باستان شناسان در جریان کاوشهای خود در گورستان باستانی «دراع ابوالنجا» در نزدیکی اقصر مصر، موفق به کشف تابوت زنی به نام «مریت» شدند. این کشف تازه پرده از راز کاهنههای آوازخوانی برمیدارد که در دوران پادشاهی نوین با موسیقی، دفنوازی و سرودهای آیینی، خدایان باستان را فرا میخواندند.
کاهنان زن برجسته در مصر باستان، همراه با نواختن طبل، صدای سنج و حرکت جغجغههای آیینی، نقشی حیاتی در فراخواندن خدایان ایفا میکردند. این کشف جدید، نوری تازه بر دورهای سرنوشتساز از تاریخ مصر باستان میافتابد؛ دورهای که در آن یک فرعون زن قدرتمند، جایگاه «کاهنه آوازخوان» را به حرفهای باپرستیژ برای زنان طبقه اشراف تبدیل کرد.
نوای موسیقی در «جشن دره زیبا»
«جشن دره زیبا» جشنی سالانه در مصر باستان بود که درگذشتگان اشرافی و خاندان سلطنتی را به خدایان پیوند میداد. برای آغاز این آیین باشکوه، خیل عظیمی از کاهنان در برابر معبد کرنک در تبس (اقصر امروزی) گرد هم میآمدند، تندیسهای خدایان سهگانه تبس (آمون، موت و خونسو) را برمیداشتند و برای تبرک مقبرهها و معابد، از رود نیل به کرانه غربی منتقل میکردند.
در این کاروانها، مجسمههای خدایان درون قایقهای چوبی مقدسی مزین به گلها، طلا، فیروزه، عقیق و لاجورد قرار میگرفتند. کاهنان بخور میسوزاندند، نوازندگان مینواختند و در پیشاپیش این جمعیت، زنانی معروف به «کاهنه آوازخوان» با خواندن سرود و تکان دادن زنگولهها و جغجغههای آیینی (سیستروم) پیش میرفتند.
کشف تابوتهای پنهانشده در دل خاک

وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر اعلام کرد که کاوشهای اخیر در گورستان «دراع ابوالنجا» به کشف مقبره یک کاهن تطهیر، ۳۰ گربه مومیاییشده و یک چاه تدفین مخفی حاوی ۱۰ تابوت چوبی تزئینشده انجامیده است.
یکی از این تابوتها متعلق به کاهنهای به نام «مریت» (Merit) از دودمان هجدهم است. عبدالغفار وجدی، مصرشناس و سرپرست تیم کاوش، این کشف را لحظهای هیجانانگیز و فراموشنشدنی توصیف کرده است.
هشام حسین، دیگر مصرشناس این پروژه، تأکید میکند که عنوان «کاهنه آوازخوان» هرگز یک اجراکننده معمولی نبوده، بلکه جایگاهی ویژه برای زنان قدرتمند و از میان همسران و دختران کاهنان بلندپایه و درباریان بوده است. به گفته پژوهشگران، این تابوتها در زمان بحرانها و برای در امان ماندن از گزند غارتگران، توسط کاهنان دلسوز از مقبره اصلی خارج و مجدداً در این چاه مخفی به خاک سپرده شده بودند.
سرودهایی برای جلب توجه خدایان
در مصر باستان معابد متعددی به خدایانی چون حوروس، حاثور، رع و ایزیس اختصاص داشت و باور بر این بود که این خدایان باید پیوسته برای حفظ نظم کیهانی (مَعات) و بخشش برکات فراخوانده شوند.
سوزان اونستین، کارشناس کاهنههای آوازخوان مصر باستان، میگوید:
«آواز و سرودهای آیینی، دقیقاً همان عنصری بود که توجه خدا را جلب میکرد و او را به داخل معبد میکشاند. در نبود سیستمهای صوتی و بلندگو، نوای ریتمیک دف، زنگولهها و جغجغههای این کاهنهها هم تنهایی خدایان را میشکست و هم به مردم شهر خبر میداد که کاروان الهی در راه است تا بتوانند برای تماشا یا لمس قایق مقدس بیرون بیایند.»
نقش فرعون زن، «حتشپسوت»، در ارتقای جایگاه کاهنهها
اگرچه حضور کاهنههای آوازخوان از پادشاهی کهن و میانه در مصر سابقه داشت، اما نقش آنها در دوران پادشاهی «حتشپسوت»—فرعون زن مقتدر دودمان هجدهم—دگرگون شد. حتشپسوت با افزودن به شمار آیینها و موکبهای مذهبی، جایگاه کاهنه آوازخوان را از یک فعالیت صرفاً آیینی به عنوان و موقعیتی رسمی و مستقل در ساختار مذهبی و سیاسی ارتقا داد.
مریت؛ کاهنهای در خدمت آمون
کتیبههای روی تابوت مریت نشان میدهد که او آوازخوان معبد آمون در کرنک در دوران دودمان هجدهم (۱۵۵۰ تا ۱۲۹۲ پیش از میلاد) بوده است؛ دورانی پرشکوه که آمون به عنوان پادشاه خدایان در تبس ستایش میشد.
اگرچه هنوز جزئیات کاملی از زندگی شخصی مریت در دست نیست، اما بیتردید او از طبقه اشراف بوده و وظیفه مهم فراخواندن آمون و خانواده آسمانیاش برای برکتبخشی به زندگان و پیوند با مردگان را بر دوش داشته است. کاوشهای ادامهدار در این محوطه ممکن است زوایای پنهان بیشتری از آیینهای مذهبی و زندگی این زنان برجسته تاریخ را آشکار کند.

















ارسال دیدگاه