دانشمندان و باستانشناسانی که پرونده پیچیده مکان تدفین ملکه نفرتیتی را کشف اتاق های مخفی در مقبره توتعنخآمون؛ ردپای آرامگاه نفرتیتی؟دنبال میکنند، بهتازگی به شواهد ژئوفیزیکی تازهای دست یافتهاند که احتمال وجود راهروها و اتاقهای مخفی و ناشناخته را در پیرامون مقبره نامدار توتعنخآمون در دره پادشاهان مصر تقویت میکند. این یافتههای نویدبخش، بار دیگر فرضیه دیرینهای را بر سر زبانها انداخته است که مقبره نامتعارف و کوچک توتعنخآمون (موسوم به KV62) ممکن است در حقیقت بخشی از یک مجموعه تدفین سلطنتی بسیار بزرگتر باشد؛ ساختاری که سالها پیش از مرگ زودهنگام این فرعون جوان مهروموم شده بود.
اسکنهای ژئوفیزیکی نوین؛ نفوذ به لایههای پنهان دره پادشاهان

تیم پژوهشی این پروژه به سرپرستی دکتر ممدوح الدماطی (Mamdouh Eldamaty)، باستانشناس برجسته و استاد دانشگاه عین شمس، با ادغام دو فناوری پیشرفته «رادار نفوذی به زمین» (GPR) و «پیمایش خردگرانشسنجی» (Microgravity Survey) موفق شدند اختلافهای ناچیز در چگالی زیرسطحی بستر سنگی مقبره را اندازهگیری کنند.
دادههای حاصل از این پایشهای دقیق نشان میدهد که احتمالاً شبکهای ناشناخته از ساختارهای معماری در فاصلهای حدود ۲۵ تا ۳۰ متر (۸۲ تا ۹۸ فوت) به سمت شمال اتاق تدفین توتعنخآمون امتداد یافته است.
جورج بالارد (George Ballard)، مهندس سازه و یکی از نویسندگان این مطالعه، اعلام کرده است دادههای راداری حاکی از وجود دالانی به عرض تقریبی ۲ متر (۶.۶ فوت) هستند؛ راهرویی باستانی که به احتمال فراوان در دوران باستان با قلوهسنگ و نخالههای سنگی مسدود و پر شده است. بالارد تأکید میکند که پیمایشها و رادارهای پیشین شاید به این دلیل از کشف این ساختار بازمانده بودند که عمدتاً به دنبال فضاهای خالی بزرگ و بیمانع در پشت دیوارهای نگارگریشده میگشتند، نه دالانهایی که با آوار پر شده باشند.
رمزگشایی از «ناهنجاری شماره ۷»؛ آیا اشیای تدفینی مدفون شدهاند؟
پیمایشهای خردگرانشسنجی نیز شواهد ملموستری را از وجود سازههای دستساز انسانی آشکار کردهاند. این گروه پژوهشی به چندین محدوده با چگالی پایین دست یافتهاند که اشکال هندسی و همپوشانی خطی آنها، ساختار مهندسیشده اتاقها یا گذرگاههای تدفینی را تداعی میکند.
یکی از برجستهترین ساختارها، عارضهای موسوم به «ناهنجاری شماره ۷» (Anomaly 7) است. در این ناهنجاری، یک بخش با چگالی بالاتر دقیقاً در دل محدودهای با چگالی بسیار کمتر جای گرفته است. بالارد در تحلیل این پدیده بیان میکند که چنین علامتی میتواند نمایانگر اتاقی تدفینی حاوی اشیای تاریخی، تابوت یا نذورات سلطنتی باشد؛ هرچند او هشدار میدهد که سیگنالهای ثبتشده در مرز حداکثر حساسیت و توان تفکیک تجهیزات قرار دارند و نباید شتابزده قضاوت کرد.
این نتایج توجه مجامع علمی بینالمللی را نیز جلب کرده است:
- کریستوفر گافنی (Christopher Gaffney): باستانشناس و متخصص برجسته رادار نفوذی به زمین در دانشگاه برادفورد، این گزارش را «شگفتانگیز و مسحورکننده» خواند، اما خاطرنشان ساخت که پیش از دستیافتن به نتایج قطعی، دادههای جامعتری ضروری است.
- پیتر استایلز (Peter Styles): زمینفیزیکدان دانشگاه کیل انگلستان، با ارزیابی نقشههای گرانشسنجی، امکان وجود اتاقهای مخفی را «باورپذیر و از نظر علمی معقول» ارزیابی کرد و بر انتشار جزئیات تکمیلی پایشها تأکید ورزید.
ده سال چالش علمی بر سر آرامگاه نفرتیتی
ریشه این جستوجوهای جنجالی به سال ۲۰۱۵ میلادی بازمیگردد؛ زمانی که دکتر نیکلاس ریوز (Nicholas Reeves)، مصرشناس مشهور بریتانیایی، مدعی شد خطوط و درزهای محوشدهای زیر ملات گچی نقاشیهای دیواری اتاق تدفین توتعنخآمون دیده میشوند که میتوانند نشاندهنده درگاههای مسدود و مخفیشده باشند. فرضیه بنیادین ریوز این بود که آرامگاه KV62 در اصل برای ملکه نفرتیتی — یکی از قدرتمندترین و پرنفوذترین زنان جهان باستان — طراحی شده بود و پس از مرگ زودهنگام توتعنخآمون، بخش بیرونی آن به شتاب برای شاه جوان بازآرایی شده است.

