ظاهراً ارشمیدس از وسیلهای آینهمانند برای نابود کردن ناوگان رومی با استفاده از نیروی خورشید استفاده می کرد.
مجله اینترنتی باستان شناس : برای قرنها، افسانههای پیرامون استعداد ارشمیدس فیزیکدان ، مهندس و ریاضی دان همه فن حریف یونان باستان وجود داشته است، از جمله این تصور که او از آینهها برای آتش زدن کشتیهای رومی بیش از دو هزار سال پیش استفاده میکرد.
این داستان تاریخی بسیاری از محققان را مجذوب خود کرده است و با به تصویر کشیدن خلاقیت خارقالعاده، تخیل آنها را برانگیخته است.
“برندن سنر” (Brenden Sener)، دانش آموز دبیرستانی کانادایی، کاوشی علمی را برای بررسی صحت این شاهکار باستانی آغاز کرد. او با الهام از اختراع ادعایی ارشمیدس، یک پروژه نمایشگاه علمی با هدف تکرار نسخه مینیاتوری “اشعه مرگ” را طراحی کرد.
در حالی که هدف سنر مشتعل کردن اجسام نبود، اما آزمایشات او با استفاده از لامپهای حرارتی و آینهها، دمای هدف را بالا برد.

این نوجوان 13 ساله پس از تأمل در یافتههای خود، به این نتیجه رسید که اشعه حرارتی ارشمیدس اگر بزرگتر شود و از یک منبع گرمای قوی استفاده کند، میتواند کارایی داشته باشد. سنر به خبرنگاران گفت : “اگر آن را در ابعاد بزرگتر طراحی کنیم و با منبع حرارتی قوی تغذیه شود، مطمئنا کارایی خواهد داشت.”
علاقه سنر نسبت به ارشمیدس زمانی شعله ور شد که او با پیچ ارشمیدس در یک مستند آشنا شد. این جرقه اولیه کنجکاوی او را بر آن داشت تا بیشتر در مورد اختراعات ریاضیدان مشهور یونان باستان کاوش کند و در نهایت او را به آزمایش اسرارآمیز “اشعه مرگ” سوق داد.
در طول محاصره تاریخی سیراکوز بین سالهای 214 و 212 قبل از میلاد، ژنرال رومی مارکوس کلودیوس مارسلوس برای فتح جزیره سیسیل جنگید. گزارشهای مربوط به قرن دوازدهم، بهویژه نوشتههای یوآنس زوناراس مورخ و وقایع نگار بیزانسی ، به جزئیات استفاده ارشمیدس از وسیلهای آینهمانند برای ایجاد ویرانی در ناوگان روم با استفاده از نیروی خورشید اشاره میکنند.
گفته می شود که اشعه حرارتی یا پرتو مرگ با استفاده از آینه های بزرگ و صیقلی برنزی یا مسی ساخته شده بود. این آینه ها به صورت راهبردی برای متمرکز کردن نور خورشید روی یک نقطه قرار گرفته بودند. با قرار دادن چندین آینه برای بازتاب نور خورشید بر روی یک هدف واحد، پرتو متمرکز نور می توانست گرمای شدیدی تولید کند.

در مدل آزمایشی سنر، لامپ های حرارتی ، خورشید را نشان می دادند، در حالی که آینه های کوچک مقعر نور را به سمت هدف مشخص شده روی سطح مقوایی هدایت می کردند. سنر از طریق آزمایشهای دقیق، دما را با هر آینه اضافی اندازهگیری کرد و کارایی بالقوه مفهوم اشعه حرارتی ارشمیدس را به نمایش گذاشت.
تلاش های متعددی برای بازسازی “اشعه مرگ” در طول سال ها انجام شده است که درجات مختلفی از موفقیت را به همراه داشته است. در سال ۲۰۰۵، تیمی از MIT با استفاده از آرایه بزرگی از آینه ها یک مدل کشتی چوبی را با موفقیت به آتش کشید، اما شرایط باید ایده آل می بود و کشتی باید ثابت می ماند.
برنامه تلویزیونی محبوب “افسانهزدایان” نیز تلاش های متعددی برای بازسازی این پدیده انجام داد، البته بدون موفقیت. با وجود این چالش ها، جذابیت اختراع ارشمیدس در طول تاریخ ادامه داشته و توجه متفکران و آزمایش گران را در دوره های مختلف به خود جلب کرده است.
چهره های مشهوری چون رنه دکارت و آتاناسیوس کرچر در مورد امکان پذیر بودن پرتو مرگ ابراز تردید کردند. با این حال، آزمایش های افرادی مانند ژرژ – لویی لکلرک و ایوآنیس ساکاکاس، دیدگاه های جالبی در مورد اثربخشی بالقوه اختراع ارشمیدس ارائه داد.

منتقدان و مورخان به روشهای جایگزینی اشاره کردهاند که ارشمیدس میتوانست در طول محاصره از آنها استفاده کند، مانند توپهای بخار یا مخلوطهای آتشزا، که ممکن است در دفع ناوگان رومی مؤثرتر بوده باشند. علاوه بر این، ایده استفاده از آینه برای خیرهسازی استراتژیک به جای تخریب آتشین به گزارش تاریخی اختراع فرضی ارشمیدس عمق میبخشد.
با وجود ابهامات پیرامون این افسانه باستانی، پروژه سنر به دلیل نقش آن در پرورش کنجکاوی و علاقه علمی در بین دانشآموزان مورد توجه قرار گرفت.
آزمایش ها نشان داد که ایده پشت پرتو مرگ ارشمیدس واقعاً می تواند کار کند و حدس اولیه سنر درست بود: آینه های منحنی می توانند پرتو منبع نور را متمرکز و تشدید کنند.
توصیفات تاریخی استفاده از پرتو مرگ در سیراکوز باستان قابل قبول است، با این حال هیچ مدرک باستان شناسی از پرتو مرگ ارشمیدس به جز آنچه در کتاب های فیلسوفان باستان ثبت شده است، یافت نشده است.

سنر با تأمل در مورد دستاورد خود، از تقدیرنامه دریافت شده از کتابخانه عمومی لندن ابراز قدردانی کرد و بر ارزش الهام بخشیدن به نسل های آینده در پیگیری علم و فناوری تأکید کرد.

















ارسال دیدگاه