در طول پادشاهی جدید مصر، تمدن شکوفایی و رشد بیسابقهای را تجربه کرد. با این حال، علیرغم عوامل مؤثر مختلف، تغییرات آب و هوایی نقش مهمی در سقوط نهایی آن ایفا کرد.
مجله اینترنتی باستان شناس : پادشاهی جدید که به عنوان عصر طلایی مصر شناخته می شود، دوران شکوفایی اقتصادی، گسترش سرزمینی، و پیشرفت های چشمگیر در فناوری، هنر و معماری بود. بسیاری از باشکوه ترین بناهای تاریخی مصر باستان در این دوره ساخته شدند. با این حال، مانند تمدن های متعدد در اواخر عصر برنز، این امپراتوری قدرتمند در نهایت افول کرد. عوامل مختلفی در سقوط پادشاهی جدید مصر نقش داشتند، اما تحقیقات اخیر نشان میدهد که دوره طولانی خشکسالی ناشی از تغییرات آب و هوایی، عامل مهمی در این امر بوده است.
زندگی در پادشاهی جدید مصر

پادشاهی جدید مصر که از حدود سال های ۱۵۵۰ تا ۱۰۷۰ پیش از میلاد رخ داده، شناخته شده ترین دوره در تاریخ مصر باستان است. برخی از مشهورترین فراعنه در این دوره حکومت می کردند، از جمله حتشپسوت، توت عنخ آمون و رامسس کبیر.
این فرمانروایان عصر طلایی نزدیک به ۵۰۰ سال ثبات سیاسی، رونق اقتصادی و گسترش امپراتوری را رقم زدند.
بیشتر مدیترانه در این دوران شاهد پیشرفت های بزرگی بود، چرا که عصر برنز منجر به پیشرفت های اقتصادی، سیاسی و تکنولوژیکی شد. مسیرهای تجاری گسترش یافتند و به جوامع دسترسی بیشتری به منابع، به ویژه ابزارها و سلاح های برنزی پیدا کردند که باعث تحول بزرگی در این عصر شد.
همچنین دوره ای از گسترش سواد آموزی بود که صنعتگران، بازرگانان و دیپلمات های متخصص در مصر و فراتر از آن به تبادل ارتباطات مکتوب می پرداختند. بیشتر اطلاعات در مورد این زمان از قراردادهای قدیمی، صورت حساب های فروش، و نامه های دیپلماتیک به دست آمده است که در طول زمان باقی مانده اند. کتاب مردگان نیز در این دوره نوشته شد.نامی منحصر برای متون کهن مصر است که در آیین خاکسپاری مصریان مورد استفاده قرار میگرفت.
دوران پادشاهی جدید به لطف سرمایه ها و منابعی که از نقاط دور دست امپراتوری به دست می آمد، شاهد افزایش معماری و هنر در مصر باستان بود. فراعنه با این ثروت معابد، مجسمه ها و مقبره های یادبودی ساختند. از نمونه های مشهور آن می توان به معبد الاقصر، دره پادشاهان و معبد حتشپسوت اشاره کرد. فضای داخلی این مقبره های سلطنتی به طرز زیبایی با متون مذهبی و تصاویری که جزئیات زندگی در دوران پادشاهی جدید را نشان می داد، نقاشی و حکاکی شده بود.
فروپاشی پادشاهی جدید

پس از نزدیک به ۵۰۰ سال رشد و رونق بی سابقه، نشانه های زوال در دوران سلطنت رامسس سوم (۱۱۸۶ – ۱۱۵۵ پیش از میلاد)پدیدار شد. رامسس سوم که آخرین فرعون بزرگ پادشاهی جدید محسوب می شد، تلاش کرد تا امپراتوری را حفظ کند و مهاجمانی چون مردم دریا و هیتی ها را شکست دهد. اما عواملی دیرینه مشکلاتی را بوجود آوردند.
در سراسر پادشاهی جدید مصر، یک دولت متمرکز قوی حاکم بود، اما اقتدار فرعون به تدریج در طول زمان کاهش یافت. در سلسله بیستم (1089-1077 قبل از میلاد)، نفوذ کاهنان اعظم به طور قابل توجهی افزایش یافت و باعث ایجاد شکاف سیاسی در داخل پادشاهی شد. تا پایان پادشاهی جدید، تبس به تنهایی تا 80000 کشیش را به کار میگرفت و در شهرهای دیگر نیز کشیشهای بیشتری داشت. برخی از کاهنان اعظم حتی در ثروت و قدرت از فرعون پیشی گرفتند.
در حالی که فتوحات نظامی سلسله های هجدهم و نوزدهم منجر به گسترش مصر شد، هزینه های این لشکرکشی ها منجر به فشار مالی شد. در مجموع، این فشار مالی و شکست سیاسی احتمالا تجارت و توزیع منابع را تحت تاثیر قرار داد.
اما موضوعی که فروپاشی مصر در پایان پادشاهی جدید را تسریع کرد یک دوره طولانی و ویرانگر خشکسالی بود. سوابق تاریخی به تفصیل نشان میدهند که مصر و سرزمینهای همسایه در این دوره خسارات زیادی را در کشاورزی متحمل شدند. در حالی که مصر تلاش هایی برای سازگاری با این تغییرات آب و هوایی انجام داد، به نظر می رسد که پادشاهی جدید در نهایت تسلیم عواقب این خشکسالی ها شد.
تلاش برای شکوفایی پادشاهی جدید

