۱۰ خبر برتر باستان‌ شناسی جهان (ژوئیه ۲۰۲۶)

ماه ژوئیه ۲۰۲۶ یکی از پربارترین ماه‌ها در حوزه باستان‌شناسی و انسان‌شناسی بود؛ ماه‌ای که پژوهش‌های آن برخی از فرضیه‌های دیرینه دانشمندان را کاملاً دگرگون ساخت. از کشف همزیستی و اشتراک فرهنگی ۲۰ هزار ساله انسان هوشمند (Homo sapiens) و نئاندرتال‌ها در جنوب ترکیه گرفته تا اثبات زن بودن شامان سرشناس عصر برنز، رد نظریه‌های قبلی درباره نحوه ساخت اهرام مصر و رمزگشایی از لوح‌های میخی امپراتوری آشور. در این گزارش جامع، به بررسی ۱۰ کشف برتر جهان باستان که در این ماه صدر اخبار علمی جهان را به خود اختصاص دادند، می‌پردازیم.

۱. همزیستی و اشتراک فرهنگی هزاران ساله انسان هوشمند و نئاندرتال‌ها در ترکیه

کاووش‌های جدید در غار اوچ‌آغاجلی ۲ (Üçağızlı II) واقع در استان هاتای ترکیه، نشان می‌دهد که نئاندرتال‌ها و انسان‌های هوشمند (Homo sapiens) بیش از ۲۰ هزار سال در این غار زیسته‌اند و سبک زندگی و فرهنگ کاملاً یکسانی را به اشتراک گذاشته‌اند.

تاریخ‌گذاری دندان‌ها و فک‌های کشف‌شده نشان می‌دهد نئاندرتال‌ها بین ۷۷,۰۰۰ تا ۵۹,۰۰۰ سال پیش و انسان‌های هوشمند بین ۵۹,۰۰۰ تا ۴۷,۰۰۰ سال پیش در این محل سکونت داشتند. نکته شگفت‌انگیز این است که با ورود انسان هوشمند، استراتژی‌های شکار، ابزارسازی و حتی رفتارهای نمادین (مانند استفاده از صدف‌های نایاب دریاچه‌ای به عنوان زیورآلات) بدون تغییر از نئاندرتال‌ها به انسان‌های هوشمند منتقل شده و تداوم یافته است.

۲. کشف دو سد باستانی در نزدیکی «هرم سرخ» مصر؛ راز سیستم‌های هیدرولیکی

سازه‌های عظیمی که نزدیک به یک قرن تصور می‌شد رمپ‌های سنگی برای حمل سنگ‌های سنگین در بنای هرم سرخ (Red Pyramid) داهشور هستند، در واقع دو سد هیدرولیکی ۴۵۰۰ ساله بوده‌اند.

بررسی‌های ماهواره‌ای و مدل‌سازی دیجیتال زمین نشان می‌دهد ساختار زیگزاگی سد غربی برای بازداشت رسوبات و سد شرقی برای ذخیره‌سازی آب طراحی شده بود. علاوه بر این، کانالی به طول یک کیلومتر موازی با هرم کشف شده که نشان می‌دهد مصریان باستان از نیروی آب برای حمل‌ونقل مصالح، ساخت ملات و تأمین آب کارگران بهره می‌برده‌اند.

۳. تحلیل DNA باستانی هویت شمن عصر برنز را فاش کرد: رهبر مذهبی یک زن بود!

مقبره ۴۰۰۰ ساله «آپتون لول» در بریتانیا که به دلیل وجود تبرهای سنگی، ابزارهای فلزکاری و رداء تشریفاتی یکی از مهم‌ترین محوطه‌های عصر برنز شناخته می‌شود، همواره به یک مرد شامان و استاد فلزکاری نسبت داده می‌شد.

اما آنالیز ژنتیکی جدید (DNA باستانی) و بررسی‌های استخوان‌شناسی اثبات کرد این فرد، زنی بلندقامت (۱۶۵ سانتی‌متر) و تنومند بوده است. آثار آرتروز در مچ دست راست او نشان می‌دهد که این زن در طول زندگی خود به‌طور مداوم از ابزارهای فلزکاری سنگین استفاده می‌کرده است؛ کشفی که نقش برجسته زنان را در رهبری مذهبی و صنعتگری باستان به اثبات می‌رساند.

۴. رونمایی از دو مجسمه ۴۰ هزار ساله پرنده از عاج ماموت

در غار هوله فلس (Hohle Fels) آلمان، دو مجسمه مینیاتوری بی‌نظیر با قدمت ۴۰,۰۰۰ سال کشف شد که یکی پرنده‌ای نشسته و دیگری پرنده‌ای با بال‌های گشوده را نشان می‌دهد.

این شاهکارهای هنری با ابعاد حدود ۲ در ۱ سانتی‌متر، از عاج ماموت تراشیده شده‌اند. با وجود اندازه کوچک، جزئیات خیره‌کننده‌ای مانند چشمان مشخص، نوک منحصربه‌فرد و خطوطی به نشانه پرها روی آن‌ها حکاکی شده است.

برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید.

۵. کشف قدیمی‌ترین سند کودک‌آزاری در Mezopotamya (تل براک، سوریه)

اسکلت نوزادی ۶ تا ۹ ماهه با قدمت ۶۰۰۰ سال (بین ۴۲۰۰ تا ۳۹۰۰ پیش از میلاد) در محوطه باستانی تل براک (Tell Brak) سوریه کشف شد که آثار صدمات شدید انسانی بر آن مشهود است.

تصاویر رادیولوژی شکستگی چهار دنده، رشد غیرطبیعی استخوان ران و ضایعات فعال بر روی جمجمه را نشان می‌دهد. باستان‌شناسان معتقدند این صدمات ناشی از ضربات مکرر و نیروی خارجی شدید بوده و ناشی از سقوط تصادفی نیست. دانشمندان چالش‌های ناشی از نخستین مراحل شهرنشینی را در بروز این واقعه دخیل می‌دانند.

۶. آیا شاهزادگان مصر باستان رزمی‌کار و تیرانداز بودند؟

مطالعه روی بقایای استخوانی شش تن از زنان خاندان سلطنتی مصر باستان (دوره پادشاهی میانه، حدود ۴۰۰۰ سال پیش) که همراه با خنجر، تیر و کمان دفن شده بودند، شواهد تازه‌ای از فعالیت‌های بدنی آن‌ها ارائه داد.

تحلیل محل اتصال عضلات روی استخوان‌های این زنان نشان می‌دهد که آنان فعالیت‌های بدنی سنگینی همچون تیراندازی با کمان و کار با سلاح را به‌طور مداوم تمرین می‌کرده‌اند.

برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید.

۷. کشف ساختار طبقاتی و حکومت خاندان‌های نخبه سکایی

پژوهش‌های ژنتیکی جدید روی مقابر ۲۵۰۰ ساله اسکیت‌ها در استپ‌های اوراسیا نشان می‌دهد که این اقوام کوچ‌نشین برخلاف تصورات قبلی، توسط خاندان‌های سلطنتی و نخبه پادشاهی (متشکل از مردان و زنان قدرتمند) اداره می‌شدند.

تحلیل DNA نشان داد احتمال خویشاوندی افراد طبقه نخبه با یکدیگر، ۱۱ برابر بیشتر از افراد عادی جامعه بوده است؛ امری که از وجود سلسله‌های خانوادگی قدرتمند در میان مردمان کوچ‌نشین عصر آهن خبر می‌دهد.

برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید.

۸. کتیبه‌های میخی نام سه پادشاه ناشناخته امپراتوری آشور را فاش کردند

رمزگشایی از قطعات لوح میخی مربوط به قرن دهم تا هشتم پیش از میلاد (از جمله یک فرمان سلطنتی متعلق به سال ۷۶۲ پیش از میلاد در موزه بریتانیا)، نام سه پادشاه ناشناخته آشور را آشکار کرد.

این کشف نشان می‌دهد که «فهرست رسمی پادشاهان آشور» یک روایت دستکاری‌شده و ایده‌آل از جانشینی آرام بوده و در واقعیت، امپراتوری آشور درگیر جنگ‌های داخلی و نبردهای خونین خانوادگی برای تصاحب تاج و تخت بوده است.

برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید.

۹. «هابیت ها » (Homo floresiensis) شکارچی نبودند!

تحلیل جدید روی استخوان‌های حیوانات کشف‌شده در زیستگاه انسان‌های فلورسی (معروف به هابیت‌ها) نشان می‌دهد این گونه منقرض‌شده انسان، برخلاف فرضیات قبلی، شکارچی نبوده بلکه مردارخوار (لاخوار) بوده است.

رد دندان‌های اژدهای کومودو و برش‌های ابزار سنگی روی استخوان‌ها نشان می‌دهد هابیت‌ها پس از اژدهای کومودو از بقایای شکار تغذیه می‌کردند. همچنین نبود آثار سوختگی روی استخوان‌ها اثبات کرد که آن‌ها گوشت را به‌صورت خام مصرف می‌کرده‌اند.

۱۰. حقایقی تازه از نحوه قربانی شدن کودکان اینکا

بررسی جدید روی مومیایی سه کودک قربانی‌شده در آیین «کاپاکوچا» (Capacocha) در امپراتوری اینکا، نظریه‌های قبلی درباره نحوه مرگ آن‌ها را رد کرد.

پیش از این تصور می‌شد «کودک ال‌پلومو» بر اثر سرمازدگی (هیپوترمی) و دختران «سرو اسمرالدا» بر اثر خفگی جان باخته‌اند؛ اما آزمایش‌های جدید آسیب‌شناسی بافت‌ها نشان می‌دهد که نحوه مرگ آن‌ها متفاوت بوده و تحقیقات برای تعیین علت دقیق مرگ همچنان ادامه دارد.