کاوش در گنجینه محتوا

چه چیزی درباره ایران باستان می‌خواهید بدانید؟

میان مقاله‌ها، خبرها، ویدیوها و پرونده‌های تاریخی جستجو کنید.

پیشنهادهای جستجو:

کشف تمدن گمشده ۳ میلیونی در آمازون؛ فناوری اسکن لیزری از ۳۰ هزار سازه مرموز پرده برداشت!

تبلیغ
کشف تمدن گمشده ۳ میلیونی در آمازون؛ فناوری اسکن لیزری از ۳۰ هزار سازه مرموز پرده برداشت!
فناوری لیدار بیش از ۳۰ هزار سازه زمین‌ساخت هندسی متعلق به تمدن آکویری (Aquiry) را در آمازون کشف کرد که نشان‌دهنده جمعیتی ۳ میلیونی در دوران پیشاکلمبی است.

اسکن‌های پیشرفته لیزری (لیدار) از اعماق جنگل‌های آمازون، یک شبکه عظیم از سازه‌های هندسی غول‌پیکر را فاش کرده‌اند که فرضیه‌های قبلی درباره مسکونی نبودن آمازون را کاملاً دگرگون می‌کند. این یافته‌ها نشان می‌دهد تمدن گمشده‌ای بنام «آکویری» با جمعیتی بالغ بر ۳ میلیون نفر، قرن‌ها پیش جوامعی بسیار سازمان‌یافته و پیشرفته در این جنگل‌ها برپا کرده بوده است.

انقلاب لیدار در آمازون؛ کشف شبکه عظیم سازه‌های هندسی زیر چتر درختان

برخی از سازه‌ها هنوز قابل مشاهده هستند، به عنوان مثال، ژئوگلیف Tequinho در Acre، برزیل. C: Martti Pärssinen

یک شبکه بسیار گسترده از سازه‌های هندسی خاکی (Earthworks) که زیر پوشش متراکم جنگل‌های بارانی آمازون پنهان شده بودند، نشان می‌دهد که بخش جنوب غربی آمازون زمانی میزبان جامعه‌ای کاملاً سازمان‌یافته با جمعیتی بالغ بر ۳ میلیون نفر بوده است.

این یافته‌ها که در مجله معتبر علمی Nature منتشر شده است، تصویر سنتی و قدیمی از آمازون پیشاکلمبی به‌عنوان یک منطقه وحشی و کم‌جمعیت را به‌طور کامل به چالش می‌کشد. پژوهشگران برآورد می‌کنند که قلمرو فرهنگی این تمدن که آن را «تمدن آکویری» (Aquiry civilization) نامیده‌اند، مساحتی حدود ۱۸۳ هزار کیلومتر مربع از بخش‌هایی از برزیل، بولیوی و پروی امروزی را پوشش می‌داده است.

در دوران اوج این تمدن (بین سال‌های ۱۰۰ تا ۳۰۰ میلادی)، این منطقه بین ۱.۲۵ تا ۳ میلیون نفر جمعیت داشته است. دانشمندان می‌گویند اگر تراکم جمعیتی مشابهی در سایر نقاط آمازون نیز یافت شود، تخمین‌های مربوط به کل جمعیت آمازون پیش از ورود اروپایی‌ها باید به‌طور کامل بازنگری و تجدیدنظر شوند.

شناسایی صدها سازه باستانی پنهان زیر پوشش متراکم جنگل

تصویر LiDAR از سازه ای به نام D. Schaan که در اعماق جنوب غربی آمازون گرفته شده است. ج: مارتی پارسینن، ریستو کالیولا و فابیو د نواس

تیم تحقیقاتی بین‌المللی با استفاده از فناوری لیدار هوایی (LiDAR) در سال ۲۰۲۴ به نقشه‌برداری از ایالت‌های «آکری» (Acre) و «آمازوناس» (Amazonas) در برزیل پرداختند. فناوری لیدار پالس‌های لیزری را از میان شکاف‌های چتر درختان عبور می‌دهد و به پژوهشگران اجازه می‌دهد مدلی سه‌بعدی و بسیار دقیق از سطح زمین زیر پوشش گیاهی انبوه ایجاد کنند.

