آیا “نبرد دریایی” در فیلم گلادیاتور ۲ مبنای تاریخی دارد؟

فیلم گلادیاتور 2 درباره یک نبرد دریایی است که در کولوسئوم اتفاق افتاد آیا این نمایش های وحشیانه و گران قیمت در تاریخ واقعا اتفاق افتاده بود؟

مجله اینترنتی باستان شناس : در فیلم گلادیاتور 2 ، دنباله ای بر فیلم برنده اسکار گلادیاتور محصول سال 2000 میلادی ، صحنه نبرد دریایی در کولوسئوم اتفاق می افتد.

آب از فواره های کولوسئوم جاری می شود و میدان را پر می کند. گروهی از مردان به رهبری قهرمان فیلم، لوسیوس وروس (با بازی پل مسکال)، در حالی که با تیر به کشتی دیگری حمله می کنند، در یک کشتی جنگی پارو می زنند. امپراتور کاراکالا با بازی (فرد هچینگر) با لبخند کوسه ها را تماشا می کند.

این اولین بازسازی هالیوود از نبردهای دریایی روم باستان است که کاملاً چشمگیر است. جلوه های ویژه این صحنه بخش بزرگی از بودجه 310 میلیون دلاری فیلم را تشکیل می دهد.

بنابراین با توجه به اینکه ریدلی اسکات در فیلم هایش چندان به واقعیت های تاریخی توجه نمی کند، آیا این صحنه مبنای تاریخی دارد؟ آیا رومی ها واقعاً نبردهای دریایی را برای سرگرمی تماشا می کردند؟

هر آنچه در سیرک و آمفی تئاتر دیده می شود… بگذارید این تنها نبرد دریایی شناخته شده برای آیندگان باشد.»

رزمی، لیبر Spectaculorum ، کتاب 28.

جنگ در آب

نائوماکیا در روم باستان به نبردهای نمایشی دریایی اشاره دارد که به عنوان سرگرمی عمومی برگزار می‌شد. این کلمه همچنین به مخزن یا ساختمانی که این نبردها در آن انجام می‌شد اطلاق می‌شود. در برخی از این نبردهای نمایشی‌ ، شرکت‌کنندگان به نبرد در آب‌های پر از موجودات دریایی مجبور می‌شدند.

اصطلاح ” نائوماکیا ” هم به نبردهای دریایی سازماندهی شده برای سرگرمی های دسته جمعی و هم به سازه ها یا مناطق طبیعی که این نمایش ها در آنها برگزار می شد اشاره دارد. نائوماکیا واقعا وجود داشت. اگرچه آنها نادر بودند، اما میزان مرگ و میر آنها بسیار بالا بود.

بیشتر آنچه در مورد این موضوع می دانیم از نوشته های چند مورخ مانند سوتونیوس، دیو کاسیوس و تاسیتوس بدست آمده. به عنوان مثال، اولین نائوماکیا شناخته شده توسط ژولیوس سزار در سال 46 قبل از میلاد ساخته شد. سوتونیوس آبگیری حفر شده در نزدیکی رودخانه تیبر در پردیس مارتیوس رم را توصیف می کند که به اندازه ای بزرگ است که کشتی هایی با بیش از 2000 جنگجو و 4000 پاروزن (همه اسیران جنگی) را در خود جای دهد.

یک رویداد بزرگتر توسط امپراتور آگوستوس در سال 2 قبل از میلاد در افتتاحیه معبد برگزار شد. این رویداد در یک دریاچه مصنوعی با وسعت 530 تا 350 متر برگزار شد. تخمین زده می شود که برای پر کردن آن 270000 متر مکعب آب مورد نیاز است. این نائوماکیا نبرد دریایی بین «آتنی‌ها» و «پارسی‌ها» را بازسازی کرد و به گفته آگوستوس، بیش از 3000 جنگجو در 30 کشتی جنگیدند.

بزرگترین نائوماکیای ثبت شده در دریاچه ای طبیعی در منطقه آبروزو ایتالیا توسط امپراتور کلودیوس در سال 52 پس از میلاد ثبت شد. در این نبرد 100 کشتی جنگی و 19000 جنگجو حضور داشتند. همه شرکت کنندگان زندانیان محکوم به اعدام بودند.

دیو کاسیوس نقل می‌کند که زندانیان کلودیوس را با عبارت «Ave imperator, morituri te salutant» خطاب می‌کردند. اگرچه معمولاً تصور می شود این عبارت توسط گلادیاتورها بیان شده است، اما این تنها نمونه ثبت شده استفاده از این عبارت است.