محققان از مدت ها پیش می دانستند که شام – فلسطین امروزی، اردن، لبنان و سوریه – در اواخر عصر برنز از خشکسالی طولانی رنج می برد که اتفاقا همزمان با افول پادشاهی جدید است. میزان تنش محیطی تجربه شده توسط مصر باستان ناشناخته بود تا اینکه دانشمندان توانستند رسوبات به دست آمده از محوطه های باستانی قدیمی را تجزیه و تحلیل کنند.
خوشبختانه، محققان می توانند اقلیم ها و اکوسیستم های تاریخی را با گرده های بازیابی شده از هسته های رسوبی جمع آوری شده در محوطه های باستان شناسی بازسازی کنند. تجزیه و تحلیل گرده و تاریخگذاری رادیوکربن نشان میدهد که تغییرات آب و هوایی ممکن است در نابودی پادشاهی جدید نقش داشته باشد.
این آزمایش کاهش ناگهانی گرده درختان زیتون و درختان مدیترانه ای مانند بلوط و کاج را نشان داد. کارشناسان این اطلاعات را به عنوان نشانه ای از خشکسالی های طولانی و شدید بین سال های ۱۲۵۰ تا ۱۱۰۰ پیش از میلاد تفسیر کرده اند. تصور بر این است که تا زمان پایان خشکسالی ها، پادشاهی جدید به دلیل شکاف های سیاسی، اختلال اجتماعی و تهدیدهای مهاجمان خارجی نمی توانست احیا شود.

تجزیه و تحلیل نمونه ها نشان داد که مصری ها تلاش کردند خود را با این تغییرات آب و هوایی وفق دهند. محققان بر این باورند که حاکمان کمبود محصول در مناطق خشک را پیشبینی میکردند و دستور افزایش تولید غلات را در مناطقپر آب تر دادند. تجزیه و تحلیل DNA از بقایای گاوها نشان می دهد که کشاورزان از گاوهای کوهان دار، که مقاومت بیشتر در شرایط آب و هوایی خشک دارد در گله های خود استفاده می کردند.
باستان شناسان بر این باورند که این پیشرفت های کشاورزی ممکن است به افزایش طول عمر امپراتوری مصر برای چندین دهه کمک کرده باشد. اما ، علیرغم این تلاشها، پادشاهی در نهایت نتوانست شکوفا شود.
چگونه خشکسالی بر زوال پادشاهی جدید تأثیر گذاشت؟

خارج از تحقیقات علمی اخیر، چندین گزارش تاریخی به یک سری خشکسالی ها و قحطی ها اشاره می کنند که مردم شام و مدیترانه را تا پایان عصر برنز تحت تاثیر قرار داد. در اواخر قرن سیزدهم تا اوایل قرن دوازدهم پیش از میلاد، کشاورزی به ویژه محصولات غلات آسیب زیادی دید.
در نامه ای به رامسس دوم، ملکه هیتی به فرعون گفت: ” من در سرزمینم غله ندارم.” حاکمان مصری از مدت ها پیش در حال انبار کردن غلات بودند، بنابراین فراعنه پادشاهی جدید هر کاری که می توانستند برای تامین همسایگان انجام دادند. این تلاش ها احتمالا ناشی از ترکیبی از انگیزه های انسانی و سیاسی بود و به امپراتوری کمک کرد تا بیش از گذشته زنده بماند.
صرف نظر از سازگاری های کشاورزی و اقدامات سیاسی عاقلانه، مصر در نهایت از کمبود ناتوان کننده مواد غذایی رنج می برد. حتی با دسترسی به نیل، تولید غلات به طور قابل توجهی کاهش یافت که منجر به کاهش ذخایر و دیگر محصولات اصلی مانند حبوبات، کاهو و کتان شد.
کاهش ذخایر غلات منجر به ناآرامی های اجتماعی شد، چرا که مصر در آن زمان یک جامعه بدون پول نقد بود. احتمالا تصادفی نیست که اولین اعتصاب ثبت شده کارگران در این مدت رخ داده است. در نوامبر سال ۱۱۵۲ پیش از میلاد، اعتصابی توسط کارگران و صنعتگرانی که مقبره های عجیب و غریب را در دره پادشاهان می ساختند، سازماندهی شد.
طبق پاپیروس تورین، کارگران حقوق خود را که به صورت جیره غله پرداخت می شد، دریافت نکرده بودند. این سند قدیمی، گزارشی از مشکلات اقتصادی – اجتماعی آن زمان و همچنین جزئیات اعتصاب کارگری کارگران دیرالمدینه ارائه می دهد. در یک نمایش غیر خشونت آمیز نارضایتی، کارگران در معبد رامسس سوم تظاهرات و در معبد توتمس سوم تحصن کردند.

