کاوش در گنجینه محتوا

چه چیزی درباره ایران باستان می‌خواهید بدانید؟

میان مقاله‌ها، خبرها، ویدیوها و پرونده‌های تاریخی جستجو کنید.

پیشنهادهای جستجو:

۱۰ خبر برتر باستان‌ شناسی جهان در ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد و تیر ۱۴۰۵)

تبلیغ
۱۰ خبر برتر باستان‌ شناسی جهان در ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد و تیر ۱۴۰۵)

در این گزارش، نگاهی به ۱۰ کشف و دستاورد شگفت‌انگیز باستان‌شناسی در سراسر جهان در ماه گذشته می‌اندازیم که توجه محققان را به خود جلب کرده‌اند.

۱. کشف عمارت مجلل باستانی زیر سالن ورزشی یک دبیرستان در رم

باستان‌شناسان در پی گزارش دانش‌آموزان یک دبیرستان در نزدیکی کولوسئوم، موفق به کشف یک ویلای بزرگ و مجلل رومی متعلق به قرن دوم میلادی شدند. این کشف از این جهت اهمیت دارد که شخصیت‌های تاریخی برجسته‌ای مانند سیسرو، پومپه و اکتاویان در این منطقه زندگی می‌کردند اما به دلیل ساخت‌وسازهای مدرن، کاوش چندانی در آن صورت نگرفته بود.

سال‌هاست که دانش‌آموزان دبیرستانی در رم، که تنها چند قدم با کولوسئوم فاصله دارد، داستان‌هایی از اتاق‌های مرموز پنهان در زیر کف سالن ورزشی تعریف می‌کنند. اکنون مشخص شده که این شایعات چیزی بیش از یک ذره حقیقت هستند. در چندین مورد، دانش‌آموزان در سفرهای مخفیانه به طور اتفاقی به یک سازه باستانی در زیر مدرسه خود برخوردند. پس از اطلاع دادن به معلمان خود، که سپس به مقامات اطلاع دادند، باستان‌شناسان برای تحقیقات دقیق‌تر از راه رسیدند. حفاری امسال نشان داد که راهروهای تاریک و اتاق‌های کم‌نور در واقع متعلق به یک ویلای مجلل از قرن دوم میلادی بوده‌اند. این محله در تاریخ روم بسیار مهم است، زیرا چهره‌هایی مانند سیسرو، پمپئی و اکتاویان در آنجا زندگی می‌کردند. با این حال، به دلیل ساختمان‌های مدرنی که بر روی لایه‌های باستانی ساخته شده‌اند، این مکان یک مکان باستان‌شناسی شناخته‌شده نیست.

۲. شناسایی اولین قربانیان شناخته‌شده طاعون در سیبری

جمجمه یک دختر ۹ تا ۱۱ ساله که در گورستان اوست‌آیدا اول در کنار قربانیان طاعون دفن شده است. عکس: آنجلا لیورس

بر اساس یک مطالعه جدید، شکارچی-گردآورندگان در سیبری حدود ۵,۵۰۰ سال پیش قربانی شیوع طاعون ریوی مرگباری شدند که احتمالاً از طریق مارموت‌های وحشی منتقل شده بود. دانشمندان DNA این باکتری باستانی را در بقایای بیش از دوازده فرد شناسایی کرده‌اند که یک ژن منحصربه‌فرد نشان می‌دهد این بیماری به‌ویژه برای کودکان مرگبار بوده است.

طبق یک مطالعه جدید، شکارچیان-گردآورندگان در سیبری تقریباً ۵۵۰۰ سال پیش قربانی شیوع مرگبار طاعون شدند که قدیمی‌ترین شواهد شناخته شده از طاعون تا به امروز را تشکیل می‌دهد. یک تیم تحقیقاتی که بقایای عصر حجر را بررسی می‌کند، DNA باستانی از گونه‌های ناشناخته Yersinia pestis، باکتری عامل طاعون سل، خیارکی و سپتی سمی، را در بیش از دوازده نفر شناسایی کرد. این مطالعه نشان می‌دهد که بیماری که این افراد شکارچی-گردآورنده را آلوده کرده است، به احتمال زیاد طاعون ریوی بوده است که احتمالاً توسط موش‌های صحرایی وحشی گسترش یافته و گروه‌های خانوادگی ساکن در اطراف دریاچه بایکال را ویران کرده است. DNA باستانی دو گونه طاعون تازه کشف شده، ژن منحصر به فردی را نشان داد که پروتئین‌هایی را رمزگذاری می‌کند که پاسخ‌های ایمنی در مقیاس بزرگ را تحریک می‌کنند. نویسندگان در این مطالعه می‌نویسند که این ممکن است توضیح دهد که چرا کودکان به احتمال زیاد بر اثر این بیماری جان خود را از دست می‌دادند.

