فاجعه در دارابگرد؛ روایتی از شبیخون به نخستین پایتخت ساسانیان

به عنوان یکی از کاربران و همراهان بخش میراث‌یار، گزارش تلخ و دردناکی که اخیرأ از سوی سیاوش آریا (پژوهشگر و کنشگر میراث فرهنگی) درباره وضعیت اسف‌بار شهر باستانی دارابگرد منتشر شده را برای شما خلاصه کرده‌ام تا همه با هم صدای این گنجینهٔ در حال نابودی باشیم.

دارابگرد در استان فارس، یکی از سه شهر بزرگ پارس باستان و از نخستین پایتخت‌های سلسله ساسانی (محل به‌قدرت رسیدن اردشیر بابکان) است که با معماری مدور و خندق تاریخی‌اش شناخته می‌شود؛ اما متأسفانه امروز با بی‌توجهی شدید و بحران‌های بی‌شمار روبه‌روست.

مهم‌ترین بحران‌ها و آسیب‌های دارابگرد به روایت گزارش:

1. تاخت‌واتاز قاچاقچیان و حفاری‌های غیرمجاز: سوداگران با کندوکاوهای عمیق و بی‌رویه در عرصه و دیواره‌های گلی شهر، خسارات جبران‌ناپذیری به لایه‌های تاریخی وارد کرده‌اند.

2. کابوس فرونشست زمین: شکاف‌ها و فرونشست‌های شدید به عرصه و حریم درجه‌یک شهر رسیده و در حال بلعیدن بخش‌هایی از این یادمان ملی است.

3. انباشت و آتش‌زدن زباله‌ها: محوطه و حریم دارابگرد به محل تخلیه پسماندهای ساختمانی و خانگی تبدیل شده و حتی آتش‌زدن زباله‌ها در کنار ویرانه‌های پل ساسانی رخ داده است.

4. تخریب‌های عجیب و کمبود شدید حفاظت: قطع و بریدن شاخه‌های درختان محوطه، چرای بی‌رویه گوسفندان، تردد آزادانه خودروها و موتورسیکلت‌ها، و خاکسپاری‌های جدید غیرقانونی در گورستان تاریخی، تنها بخشی از آسیب‌های جاری است.

5. یک نیروی یگان حفاظت برای یک شهرستان! با وجود تمام این خطرات، شهرستان داراب تنها یک نیروی یگان حفاظت بدون امکانات دارد که عملاً پاسداری از چنین عرصهٔ وسیعی را غیرممکن می‌سازد.

روشنیِ امید و راه‌حل‌ها:

خوشبختانه با پیگیری‌های مداوم فعالان، دارابگرد به پایگاه ملی میراث فرهنگی تبدیل شده است. اما طبق این گزارش، برای نجات فوری دارابگرد باید اقداماتی حیاتی انجام شود:

• تعیین حریم فوری جهت جلوگیری از تجاوز به عرصه و تخلیه زباله‌ها.

• آماده‌سازی برای ثبت جهانی در قالب «منظر تاریخی و فرهنگی دارابگرد» (شامل چهارطاقی‌های ساسانی، سنگ‌نگاره شاپور اول و تپه‌های باستانی اطراف).

کلام آخر:

دارابگرد شناسنامهٔ غرورآفرین تاریخ ماست؛ نگذاریم نخستین پایتخت ساسانیان زیر پای غارت و فرونشست زمین خاموش شود.