در طول ۱۰ خط پروازی که مساحتی معادل ۴,۴۹۷ کیلومتر مربع را پوشش می‌داد، این پیمایش ۴۳۲ سازه خاکی را به ثبت رساند. پیش از این تنها ۳۶ سازه شناسایی شده بود؛ بدین معنا که ۳۹۶ سازه کاملاً جدید و ناشناخته توسط لیدار کشف شدند.

تفاوت میان نقشه برداری لیزری و مشاهدات ماهواره‌ای معمولی بسیار شگفت‌انگیز بود. در یک منطقه جنگل‌زدایی‌شده، لیدار توانست ۱۵۶ سازه را تشخیص دهد، درحالی‌که تصاویر ماهواره‌ای قبلی تنها ۳۰ سازه را نشان می‌دادند. این موضوع ثابت می‌کند که تصاویر ماهواره‌ای دستیابی به شمار واقعی سازه‌ها را تا ۵ برابر کمتر تخمین می‌زدند.

با ترکیب این مشاهدات با بررسی‌های ماهواره‌ای قبلی، محققان محاسبه کردند که در منطقه گسترده‌تر ممکن است بین ۲۴,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ سازه خاکی وجود داشته باشد. حدس زده می‌شود حدود دو سوم این سازه‌ها متعلق به دوره تمدن آکویری باشند.

هندسه باشکوه و معماری شگفت‌انگیز در دل جنگل‌های آمازون

مدل‌های زمینی مشتق‌شده از LiDAR که شش نمونه از خاکریزی‌های پیش از استعمار در جنوب غربی آمازون را نشان می‌دهند: پیلوتو، دی. شان، فازندا آتلانتیکا و سه مکان تازه ثبت‌شده. سایه‌زنی و رنگ، سازه‌ها و چشم‌انداز اطراف را برجسته می‌کنند، در حالی که اعداد ایتالیک نشان‌دهنده ارتفاع نسبی بر حسب متر هستند. منبع: پارسینن و همکاران، ۲۰۲۶.

این سازه‌ها بین سال‌های ۶۰۰ پیش از میلاد تا ۸۵۰ میلادی ساخته شده‌اند. آن‌ها شامل خندق‌های عمیق، خاکریزهای برجسته، فضاهای محصور و جاده‌هایی هستند که به شکل دایره، مربع و فرم‌های هندسی پیچیده‌تر طراحی شده‌اند.

بیشتر این ژئوگلیف‌ها (زمین‌نگاره‌ها) مساحتی بین ۰.۳۵ تا ۱۴ هکتار را می‌پوشانند، درحالی‌که بزرگ‌ترین نمونه شناخته‌شده آن به ۵۰ هکتار می‌رسد! برخی از خندق‌های اطراف این سازه‌ها بین ۹ تا ۱۳ متر عرض و تا ۵ متر عمق دارند.

گاهی محوطه‌های منفرد به جاده‌ها متصل شده یا در گروه‌هایی تا ۸ بنای یادبود ترکیب می‌شدند. لیدار همچنین خاکریزهای بیرونیِ قبلاً دیده‌نشده‌ای را در اطراف چندین ژئوگلیفِ شناخته‌شده افشا کرد.

با وجود مقیاس غول‌پیکر، این محوطه‌ها قلعه‌های نظامی به نظر نمی‌رسند؛ زیرا هیچ ویژگی دفاعی واضحی در آن‌ها یافت نشده و مدرکی مبنی بر سکونت دائمی مردم در داخل این محوطه‌ها وجود ندارد.

