کشف تخته بازی عصر برنز در آذربایجان منشا یکی از قدیمی ترین بازی های جهان را به چالش می کشد.یک مطالعه باستان شناسی اخیر نشان داده است که تخته باستانی یک بازی، معروف به بازی پنجاه و هشت سوراخ، که در سال 2018 در شبه جزیره آبشرون واقع در آذربایجان امروزی پیدا شده است، به عنوان قدیمی ترین اثر در نوع خود شناخته می شود. این کشف پیشگامانه، نظریه های موجود در مورد منشا و انتشار این سرگرمی مرموز را که بیش از سه هزار سال پیش در مناطق مختلف آسیا و مصر رواج داشت، به چالش می کشد.
مجله اینترنتی باستان شناس : بازی پنجاه و هشت سوراخ که به دلیل اشکال حک شده بر روی قطعات اولیه بازی یافت شده، با نام “سگ ها و شغال ها” نیز شناخته می شود، در چندین محوطه باستان شناسی در مصر، شام، بین النهرین، ایران و آناتولی کشف شده است. با این حال، کشف این بازی در شبه جزیره آبشوران یک یافته بی سابقه است که نشان دهنده وجود مسیرهای تعامل فرهنگی و تجاری است که این منطقه از قفقاز را به جوامع جنوب متصل می کند.
این بازی که قدمت آن به هزاره سوم قبل از میلاد باز میگردد، روی تختهای با پنجاه و هشت سوراخ انجام میشد که در دو ردیف موازی از ده سوراخ مرتب شده بودند که توسط قوس سی و هشت سوراخی احاطه شده بودند. قطعات بازی که شکلهایشان بسته به منطقه متفاوت بود، در امتداد این الگو حرکت میکردند و برخی سوراخ های خاص با خطوط مشخص یا به هم متصل میشدند که نشاندهنده قوانین پیچیده بازی بود.

قدیمیترین کشف چنین تختهای در مصر، در گورستان العساسيف، بین سالهای 2064 تا 1952 قبل از میلاد انجام شد. این یافته، همراه با سایر تختههای یافت شده در آناتولی، شام و بینالنهرین، باستانشناسان را به این فکر واداشت که ممکن است منشا این بازی در مصر یا جنوب غربی آسیا باشد. با این حال، اکتشافات اخیر در شبه جزیره آبشوران این فرضیه را به چالش می کشد و سوالات جدیدی را در مورد منشاء دقیق بازی ایجاد می کند.
در شبه جزیره آبشوران، باستان شناسان شش الگوی بازی مشابه را در مکان های مختلف شناسایی کرده اند که نشان می دهد انجام این بازی در طول هزاره سوم و دوم قبل از میلاد در منطقه گسترده بوده است. سایت های Çapmalı، Yeni Türkan، Dübəndi، و Ağdasdüzü تخته های حکاکی شده روی سنگ را نشان داده اند که مطابق با هندسه متمایز بازی پنجاه و هشت سوراخ است.
بهترین نمونه مستند در سایت چاپمالی، در منطقه حفاظت شده ملی گوبوستان، در جنوب غربی باکو، در نزدیکی سواحل دریای خزر پیدا شد. این سایت دارای پناهگاهی صخرهای است که با سنگ نگارههایی از عصر برنز و دورههای بعد پوشیده شده است که نشاندهنده سکونت مداوم در طول هزاران سال است. در داخل این پناهگاه، باستان شناسان یک تخته بازی حکاکی شده در یک صخره، در کنار قطعات سفال و دیگر آثار باستانی مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد پیدا کردند.

ترتیب قرار گرفتن تخته ها در مکان هایی مانند کپمالی نشان می دهد که این بازی ممکن است بخش جدایی ناپذیری از زندگی روزمره بوده باشد که احتمالا در ماه های زمستان که چوپانان در پناهگاه هایی مانند گوبوستان ساکن می شدند، مورد استفاده قرار می گرفته است.
تجزیه و تحلیل سفال های یافت شده در این مکان ها این فرضیه را تایید می کند، زیرا نشان دهنده سکونت فصلی توسط جوامع شبانی است. اشیای یافت شده شامل قطعات سفالی از فرهنگ خوجالی – گَدَه بَی است که مربوط به قرن سیزدهم تا هفتم قبل از میلاد به همراه قطعات قدیمی تر از قرون وسطی و اواخر عصر برنز است. این ترکیب از مواد نشان می دهد که سایت کاپمالی و دیگر مکان های نزدیک آن در طول قرن ها بارها مورد استفاده قرار گرفته اند ، احتمالا توسط همان جوامعی که یک سنت فرهنگی مشترک دارند.
این یافته ها نشان می دهد که شبه جزیره آبشوران به دور از یک منطقه منزوی، بخشی از یک شبکه فرهنگی گسترده تر بود که مردم قفقاز را با تمدن های جنوب مانند بین النهرین و مصر مرتبط می کرد.

در حالی که برخی محققان پیشنهاد داده اند که این بازی به دلیل قدمت تخته های یافت شده از مصر نشات گرفته است ، اما ظهور تخته ها در مناطق پیرامونی مانند آبشوران نشان می دهد که این بازی ممکن است در چندین مکان به طور همزمان توسعه یافته باشد یا به سرعت از طریق این شبکه های فرهنگی منتقل شده باشد.

















ارسال دیدگاه