۳. نشانه‌های حیات در میکروب‌های ۵,۳۰۰ ساله «اوتسی»، مرد یخی

با وجود قدمت ۵۳۰۰ ساله، به نظر می‌رسد پاهای مرد یخی در وضعیت بسیار خوبی قرار دارند. (C: موزه باستان‌شناسی تیرول جنوبی/تحقیقات اوراک/ماریون لافوگلر)

با اینکه بیش از ۵,۳۰۰ سال از مرگ اوتسی (مرد یخی معروف) می‌گذرد، دانشمندان موفق شدند باکتری‌ها، قارچ‌ها و میکروب‌هایی را از بدن منجمد او استخراج کنند. شگفت‌انگیزتر اینکه برخی از این مخمرهای قدیمی در محیط آزمایشگاهی دوباره رشد کرده و تکثیر شدند!

دانشمندان موفق شده‌اند باکتری‌ها، قارچ‌ها و سایر میکروب‌ها را از جسد یخ‌زده‌ی اوتزی، مرد یخی، استخراج کنند. به طرز شگفت‌آوری، برخی از مخمرهای باستانی حتی رشد و تکثیر شده‌اند و این احتمال غیرمعمول را مطرح می‌کند که حیات هنوز در این مومیایی مشهور وجود دارد. جالب اینجاست که بخش‌هایی از ترکیب میکروبی اوتزی شباهت زیادی به میکروبیوم‌های روده‌ی یافت شده در سایر بقایای انسان‌های باستانی دارد، اما به ندرت در افرادی که در جوامع مدرن و صنعتی زندگی می‌کنند، یافت می‌شود.

۴- تمام اسکلت‌های هومو نالدی یافت شده در غار، زن بودند.

تجزیه و تحلیل دندان‌های اسکلت‌های هومو نالدی که در غاری در آفریقای جنوبی یافت شده است، هیچ مردی را در این گروه نشان نداد. کارشناسان مطمئن نیستند که چگونه این یافته را تفسیر کنند.

برای اولین بار، باستان‌شناسان مواد ژنتیکی هومو نالدی، یک خویشاوند مرموز ۳۰۰۰۰۰ ساله انسان مدرن که در اعماق یک سیستم غاری در آفریقای جنوبی کشف شده است را تجزیه و تحلیل کرده‌اند. آنچه آنها یافتند، چیزی منحصر به فرد در مطالعه تکامل انسان را آشکار کرد: هر اسکلت شناخته شده از این گونه، زن است. جان هاکس، یکی از نویسندگان این مطالعه، می‌گوید: «جوامع باستانی انسانی زیادی با شیوه‌های تدفین خاص جنسیتی وجود دارند. اما اسکلت‌های هومو نالدی قدیمی‌تر از هر محل دفن شناخته شده نئاندرتال یا انسان مدرن هستند و این واقعیت که همه آنها زن هستند، قابل توجه است.»

برای اطلاعات بیشتر در مورد جزئیات خبراینجا کلیک کنید.

۵. رمزگشایی از متون ناشناخته یک فیلسوف رواقی در پاپیروس‌های سوخته

دانشمندان با استفاده از تکنیک‌های اسکن با وضوح بالا، یک متن یونانی باستان را از شهر رومی هرکولانیوم کشف کرده‌اند. ج: چالش وزوو

حدود ۲۰۰۰ سال پیش، فوران آتشفشان وزوو مجموعه عظیمی از پاپیروس‌ها را در شهر هرکولانیوم زیر خاکستر دفن و آن‌ها را به توده‌های سیاه و کربنی تبدیل کرد. حالا محققان با استفاده از فناوری اسکن با وضوح بالا (پروژه چالش وزوو)، موفق شده‌اند بدون باز کردن این پاپیروس‌ها، متونی به زبان یونانی باستان را بخوانند که احتمالاً متعلق به یک فیلسوف رواقی ناشناخته است.

