پایان مرحله نخست کاوش در دستکند طلاشور

مجله اینترنتی باستان‌شناس | کاوشی علمی که به کشف شواهدی ارزشمند از سکونت و بهره‌برداری انسان در اواخر دوره ساسانی و قرون میانی اسلامی منجر شده است.

به گزارش مجله باستان‌شناس، دکتر عطا حسن‌پور، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان لرستان و سرپرست این هیأت باستان‌شناسی، با اعلام این خبر بر اهمیت استراتژیک محوطه تاکید کرد. وی اظهار داشت که این مجموعه زیرزمینی یکی از کلیدی‌ترین ظرفیت‌های باستان‌شناختی لرستان است و می‌تواند اطلاعات جدیدی را درباره الگوهای استقرار، سبک معماری صخره‌ای و دستکند و نحوه زیست جوامع باستانی در منطقه زاگرس مرکزی به محققان ارائه دهد.

از فرضیه آرامگاهی تا کشف ساختارهای مسکونی

تاریخچه مطالعاتی این محوطه به سال ۱۳۷۲ بازمی‌گردد؛ زمانی که ناصر نورزاده چگینی برای نخستین بار به بررسی و مستندسازی آن پرداخت و فرضیه کاربری آرامگاهی مجموعه را مطرح کرد. این اثر که در سال ۱۳۸۲ به ثبت ملی رسید، از سال ۱۳۹۲ در تملک اداره‌کل میراث‌فرهنگی قرار گرفت، اما متأسفانه در این سال‌ها از آسیبِ حفاری‌های غیرمجاز قاچاقچیان اموال فرهنگی در امان نماند.

سرانجام با اختصاص اعتبارات ویژه پژوهشی در جریان سفر وزیر میراث‌فرهنگی به لرستان و پیگیری‌های انجام‌شده، عملیات میدانی این کاوش از دهم فروردین‌ماه سال جاری به‌صورت رسمی آغاز شد.

جزئیات کاوش علمی در عمق ۷.۵ متری زمین

تیم باستان‌شناسی برای دسترسی به فضاهای اصلی، ابتدا اقدام به ایجاد گمانه‌های آزمایشی کرد تا موفق به شناسایی ورودی اصلی دستکند شد. کاوش‌های علمی در عمق حدود ۷.۵ متری از سطح زمین فعلی و در دو فاز «کاوش» و «خواناسازی» پیش رفت.

دستاوردها و یافته‌های برجسته این فصل از کاوش عبارت‌اند از:

• شناسایی فضاهای معماری: مستندسازی و آشکارسازی ۴ فضای معماری متمایز، دالان اصلی مجموعه و ۴ دالان فرعی.
• یافته‌های سفالی: کشف قطعات سفالی در لایه‌های مختلف که تعلق این محوطه به اواخر دوره ساسانی و دوران میانی اسلامی را تایید می‌کند.
• خمره‌های ذخیره آذوقه: کشف این خمره‌ها، گمانه‌زنی‌ها پیرامون کاربرد مسکونی، استقراری یا پناهگاهی بودن بخشی از این مجموعه در ادوار گذشته را به شدت تقویت کرده است.

رازهایی که همچنان در دل زمین باقی مانده‌اند

سرپرست هیأت کاوش یادآور شد که اگرچه شواهد اولیه همچنان احتمال استفاده تدفینی از بخش‌هایی از این دستکند را رد نمی‌کند، اما تعیین دقیق کاربریِ هر یک از این فضاهای تو در تو، به ادامه کاوش‌ها و مطالعات تکمیلی منوط است.

بخش‌های وسیعی از این سازه زیرزمینیِ باشکوه تا کنون دست‌نخورده باقی مانده و حفاظت، خواناسازی کامل و نجات‌بخشی آن از آسیب‌های بیشتر، نیازمند استمرار برنامه‌های پژوهشی و تامین بودجه پایدار است.

دشت حاصل‌خیز الیگودرز با برخورداری از آثار غنی از دوران پیش از تاریخ تا عصر اسلامی، یکی از مهم‌ترین کانون‌های باستان‌شناسی زاگرس است و مجموعه دستکند طلاشور قدبرا اکنون به عنوان یکی از ستاره‌های درخشان این پهنه تاریخی خودنمایی می‌کند.

شایان ذکر است این پروژه باستان‌شناسی با همکاری یاسر مردانی، باستان‌شناس و عضو هیأت پژوهشی مجموعه، به سرانجام رسیده است.