کاوش در گنجینه محتوا

چه چیزی درباره ایران باستان می‌خواهید بدانید؟

میان مقاله‌ها، خبرها، ویدیوها و پرونده‌های تاریخی جستجو کنید.

پیشنهادهای جستجو:

راز ثروت و قدرت سکاها

تبلیغ
راز ثروت و قدرت سکاها
یک مطالعه ژنتیکی جدید شواهد محکمی ارائه داده است که نشان می‌دهد قدرت و اقتدار سیاسی در میان اشراف «سکایی» (Scythian) از طریق شبکه‌های خویشاوندی گسترده‌ای که سراسر استپ‌های اوراسیا را در بر می‌گرفت، از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شده است.

مجله اینترنتی باستان‌ شناس | این پژوهش که در مجله معتبر Science Advances منتشر شده، با تلفیق داده‌های باستان‌شناسی، انسان‌شناسی و دی‌ان‌ای باستان (aDNA)، دیدگاهی بی‌سابقه از چگونگی شکل‌گیری قدرت و نابرابری اجتماعی در جوامع کوچ‌نشین عصر آهن ارائه می‌دهد.

انتقال موروثی قدرت به‌جای شایستگی‌های فردی

تپه تدفین «کورگان شیلیکتی ۱۶» در قزاقستان قبل از انجام عملیات حفاری. عکس از: رینات ژوماتایف

محققان با ترسیم پیوندهای ژنتیکی درون و میان گورستان‌های مختلف، متوجه روابط خانوادگی بسیار نزدیکی میان نخبگانی شدند که در فواصل بیش از ۱۰۰ کیلومتری از یکدیگر دفن شده بودند. این الگو نشان می‌دهد که نفوذ سیاسی سکاها نه توسط رؤسای قبایل محلی و منزوی، بلکه از طریق پیوندهای مستحکم میان‌خاندانی حفظ می‌شده است.

دکتر «ایناش چیلدبایوا» (Ainash Childebayeva)، استادیار انسان‌شناسی در دانشگاه تگزاس در آستین و محقق وابسته به موسسه انسان‌شناسی تکاملی ماکس پلانک، در این باره می‌گوید: «ما انتظار نداشتیم که جایگاه اجتماعی به این شکل از نسلی به نسل دیگر منتقل شده باشد، اما داده‌ها به وضوح نشان می‌دهند که افراد بلندپایه – حتی زمانی که در محوطه‌های باستان‌شناسی متفاوتی دفن شده بودند – نسبت به افراد کم‌بضاعت‌تر همان محوطه، قرابت ژنتیکی بسیار بیشتری با یکدیگر داشتند.»

شواهدی از گور «مرد طلایی» و کودکان نخبه

حاکم ساکا یا «مرد طلایی» اعتبار: 
ویکی‌مدیا; CC BY-SA 2.0

یکی از خیره‌کننده‌ترین شواهد این پژوهش به بررسی اسکلت مشهور «مرد طلایی» (Golden Man) بازمی‌گردد. آزمایش‌های استخوانی نشان داد که او در زمان مرگ تنها ۱۷ سال داشته است. دفن شدن یک نوجوان با چنین تجملات و شکوه شاهانه‌ای، مدرکی انکارناپذیر از وجود حکومت‌های موروثی و سلسله‌ای است؛ چرا که یک نوجوان ۱۷ ساله نمی‌توانسته این جایگاه را صرفاً از طریق دستاوردهای نظامی یا فردی خود کسب کند.

نمونه شگفت‌انگیز دیگر، کشف رابطه خویشاوندی میان یک پدربزرگ و نوه یک‌ساله‌اش بود که هر دو در تپه‌های مقبره‌ای (کورگان) مجزا و متعلق به اشراف دفن شده بودند. دفن این کودکان در گورهای مجلل اشرافی، مهر تأییدی بر این فرضیه است که نخبگان استپ‌های اوراسیا جایگاه اجتماعی خود را به ارث می‌بردند.

نقش برجسته زنان در ساختار قدرت سکاها

مصنوعات طلای الکه سازی. منبع: زینولا ساماشف

این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که برخلاف تصورات پیشین، جایگاه نخبگی تنها به یک خط پدری یا مادری صلب محدود نمی‌شد، بلکه سکاها از یک سیستم خویشاوندی انعطاف‌پذیر بهره می‌بردند. در این میان، حضور پررنگ و برجسته زنان اشراف در گورهای ثروتمند و مجلل، نشان‌دهنده دنیایی است که در آن اقتدار، موقعیت اجتماعی و خویشاوندی به‌شدت با یکدیگر گره خورده بودند. این یافته‌ها تایید می‌کنند که ساختار سیاسی سکاها فراتر از الگوهای سکونتی ساده، بر پایه شبکه‌های خانوادگی گسترده استوار بوده است.

تحلیل دی‌ان‌ای ۸۵ فرد از عصر آهن نشان داد که نخبگان ۱۱ برابر بیشتر از افراد عادی با یکدیگر هم‌خونی و قرابت ژنتیکی داشتند. این کشف ثابت می‌کند سکاها به‌جای اینکه ائتلافی سست از سوارکاران کوچ‌نشین باشند، دارای پیوندهای سلسله‌ای پایداری بوده‌اند که می‌توانست ثروت، موقعیت و رهبری را در طول قرن‌ها حفظ کند و انتقال دهد.

برچسب‌ها: #ثروت سکاها #سکاها
یک نکته برای میراث ایران آگاهی، حفاظت علمی و آینده گردشگری فرهنگی

پیشنهاد مطالعه

تازه‌ها

پربازدیدترین‌ها

ارسال دیدگاه