این موفقیت به لطف چالش وزوو، یک تلاش تحقیقاتی بین‌المللی برای خواندن دیجیتالی پاپیروس‌های حفظ شده از زمانی که پمپئی و هرکولانیوم در سال ۷۹ میلادی زیر خاکستر و سنگ پا دفن شده بودند، حاصل شده است. کارشناسانی که نسخه‌های خطی باستانی را مطالعه و نگهداری می‌کنند، در ۲۵ ژوئن اعلام کردند که بخش باقی مانده از یک پاپیروس معروف به PHerc. 1667 را به صورت دیجیتالی رمزگشایی کرده‌اند و تقریباً ۱.۵ متر متن یونانی باستان بدون وقفه را در ۲۰ ستون آشکار کرده‌اند. محققان همچنین بیش از ۷۰ ستون متن از یک پاپیروس دوم به نام PHerc. 172 را خوانده‌اند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد جزئیات خبر اینجا کلیک کنید .

۶. انتقال آتش به داخل غار توسط انسان راست‌قامت در ۱.۸ میلیون سال قبل

نمایی از درون غار واندرورک در آفریقای جنوبی. C: صندوق جهانی بناهای تاریخی

شواهد جدید از غار «واندروورک» در آفریقای جنوبی نشان می‌دهد که سنت انتقال زغال‌های گداخته از آتش‌سوزی‌های طبیعی به داخل غارها و زنده نگه داشتن شعله، حدود ۱.۸ میلیون سال پیش توسط گونه «انسان راست‌قامت» (Homo erectus) آغاز شده است؛ بسیار قبل‌تر از اینکه انسان‌ها خودشان یاد بگیرند از صفر آتش روشن کنند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد جزئیات خبر اینجا کلیک کنید .

۷- وایکینگ‌ها از سکه‌های اسلامی برای ایجاد اولین سکه‌های خود استفاده کردند.

یک طرف سکه‌ها دارای چهره‌ای با سبک خاص است که گفته می‌شود نمایانگر خدای اسکاندیناوی، اودین، است، در حالی که طرف دیگر آن تصویر یک گوزن را نشان می‌دهد. C: Claus Feveile/Birch et al. 2026.

نقره موجود در مجموعه سکه‌های عصر وایکینگ که در دانمارک یافت شد، از سکه‌هایی به دست آمد که در دنیای دوردست اسلام ذوب شده بودند.

یک مطالعه روی مجموعه سکه‌های ۲۲۶ عددی دوران وایکینگ‌ها (مجموعه دامهوس در دانمارک متعلق به سال‌های ۸۳۰ تا ۸۵۰ میلادی) نشان داد که نقره به‌کاررفته در قدیمی‌ترین سکه‌های وایکینگی، از ذوب کردن سکه‌هایی به دست آمده که از جهان اسلام و از طریق تجارت‌های راه دور به اسکاندیناوی رسیده بود.

برای اطلاعات بیشتر در مورد جزئیات خبر اینجا کلیک کنید .

۸- سیب‌ زمینی‌های خشک‌ شده ۵۰۰ ساله در محوطه‌ای از اینکاها کشف شدند.

سیب‌زمینی خشک‌شده انجمادی (چونو) از منطقه تامبو ویجو در پرو. C: LM Valdez در والدز و بچر، ۲۰۲۶

باستان‌شناسان در حال کاوش در یک محوطه خشک اینکا در جنوب پرو، سیب‌زمینی‌های خشک‌شده با انجماد را کشف کرده‌اند که تقریباً ۵۰۰ سال قدمت دارند.

