فصل جدید کاوش‌های تپه چشمه‌علی در شهر ری، پرده از اسرار ۶۳۰۰ ساله پایتخت برمی‌دارد. کشف معماری‌های باستانی، ابزارهای مسی و تدفین‌های عجیب، این محوطه پیش‌ازتاریخی را به یکی از مهم‌ترین سایت‌های باستان‌شناسی فلات مرکزی ایران تبدیل کرده است.
دستاوردهای حیرت‌انگیز از تاریخ ۶۳۰۰ ساله تهران
تپه چشمه‌علی واقع در جنوب تهران و محدوده تاریخی ری، یکی از کلیدی‌ترین محوطه‌های باستان‌شناختی ایران است. این منطقه به دلیل وجود چشمه‌ای طبیعی، از هزاران سال پیش سکونتگاه انسان‌ها در دوره‌های مختلف پیش‌ازتاریخی بوده است.
دو فصل گذشته کاوش‌های دانشگاه شهید بهشتی دستاوردهای بی‌نظیری به همراه داشت. مهم‌ترین آن‌ها شناسایی بقایای یک استقرار مس‌سنگی قدیم متعلق به ۶۳۰۰ سال پیش است. شواهد نشان می‌دهد ساکنان این منطقه از معماری پیشرفته‌ای برخوردار بوده‌اند.
استفاده از خشت و کاهگل، زیرسازی با سنگ‌ریزه، کف‌های کوبیده گلی، گچ‌کاری و حتی اندودهای رنگ اخرایی، بخشی از هنر معماری این مردمان باستانی را به تصویر می‌کشد.
کشف فناوری‌های اقتصادی و ابزارهای مسی
یافته‌های این محوطه تنها به معماری ختم نمی‌شود. باستان‌شناسان در این منطقه اشیای فرهنگی متنوعی کشف کرده‌اند که از اقتصاد و ارتباطات اجتماعی پیچیده آن دوران حکایت دارد. برخی از مهم‌ترین یافته‌ها عبارتند از:
- مهرها، گل‌مهرها و توکن‌های گلی (نشانه‌هایی از سیستم شمارش و مدیریت کالا)
- مهره‌های تزئینی و دستبندهای مسی
- قالب‌های سفالی ریخته‌گری که نشان‌دهنده تسلط بر فناوری فلزگری است.
رازهای تدفین دختر نوجوان زیر کف خانه!
یکی از شگفت‌انگیزترین کشفیات تپه چشمه‌علی، پیدایش اسکلت یک دختر نوجوان در زیر کف یکی از فضاهای مسکونی است. این تدفین که همراه با اشیای تزئینی و شواهدی از تغییر شکل جمجمه کشف شده، اطلاعات ارزشمندی درباره آیین‌ها و باورهای فرهنگی این جامعه پیش‌ازتاریخی در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد.
اهداف فصل سوم کاوش‌های باستان‌شناسی چشمه‌علی
فصل سوم این کاوش‌ها از نهم آبان ۱۴۰۵ با مجوز پژوهشگاه میراث فرهنگی آغاز شده و ۴۵ روز ادامه دارد. هدف اصلی این مرحله، شناخت دقیق‌تر تحولات فرهنگی دشت ری و بررسی توالی استقرارهای دوره‌های نوسنگی تا مس‌سنگی است.
در این فصل، ترانشه سوم به سمت بخش شرقی گسترش می‌یابد تا ارتباط فضاهای معماری و امتداد دیوارها روشن شود. همچنین با ایجاد ترانشه‌های جدید در بخش شمالی، لایه‌های استقراری تازه‌ای مورد بررسی قرار می‌گیرد.
جستجوی سرنخ‌هایی از خط و نگارش باستانی
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های کاوش اخیر، جستجو برای یافتن شواهدی از افق «آغازعیلامی» و دوره‌های مرتبط با پیدایش خط است. کشف قطعات سفالی لبه‌واریخته در بررسی‌های سطحی، احتمال وجود چنین شواهدی را قوت بخشیده است؛ هرچند اثبات آن نیازمند حفاری لایه‌های دست‌نخورده است.
رویای احداث سایت‌موزه چشمه‌علی؛ نجات تاریخ ری
گسترش بافت شهری در دهه‌های اخیر آسیب‌های جبران‌ناپذیری به تپه چشمه‌علی وارد کرده است. به همین دلیل، حفاظت از این میراث ۶۳۰۰ ساله به یکی از دغدغه‌های اصلی هیئت کاوش تبدیل شده است.
در همین راستا، پیشنهاد احداث «سایت‌موزه چشمه‌علی» مطرح و با استقبال مدیریت شهری روبه‌رو شده است. این سایت‌موزه می‌تواند ضمن جلوگیری از تخریب بقایا، فرصتی بی‌نظیر برای آموزش عمومی، جذب گردشگر و احیای هویت تاریخی شهر ری فراهم کند.
مطالب مرتبط در «باستان شناسی ایران»
کشف اسرار ۶۳۰۰ ساله در تهران: آغاز فصل سوم کاوش‌های تپه چشمه‌علی شهر ری
کشف جواهرات و گنجینه بی نظیر در مقبره ۲۰۰۰ ساله هون ها
کشف شگفت‌انگیز گور ۴۳۰۰ساله زنی که نوزادش را در آغوش گرفته
آیا هوش مصنوعی می‌تواند یک فیلم تاریخی دقیق بسازد؟
توانایی نواختن موسیقی در انسان حداقل به ۱۳۵۰۰۰ سال پیش برمی‌گردد.
کشف مومیایی کاهن اعظم در مصر؛ راز مقبره ۴۴۰۰ ساله در سقاره
پیروزی جنگجوی هخامنشی بر سرباز یونانی؛ راز جام کشف‌شده در سودان
قربانی انسان و آیین‌های جنگی هیتی‌ها پس از شکست در نبرد
کاوش تپه شمالی شوشان (KS-59 ابوفندوه) | گزارش عباس علیزاده
ارسال دیدگاه