در عوض، این بناها احتمالاً به‌عنوان مراکز عمومی، سیاسی و مراسمی عمل می‌کردند که جوامع اطراف در فواصل زمانی مشخص در آنجا گرد هم می‌آمدند. نقش آن‌ها ممکن است مشابه مراکزی باشد که بعدها در امپراتوری اینکاها برای تجمع، برگزاری آیین‌ها، رویدادهای سیاسی و فعالیت‌های دسته‌جمعی استفاده می‌شد.

ساخت و نگهداری این اشکال عظیم در طول حدود ۱,۵۰۰ سال نیازمند نیروی کار سازمان‌یافته، هماهنگی مدیریتی و درک پیشرفته‌ای از علم هندسه بوده است. پژوهشگران احتمال می‌دهند این اجتماعات همراه با اجرای مناسک مذهبی، موسیقی، رقص، ورزش و مذاکرات سیاسی بوده است.

جمعیتی بسیار فراتر از تصورات گذشته باستان‌ شناسان

مطالعات قبلی پیشنهاد می‌کردند که تنها حدود ۶۰,۰۰۰ نفر در منطقه ژئوگلیف‌ها زندگی می‌کردند؛ چراکه آن زمان تنها ۲۰۰ سازه شناخته شده بود. اما مطالعه جدید تعداد سازه‌های متعلق به دوره آکویری را به حدود ۱۶,۶۶۰ بنا افزایش می‌دهد.

اگر فرض کنیم یک جامعه متوسط حدود ۳۰۰ نفره هر مرکز را ساخته و نگهداری می‌کرده است، کل جمعیت این منطقه به ۱.۲۵ تا ۳ میلیون نفر می‌رسیده است. متراکم‌ترین بخش این تمدن با مساحت ۸۵,۰۰۰ کیلومتر مربع، تراکم جمعیتی بین ۱۳.۶ تا ۳۲.۶ نفر در هر کیلومتر مربع داشته است؛ رقمی که برای اعماق جنگل‌های استوایی آمازون فوق‌العاده بالا است.

دستکاری هوشمندانه طبیعت؛ مهندسی اکوسیستم توسط مردمان باستان

مردم تمدن آکویری فراتر از ساخت بناهای سنگی و خاکی، محیط زیست و جنگل اطراف خود را شکل می‌دادند. شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد آن‌ها به کشت ذرت، کدو، کاساو (مانیوک)، سیب‌زمینی شیرین، لوبیا، بادام‌زمینی و فلفل چیلی می‌پرداختند.

درختان «برزیل نات» (آجیل برزیلی) و گونه‌های مختلف نخل‌های خوراکی هنوز هم در نزدیکی محوطه‌های باستانی بسیار فراوان هستند؛ موضوعی که نشان می‌دهد پراکندگی امروزی این درختان حاصل قرن‌ها کاشت و مدیریت انسانی است. آن‌ها همچنین با سوزاندن کنترل‌شده مناطق دارای نی‌زار، خاک‌های حاصلخیزی برای کشاورزی ایجاد می‌کردند.

این بومیان به‌جای انطباق منفعلانه با جنگل دست‌نخورده، منابع آب، زمین‌های کشاورزی و باغ‌های جنگلی را به‌طور فعال مدیریت می‌کردند. ردپای میراث آن‌ها هنوز در ترکیب پوشش گیاهی، حاصلخیزی خاک و تنوع زیستی امروز آمازون قابل مشاهده است.

پایان یافتن سنت ساخت این ژئوگلیف‌های باشکوه در حدود قرن نهم میلادی همچنان یک راز باقی مانده است، اما این کشف ثابت می‌کند که تاریخ انسان و آمازون بسیار پیچیده‌تر و شگفت‌انگیزتر از آن چیزی است که تصور می‌شد.

یک نکته برای میراث ایران آگاهی، حفاظت علمی و آینده گردشگری فرهنگی

پیشنهاد مطالعه

تازه‌ها

پربازدیدترین‌ها

ارسال دیدگاه