کشف عجیب باستان شناسان در مقبره فراعنه؛ شاهزاده هایی که به جای رقص، شمشیر می‌زدند!

تصور ما از شاهزاده‌خانم‌های مصر باستان معمولاً به لباس‌های حریر، جواهرات باشکوه، رقص‌های درباری و زندگی در رفاه کامل محدود می‌شود. اما یک مطالعه علمی جدید روی استخوان‌های ۴۰۰۰ ساله، این تصویر کلیشه‌ای و فانتزی را کاملاً به هم ریخته است. بررسی‌های جدید نشان می‌دهد که زنان دربار پادشاهی مصر باستان نه تنها با سلاح‌های جنگی دفن شده‌اند، بلکه در طول زندگی خود به‌طور جدی پوتین نظامی پوشیده و با آن‌ها تمرین می‌کردند!

استخوان‌هایی که داستان واقعی را روایت می‌کنند

نزدیک به ۴۰۰۰ سال پیش، چند شاهزاده‌خانم مصری در نزدیکی اهرام سلطنتی «دهشور» (Dahshur) همراه با کمان، تیر، گرز و خنجر به خاک سپرده شدند. برای سال‌ها، باستان‌شناسان تصور می‌کردند این سلاح‌ها صرفاً نمادهای تشریفاتی یا مذهبی برای دنیای پس از مرگ هستند. اما اخیراً تیمی از پژوهشگران (زینب حشیش، احمد گبر و راکسی واکر) به سراغ استخوان‌های این زنان رفتند و به نتایج حیرت‌انگیزی رسیدند که در نشریه Frontiers in Environmental Archaeology منتشر شده است.

محققان متوجه شدند که محل اتصال عضلات در نواحی شانه، بازو، ساعد و دست‌های چندین تن از این زنان دربار پادشاهی اواخر «پادشاهی میانه مصر»، به شکل غیرعادی و بسیار قدرتمند تغییر شکل داده است. این الگوی رشد عضلانی دقیقاً با حرکات تکراری و سنگین مانند کشیدن زه کمان، حفظ چسبندگی و کنترل قوی دست روی قبضه، و کار با سلاح‌هایی مثل خنجر و گرز مطابقت دارد.

بازخوانی پرونده شاهزاده‌خانم‌ها؛ از «ایتا» تا «نوب-هوتپ»

این بقایای ارزشمند در واقع سال‌ها پیش (بین سال‌های ۱۸۹۴ تا ۱۸۹۵) توسط باستان‌شناس فرانسوی، ژاک دو مورگان، در دهشور کشف شده بودند، اما برای بیش از یک قرن در جعبه‌های چوبی در زیرزمین موزه قاهره فراموش شده بودند تا اینکه در سال ۲۰۲۰ دوباره بازبینی شدند.

بررسی دقیق روی چند تن از این زنان سلطنتی نتایج جالبی به همراه داشت:

• شاهزاده خانم ایتا (Princess Ita): او در سن ۲۸ تا ۳۴ سالگی درگذشته است. عضلات بازو و ساعد راست او به شدت توسعه یافته بود؛ به‌ویژه ماهیچه‌هایی که مسئول چرخاندن ساعد، باز کردن شست و کنترل انگشتان هستند. این یعنی او مکرراً شیء سنگینی مثل خنجر یا گرز را با قدرتی بالا در دست می‌گرفته است. جالب اینجاست که یک خنجر بسیار باشکوه نیز در مقبره او یافت شده بود.
• شاهزاده خانم خنمت و ایتاورت (Khenmet & Itaweret): خنمت (۳۵ تا ۴۵ ساله) و ایتاورت (۲۰ تا ۳۴ ساله) هر دو نشانه‌های واضحی از توسعه عضلانی در ناحیه ساعد، ترقوه و شانه داشتند. این ساختار بدنی دقیقاً در اثر کشیدن و تثبیت مداوم تیر و کمان ایجاد می‌شود.
• شاهزاده خانم نوب-هوتپ (Noub-Hotep): شاید محکم‌ترین سند مربوط به او باشد. استخوان دوم کف دست راست او به دلیل فشار ساختاری کمی خمیده شده بود که نشان‌دهنده چنگ زدن‌های بسیار محکم و مکرر به کمان است. در مقبره او نیز تیرهای واقعی پیدا شده بود.

آیا آن‌ها جنگجو بودند؟

پژوهشگران محتاطانه رفتار می‌کنند؛ تغییرات استخوانی به تنهایی نمی‌تواند ثابت کند که این شاهزاده‌خانم‌ها مستقیماً در میدان‌های نبرد می‌جنگیده‌اند. این حجم از آمادگی بدنی و عضلانی می‌تواند نتیجه شکار، تمرینات ورزشی سخت، یا آیین‌های مذهبی خاص باشد.

با این حال، تطابق دقیق بین آسیب‌ها و توسعه عضلانی استخوان‌ها با سلاح‌هایی که درون قبرها قرار داشتند، این فرضیه را تقویت می‌کند که این زنان در طول زندگی خود تماشاچی نبوده‌اند، بلکه هنر نظامی و تیراندازی را به خوبی آموزش دیده بودند. وضعیت اجتماعی بالا به این زنان اجازه می‌داده به فعالیت‌هایی مثل آموزش سلاح یا شکار دسترسی داشته باشند که در بازسازی‌های سنتی از جامعه مصر باستان، کمتر به زنان نسبت داده می‌شد.

نکته جالب بیولوژیکی: بررسی استخوان‌های این اعضای خانواده سلطنتی همچنین نشان‌دهنده بیماری‌های مشترک مادرزادی در ستون فقرات (مانند اسپینا بیفیدا) بود که فرضیه ازدواج‌های درون‌فامیلی رایج در میان فراعنه را تأیید می‌کند. علاوه بر این، بررسی‌های شیمیایی نشان داد که روی استخوان‌های آن‌ها از صمغ کندر و ارس به عنوان مواد مومیایی‌کننده گران‌بها استفاده شده بود.

این کشف جدید به ما یادآوری می‌کند که بدن این زنان، تاریخ واقعی آن‌ها را ثبت کرده است؛ آن‌ها نه عروسک‌های پشت پرده، بلکه زنانی فعال، آموزش‌دیده و احتمالاً کمان‌دارانی ماهر بوده‌اند.