با این حال، مطالعات راداری بعدی نتایجی ضدونقیض به همراه داشت؛ در حالی که برخی بررسیهای اولیه از احتمال وجود فضاهای تهی خبر میدادند، یک پروژه اسکن جامع در سال ۲۰۱۸ هیچ سندی دال بر وجود اتاقهای بزرگ متصل به دیوارها پیدا نکرد. فرضیه جدید تیم دکتر الدماطی مبنی بر پر بودن این راهروها با نخاله و سنگهای شکسته، میتواند گره از تضاد دادههای پیشین بگشاید و چرایی نامرئی ماندن آنها را در اسکنهای ۲۰۱۸ توجیه کند.
چشمانداز آینده: نفوذ مینیرباتها به حریم دستنخورده تاریخ
پژوهشگران اکنون در حال پیگیری و اخذ مجوزهای لازم از «شورای عالی آثار باستانی مصر» هستند تا آزمونهای ژئوفیزیکی را وارد فاز راستیآزمایی فیزیکی کنند.
برنامه پیشنهادی تیم تحقیقاتی بدین شرح است:
- حفر گمانههای بسیار باریک به قطر تنها ۷ تا ۸ سانتیمتر (۲.۸ تا ۳.۱ اینچ) از روی سطح زمین به سمت کانون قویترین ناهنجاری با چگالی پایین.
- هدایت رباتهای مینیاتوری مجهز به دوربینهای ۳۶۰ درجه با کیفیت بالا از طریق این مجاری باریک به درون فضای ناشناخته.
- ثبت دادههای بصری زنده از داخل محفظه پیش از هرگونه اقدام به حفاری گسترده یا آسیب فیزیکی به دیوارههای تاریخی.
به گفته جورج بالارد در گفتگو با نشریه معتبر Nature، چنانچه مقامات میراث فرهنگی مصر این طرح را تأیید کنند، عملیات میدانی از ماه نوامبر آغاز خواهد شد. با این حال، تا پیش از رویت چشمی تصاویر ضبطشده توسط رباتها، این فضاهای محتمل صرفاً اهداف ژئوفیزیکی محسوب میشوند، نه اتاقهای باستانشناختی اثباتشده؛ و پیوند فرضی آنها با ملکه نفرتیتی همچنان در هالهای از ابهام و حدس علمی باقی خواهد ماند.
نتیجهگیری
پژوهشهای ژئوفیزیکی جدید بار دیگر نگاه جهان را به دره پادشاهان و مقبره پررمزوراز توتعنخآمون معطوف کرده است. ترکیب پیشرفته رادار زمینی و خردگرانشسنجی حاکی از وجود دالانها و احتمالاً ساختاری دستنخورده در پشت این دیوارهای زرین است. هرچند فرضیه آرامگاه ابدی ملکه نفرتیتی در گرو کاوشهای رباتیک نوامبر خواهد بود، اما روشن شدن وضعیت ناهنجاریهای زیرسطحی میتواند نقطه عطفی در تاریخ باستانشناسی مصر باستان رقم بزند.

















ارسال دیدگاه