این سیب‌زمینی‌ها از معدود نمونه‌های یافت‌شده در قرن گذشته هستند و باید از قله‌های یخ‌زده‌ی آند به سراسر امپراتوری منتقل شده باشند. این سیب‌زمینی‌ها که با نام چونو شناخته می‌شوند، در طول کاوش‌های تامبو ویجو، مرکز اینکاها در دره آکاری، از زیر خاک بیرون آورده شدند. طبق مطالعه‌ی تازه منتشر شده، چونو فقط در ارتفاعات سرد کوهستان قابل تهیه است. این بدان معناست که شواهد وجود این غذا در ساحل نه تنها نادر است، بلکه مدرکی فیزیکی است که نشان می‌دهد اینکاها آن را در سراسر امپراتوری وسیع خود حمل می‌کرده‌اند.

۹- DNA انسان می‌تواند هزاران سال روی دیوارهای غار باقی بماند!

نمونه‌برداری از رنگدانه‌های یک غارنگاره در تبلین، اسپانیا. عکاس: آلبرتو مارتینز ویلا

دانشمندان برای نخستین بار ثابت کردند که دی‌ان‌ای انسان‌های باستان می‌تواند برای هزاران سال روی دیوارهای غارها (حتی در بخش‌های بدون رنگ‌آمیزی و نقاشی) باقی بماند. این آزمایش در ۲۴ پانل هنر صخره‌ای در ۱۱ غار مختلف در اسپانیا و پرتغال با موفقیت انجام شد.

این یافته‌ها امکان بازیابی مستقیم استخوان‌ها، رسوبات یا DNA باستانی از هنر غار را بررسی می‌کنند. این تحقیق بر روی ۲۴ پنل هنر سنگی از ۱۱ غار، از جمله ردپاهای ساده، شابلون‌های دستی و رنگ‌های طبیعی از برخی نقاشی‌های تمثیلی در غار معروف آلتامیرا، متمرکز بود. محققان ردپاهایی از DNA انسان را در یک پوسته کلسیت رنگ‌شده که در غار اسکورال در پرتغال نمونه‌برداری شده بود، یافتند و در کمال تعجب، DNA انسان باستانی را در بخش‌های مختلف رنگ‌نشده دیوار غار در اسکورال و غار کووارون (شمال اسپانیا) نیز یافتند که در ابتدا برای کنترل منفی نمونه‌برداری شده بود.

برای اطلاعات بیشتر در مورد جزئیات خبر اینجا کلیک کنید .

۱۰. کشف مقبره قرون وسطایی حاوی بقایای یک زن، نوزاد و پوست اسب در سیبری

باستان‌شناسان یک مقبره نادر متعلق به قرن دهم میلادی متعلق به یک زن برجسته در جنوب روسیه کشف کرده‌اند. (C: سرویس مطبوعاتی موسسه تاریخ فرهنگ مادی آکادمی علوم روسیه)

باستان‌شناسان در جنوب روسیه مقبره‌ای نادر متعلق به قرن دهم میلادی و مربوط به یک زن اشرافی را کشف کردند که به همراه یک نوزاد تازه متولد شده و پوست کامل یک اسب دفن شده بود. وجود یک آینه و رکاب‌های نقره‌ای با تزئیناتی به سبک هنر چینی (سلسله تانگ) در این مقبره، نشان‌دهنده پیوندهای فرهنگی و تجاری چندگانه در آسیای قرن دهم است.

آینه و رکاب نقره‌ای که در مقبره یافت شد، به سبک هنر چینی تزئین شده بودند که نشان‌دهنده ارتباطات چندفرهنگی آسیای قرن دهم است. باستان‌شناسان خاطرنشان می‌کنند که این زن تنها با چند وسیله شخصی، از جمله یک جفت گوشواره برنزی با روکش طلا، قطعاتی از یک آینه شکسته آیینی، یک چاقوی آهنی و یک حلقه دوک سنگی که برای ریسیدن پشم استفاده می‌شد، دفن شده بود. تزئینات روی آینه شبیه یک تاک پیچ‌خورده بود که خوشه‌های انگور را در خود جای داده بود، نقشی که در آینه‌های مقبره‌های نخبگان سلسله تانگ (۶۱۸-۹۰۷ میلادی) در چین نیز یافت می‌شود.

یک نکته برای میراث ایران آگاهی، حفاظت علمی و آینده گردشگری فرهنگی

پیشنهاد مطالعه

تازه‌ها

پربازدیدترین‌ها

ارسال دیدگاه