مجله اینترنتی باستانشناس | مدتها پیش از آنکه انسانها بتوانند روش روشن کردن آتش از صفر (روشن کردن اولیه) را کشف کنند، یاد گرفته بودند که تکههای زغال و خاکسترِ بهجامانده از آتشسوزیهای طبیعی دشتها را به درون غارهای خود منتقل کنند و این شعله را تا جای ممکن زنده نگه دارند. اکنون شواهد جدید از غار «واندِروِرک» (Wonderwerk) در آفریقای جنوبی نشان میدهد که این سنت و رفتار ممکن است حدود ۱.۸ میلیون سال پیش توسط انسان راستقامت آغاز شده باشد.
تا پیش از این، قدیمیترین شواهد شناختهشده از کنترل و استفاده مداوم از آتش توسط انسان، از محوطه «گشر بنوت یاعقوب» (Gesher Benot Ya’aqov) در منطقه شام (شرق مدیترانه) به دست آمده بود که باستانشناسان بقایای اجاقهایی با قدمت ۸۰۰ هزار سال را در آنجا کشف کرده بودند. با این حال، پژوهشهای پیشین در غار واندرورک اشاره داشتند که انسانتباران (هومونینها) حتی قبل از اینکه به استادان تمامعیار مهار آتش تبدیل شوند، حدود یک میلیون سال پیش مواد سوزان را به درون این غار میآوردهاند.
از سوی دیگر، دادههای بهدستآمده از محوطههای دیگری مانند غار «سوارکبرانز» (Swartkrans) در آفریقای جنوبی و «کوبی فورا» (Koobi Fora) در کنیا نشان میدهند که استفاده غیرکنترلشده از آتش ممکن است از ۱.۵ میلیون سال پیش آغاز شده باشد؛ هرچند که همه پژوهشگران با این نظریه موافق نیستند. با این وجود، یک نکته قطعی است: هیچ اجاق دستسازی متعلق به این دوره زمانی در پیشینه باستانشناسی آفریقا یافت نشده است؛ این امر نشان میدهد که انسانتبارانی مانند انسان راستقامت هنوز مهارت روشن کردن آتش به دست خود را نداشتند.
تکنولوژی جدید و بازخوانی استخوانهای سوخته

نویسندگان این مطالعه جدید، با بررسی مجدد استخوانهای سوخته حیوانات در غار واندرورک، تکنیک جدیدی را توسعه دادند که به طور دقیق و قابل اعتمادی آثار استفاده از آتش را شناسایی میکند. پژوهشگران با استفاده از ویژگیهای پراکندگی استخوانها و روش «طیفسنجی مادون قرمز تبدیل فوریه» (FTIR)، دریافتند که بقایای متعددی از پستانداران کوچک در لایههای دهم و یازدهم این محوطه، به وضوح در معرض سوختگی شدید قرار گرفتهاند.
از آنجا که قدمت «لایه ۱۱» به بازه زمانی بین ۱.۰۷ تا ۱.۷۹ میلیون سال پیش بازمیگردد، این یافتهها ثابت میکنند که ساکنان پیش از تاریخ این غار، صدها هزار سال زودتر از آنچه پیشتر تصور میشد، از آتش استفاده میکردهاند.
نویسندگان این پژوهش اظهار داشتند:
«وجود آتش در لایه ۱۱، تاریخ قدیمیترین شواهد مربوط به استفاده از آتش را به عقبتر میراند و نشان میدهد که آتش بارها و بارها توسط انسانتباران به بخشهای داخلی غار واندرورک آورده شده است. آنها آتش را (که به احتمال زیاد از آتشسوزیهای طبیعی دشتهای بیرون از غار به دست میآمد) به درون این پناهگاه میآوردند و تا زمان خاموش شدن، آن را تغذیه و حفظ میکردند.»
اثبات دخالت انسان؛ فراتر از یک حادثه طبیعی
هیچ شواهدی مبنی بر پختوپز غذا در داخل این غار پیدا نشده است. با این حال، یافت شدن این استخوانهای سوخته در مجاورت و ارتباط نزدیک با ابزارهای سنگی دوره «آشولی» (Acheulean) — که گمان میرود توسط انسان راستقامت ساخته شده باشند — تایید میکند که هومونینها عامل اصلی این سوختگیها بودهاند.
نکته مهمتر این است که این آثار سوختگی در فاصلهای حداقل ۳۰ متری از ورودی غار کشف شدهاند؛ یعنی جایی که فراتر از محدوده دسترسی هرگونه آتشسوزی طبیعی در دشتهای بیرون غار است. بنابراین، تنها راه ممکن برای تماس این استخوانها با آتش در چنین عمقی از غار، فعالیت و مداخله آگاهانه انسان بوده است.
پژوهشگران در مقاله خود تاکید کردند:
«تکرار این امضای حرارتی در طول زمان و مکانهای مختلف غار، همراه با بافت گسترده باستانشناسی محوطه، حمایت و سندی متقاعدکننده ارائه میدهد مبنی بر اینکه انسانتباران اولیه دوره آشولی (به احتمال زیاد انسان راستقامت) چندین بار به طور آگاهانه آتش را به درون غار منتقل کرده و از آن استفاده کردهاند.»
نقطهای عطف در تاریخ بشریت
خوآن مانوئل خیمنز آرناس (Juan Manuel Jiménez Arenas)، استاد باستانشناسی دانشگاه گرانادا که در این پژوهش مشارکتی نداشته است، درباره این یافتهها میگوید:
«اگر این قدمت (۱.۸ میلیون سال) و مهمتر از همه، عمدی و آگاهانه بودن انتقال آتش به درون غار تایید نهایی شود، ما با یک نقطه عطف مواجه هستیم که جریان تاریخ پیش از تاریخ را تغییر میدهد. تا پیش از انتشار این مقاله، هیچ آتشی که با فعالیتهای انسانی در چنین قدمت دوری مرتبط باشد، شناسایی و تایید نشده بود.»

















ارسال دیدگاه