یکی دیگر از پیامدهای خشکسالی، کاهش عرضه الوار بود. در حالی که معماری یادبودی مانند معابد و مقبره های ساخته شده توسط کارگران دیرالمدینه معمولا با سنگ ساخته می ش، بیشتر سازه ها و خانه های دیگر با چوب و آجر گلی ساخته می شدند. مواد چوبی یا به صورت محلی تامین می شد یا از سرزمین های مجاور وارد می شد.
متاسفانه، کل منطقه به طور همزمان خشکسالی های طولانی را تجربه کرد که منجر به کاهش عرضه الوار شد. این امر احتمالا مانع از ساخت وساز می شد که در شهرهای در حال رشد ضروری بود. این احتمال وجود دارد که مدیریت ضعیف منابع نیز به این کمبود کمک کرده باشد، چرا که رشد فوق العاده در دوران پادشاهی جدید بیش از هر زمان دیگری به منابع نیاز داشت.
تجارت نیز تحت تاثیر خشکسالی های گسترده قرار گرفت. در طول تاریخ مصر، موفقیت اقتصادی وابسته به تجارت کالاهای کشاورزی بود. این امر به ویژه در عصر برنز اهمیت داشت، چرا که محصولات کشاورزی، طلا و دیگر منابع با برنز، چوب و مواد گرانبها مانند جواهر و نقره مبادله می شد.

با گسترش امپراتوری در دوران پادشاهی جدید، مصر بیش از پیش به شبکه های تجارت از راه دور متکی شده بود. از آنجا که این شرکای تجاری از خشکسالی و قحطی مداوم رنج می بردند، این شبکه ها از بین رفتند.
متاسفانه، انحلال شبکه های تجاری و کاهش منابع منجر به عصر رقابت شد. با وجود تمام تلاش ها برای سازگاری، مرزهای امپراتوری دیگر امن نبودند. در این زمان، مصر در حال مبارزه با تهدیدات مهاجمان بود.
بسیاری از متون کهن، سقوط پادشاهی جدید را به حمله مردم دریا نسبت می دهند. در حالی که هیچ اجماع محکمی در مورد منشا مردم دریا وجود ندارد، به طور کلی اعتقاد بر این است که آن ها از مناطقی در مدیترانه و اژه آمده اند که از یک سری خشکسالی ها رنج می بردند.

با گذشت زمان، امپراتوری مصر شروع به فروپاشی و از دست دادن قدرت خود کرد. اگرچه سقوط پادشاهی جدید به احتمال زیاد اجتناب ناپذیر بود، اما گسترش و پیشرفت چشمگیر این عصر طلایی همیشه مورد احترام بوده است. آثار باستانی و گزارشهای مکتوب به جا مانده از این تمدن بزرگ، در جهان بی نظیر است.
پادشاهی جدید مصر، که از آن با نام امپراتوری مصر نیز یاد میشود، دورهای تاریخی از مصر باستان میان سدههای ۱۶ام تا ۱۱ام پیش از میلاد مسیح است که دودمانهای پادشاهی هجدهم، نوزدهم، و بیستم این کشور را پوشش میدهد. پادشاهی جدید پس از دوره موسوم به «دوره میانی دوم» مستقر شد و نابودیاش نیز همراه با آمدن دوره سوم میانی بود. این هنگام از تاریخ مصر شاهد بیشترین ثروت و اوج قدرت شاهنشاهی باستانی مصر بود.تاریخگذاری کربنی نشان میدهد که پادشاهی نوین به گمانی چند سال زودتر از تاریخ مرسوم ۱۵۵۰ پ.م. آغاز شدهاست. گستره زمانی این هنگام میان سالهای ۱۵۷۰ تا ۱۵۴۴ است که میانگینی برابر با سال ۱۵۵۷ پ.م. دارد. بخش پایانی این دوره با نام دوره رامسسی نیز شناخته میشود چرا که یازده فرعون در آن نام «رامسس» بر خود گذاشتند.

















ارسال دیدگاه