کشف متن پنهان در قرآن آبی ۱۲۰۰ ساله

کارشناسان موزه ملی زاید آیات قرآنی را که در زیر لایه ای از ورق طلا بر روی نسخه خطی معروف قرآن آبی پنهان شده بود، کشف کردند.

مجله اینترنتی باستان شناس : محققان موزه ملی زاید با استفاده از تکنیک‌های تصویربرداری چندطیفی، متنی را کشف کردند که در زیر لایه‌ای از ورق طلا در صفحه‌ای از قرآن آبی، یکی از شناخته‌شده‌ترین نسخه‌های خطی قرآن در جهان، پنهان شده بود.

این تیم، آیاتی از سوره نساء را در زیر لایه ای از تزئینات ورق طلا بر روی صفحه ای از قرآن آبی، یکی از مهم ترین نمونه های خوشنویسی اسلامی، کشف کردند.

سوره نساء بر حقوق زنان، قانون ارث، مراقبت از یتیمان، ازدواج زنان حلال و حرام و دفاع از عدالت تمرکز دارد.

قرآن آبی نسخه ای از قرآن است که مربوط به سال های 800 تا 900 میلادی است. این نسخه خطی به خاطر صفحات رنگ آبی یا نیلی خاص، تزئینات نقره‌ای و خط کوفی طلایی معروف است. تصور می‌شود که پالت آن به دست‌نوشته‌های طلاکاری شده با رنگ ارغوانی اشاره دارد که در امپراتوری بیزانس ساخته شده‌اند .

متن به خط کوفی نوشته شده است. مانند سایر قرآن های اولیه، خواندن خط در اینجا دشوار است، زیرا حروف طوری دستکاری شده اند که طول هر سطر یکسان باشد و علائم لازم برای تمایز بین حروف حذف شده است.

در اصل، نسخه خطی شامل 600 صفحه بود. هر کدام از پوست گوسفند ساخته شده اند. محققان از اوایل قرن بیستم از برگ‌هایی از این دست‌نوشته آگاه بودند، اما در دهه 1970 پس از نمایش چندین برگ در نمایشگاه‌های بین‌المللی مانند هنرهای اسلام در گالری هیوارد لندن، توجه گسترده‌ای را به خود جلب کرد. اعتقاد بر این بود که این نسخه خطی در قرن نهم ایران یا تونس سرچشمه گرفته است و تصور می‌شود بیشتر نسخه خطی در تونس قرار دارد. با این حال، برخی از محققان پیشنهاد کرده اند که نسخه خطی ممکن است در اسپانیای اموی، کلبید سیسیل یا عراق دوران عباسی ایجاد شده باشد.

امروزه تنها حدود 100 صفحه در مجموعه‌های خصوصی و موزه‌ای در سراسر جهان یافت می‌شود که پنج مورد از آنها در موزه ملی زاید به نمایش گذاشته می‌شود.

صفحات با استفاده از تصویربرداری چند طیفی مورد بررسی قرار گرفتند، تکنیکی که می‌تواند متن و تصاویری را که در طول زمان محو شده‌اند و دیگر برای چشم انسان قابل مشاهده نیستند، آشکار کند.

تزیینات در این نمونه ممکن است برای تصحیح اشتباه خود خطاط گنجانده شده باشد، که می تواند شامل کپی کردن متن صفحه ای از خط مقدس باشد. از آنجایی که هزینه تولید نسخه خطی آنقدر گران بود که نمی توانست شروع دوباره را بر روی یک صفحه پوست گوسفند تازه رنگ شده به رنگ نیلی توجیه کند، متن با الگوهای استادانه پوشیده شده بود.

این اقدامات ناشی از تصمیمات خوشنویسان، جنبه ای از تولید نسخ خطی است که پیش از این هرگز برای قرآن آبی برجسته نشده بود و در نسخه های خطی اسلامی این عصر بسیار به ندرت دیده می شود.

مای المنصوری، ناظر موزه ملی زاید در بیانیه‌ای مطبوعاتی گفت: «تحقیقات نوآورانه موزه ملی زاید در مورد قرآن آبی، منشأ و تولید این نسخه خطی مهم را روشن می‌کند و بر نقش موزه در عرصه فرهنگی تأکید می‌کند.

نورالایمان بنت روسلی، سرپرست موزه ملی زاید در یک بیانیه مطبوعاتی گفت: ” تصور می شود که تنها یک نسخه از قرآن آبی وجود داشته باشد و ۱۰۰ صفحه یا بیشتر از آن برای چندین دهه دانشمندان را مجذوب خود کرده است. فن آوری پیشرفته ای که برای روشن کردن این صفحه از دست نوشته به کار می رود، به ارائه دیدگاه های بیشتر در مورد تولید این نسخه نادر از قرآن کمک می کند.

این صفحه از قرآن آبی در گالری Through Connections موزه ملی زاید به نمایش گذاشته خواهد شد. این گالری نشان می دهد که چگونه مردم امارت باستان افق های خود را گسترش دادند، چگونه مواد، تکنولوژی ها و دانش جدید بر زندگی آن ها تاثیر گذاشت، چگونه اسلام گسترش یافت، و چگونه زبان عربی تکامل یافت.