نائوماشیا اغلب درگیری های دریایی تاریخی یا نیمه تاریخی را بازسازی می کند. برای مثال در اجرای کلودیوس، «رودزیان» و «سیسیلی ها» به نمایش درآمدند.

نائوماکیا در آمفی تئاترها

در قرن اول پس از میلاد، نمایش های نائوماکیا در آمفی تئاترها برگزار می شدند. اولین مورد ثبت شده در یک سازه چوبی رخ داده است که تصور می شود در پردیس مارتیوس تحت حکومت امپراتور نرون در سال 57 پس از میلاد بوده باشد.

در طول افتتاح آمفی تئاتر فلاویان (کولیزئوم) در سال 80 پس از میلاد، امپراتور تیتوس دو نائوماکیا برگزار کرد، یکی در آبگیر آگوستوس و دیگری در داخل کولوسئوم . جانشین تیتوس، دومیتیان، کولوسئوم را در حدود سال 85 پس از میلاد پر از آب کرد.

پس از سلطنت فلاویان (69-96 پس از میلاد)، اصطلاح نائوماکیا کمتر در اسناد تاریخی ظاهر شد. هیچ مدرک تاریخی وجود ندارد که نشان دهد برگزاری نائوماکیا در کولوسئوم که در فیلم گلادیاتور 2 به تصویر کشیده شده ، واقعا برگزار شده باشد.

دیگر نبردهای آبی در سراسر امپراتوری

شواهدی بهتر از نبرد نمایشی در آب در مقیاس کوچکتر در خارج از رم وجود دارد. به عنوان مثال، آمفی تئاترهای مریدا و ورونا در اسپانیا دارای استخرهای مرکزی هستند که به کانال های آبرسانی و زهکشی متصل هستند. با این حال، فقط نائوماکیاهای متوسط ​​را می توان در این عرصه ها برگزار کرد . زمین‌ها احتمالاً زمانی که برای این منظور مورد استفاده قرار نمی‌گرفتند با تخته‌های چوبی پوشیده شده بودند.

از آب برای سرگرمی های دیگری مانند نمایش حیوانات دریایی نیز استفاده می شد. در سال 2 پس از میلاد، 36 کروکودیل برای شکار در یک میدان آزاد شدند. همچنین برای شناگران زن معمول بود که نرییدها (پری های دریایی) را در عرصه های سیل زده به تصویر بکشند، شبیه به شنای هنری مدرن.

با این حال، برخلاف ادعای ریدلی اسکات، هیچ مدرکی دال بر نمایش کوسه ها وجود ندارد.

نمونه ای از قبرس

همانطور که شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه تئاترهای روم باستان برای نبردهای گلادیاتورها و شکار حیوانات تغییر کاربری داده شده است، شواهد محکمی نیز وجود دارد که تغییراتی در نمایش های آبی انجام شده است. تئاترهای شهرهای یونان مانند کورینث و آرگوس و تئاترهای اوستیا ایتالیا نمونه هایی از این دست هستند.

تحقیقات اخیر باستان شناسان دانشگاه سیدنی در شهر باستانی پافوس در قبرس، شواهد جدیدی از چنین تغییراتی را نشان داده است. محققان شواهدی یافته اند که نشان می دهد ارکسترهای تئاتر پافوس برای اجراهای آبی در اواسط قرن سوم میلادی تغییر کاربری داده اند. کف ارکستر با ملات و سنگ های رنگی پوشیده شده بود. این سالن با ظرفیت تخمینی 310 متر مکعب، احتمالاً برای اجرای نبردهای دریایی کوچکتر از آن بود، اما فضای ایده آلی برای نمایش حیوانات یا پری ها بود.

دیواری نیم دایره به ارتفاع حدود یک متر، حائلی را بین تماشاگران و محوطه اجرا تشکیل می داد. کانال های زهکشی و لوله های سفالی نشان می دهد که آب از یک مخزن بزرگ حفر شده در پشت تئاتر جریان داشته است. تجزیه و تحلیل عایق روی کف نیز ضد آب بودن آن را تایید می کند.

این مکان کمک ارزشمندی به درک ما از نبردهای نمایشی آبی رومیان ارائه می دهد.

بنابراین  هنگام تماشای صحنه نبرد دریایی در فیلم گلادیاتور 2  ، مهم است که به یاد داشته باشید که رومیان باستان نیز به همین مناظر نگاه می کردند. در آن زمان برای جان بخشیدن به این سرگرمی مبالغ زیادی هزینه می شد.