تکرار عفونت طاعون در شش نسل کشاورزان نوسنگی

کشفی جدید از ژنتیک باستانی: اپیدمی طاعون در اروپا پنج هزار سال پیش؛ یعنی چندین هزار سال زودتر از اپیدمی معروف “مرگ سیاه”!

مجله اینترنتی باستان شناس : ژنوم باستانی به دست آمده از بقایای ۵۰۰۰ ساله، نشان می‌دهد ‌که “طاعون” نقش اساسی در فروپاشی جمعیت عصر حجر داشته است. بر خلاف باورهای پیشین، احتمالا طاعون مدت‌ها پیش از شیوع طاعون بزرگ در قرون وسطی، جمعیت اروپا را کاهش داده بود! در واقع در قرن ۱۴، “طاعون سیاه” یا اصطلاحا “مرگ سیاه” به صورت یک اپیدمی بزرگ در اروپا ظهور کرد و حدود یک سوم جمعیت را از بین برد.

اما بر اساس نتایج جدیدی که روز گذشته در ژورنال Nature منتشر شد، طاعون “چندین هزار سال” زودتر به اسکاندیناوی وارد و منجر به یک اپیدمی گسترده شده!

در این بررسی، DNA دندان‌ها و استخوان‌های باستانی متعلق به ۱۰۸ فرد با قدمت ۵ هزار سال، آنالیز و بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهند که ۱۸ نفر از این افراد، هنگام مرگ مبتلا به طاعون بودند! همچنین، نتایج نشان می‌دهند که این گونه‌ی شناسایی شده از طاعون، از جوان‌ترین گونه‌های باکتری طاعون بوده که می‌توانسته پتانسیل اپیدمی داشته باشد.

بدین ترتیب، طاعون می‌توانسته نقش اساسی در سقوط جمعیت در انتهای دوران نوسنگی داشته باشد که تحت عنوان “افول نوسنگی” شناخته می‌شود. این کاهش شدید جمعیت باعث شد تا بخش بزرگی از جمعیت کشاورز در اسکاندیناوی و شمال غربی اروپا در ۵ هزار سال پیش و تنها طی چند قرن، ناپدید شود.

اگرچه این کاهش جمعیت از مدت‌ها پیش شناسایی شده بود، اما هنوز نمی‌توانیم اثبات کنیم که طاعون، تنها عامل تعیین کننده بوده است.

این یافته که ۱۷ درصدِ افرادی که DNA آن‌ها بررسی شد، مبتلا به طاعون بوده‌اند، نشان می‌دهد که طاعون در اواخر عصر حجر در اسکاندیناوی شایع بوده است. همچنین در یک شجره خانوادگی، حداقل ۳ دوره شیوع طاعون در طول ۶ نسل مشاهده شد که خود تائید دیگری بر شیوع بالای این بیماری‌ست.

در نهایت، نتایج جدید، فرضیه پیشین که معتقد بود طاعون نمی‌توانسته در آن زمان منجر به چنین اپیدمی بزرگی شود را رد کرده و اکنون می‌دانیم که می‌توانسته نقش مهمی در کاهش جمعیت در انتهای دوران نوسنگی داشته باشد.

🖋 سحر مرتضی نژاد