کشف قدیمی‌ترین نمونه شناخته‌شده از سم‌های پیچیده در جهان با قدمت ۷ هزار سال

ترکیب سمی روی پیکانی که در یک استخوان ۷ هزار ساله یافت شده است، قدیمی‌ترین نمونه شناخته‌شده از سم‌های پیچیده در جهان است!

مجله اینترنتی باستان شناس : بیش از ۷ هزار سال پیش، یک شیمی‌دان پیش از تاریخ، ترکیبی سمی ساخت و آن را با دقت به نوک پیکانی اعمال کرد. سپس این پیکان را در تیردانی از جنس استخوان ران قرار داد. اکنون، بقایای فیزیکی این لحظه تاریخی همچنان وجود دارند و قدیمی‌ترین شواهد واضح از استفاده از سم‌های چندترکیبی در جهان را ارائه می‌دهند.

در اوایل دهه ۱۹۸۰، باستان‌شناسان استخوان ران یک گاوسان را در غار کروگر آفریقای جنوبی پیدا کردند که متعلق به حدود ۷ هزار سال پیش بود. بررسی‌ها نشان داد که در مغز استخوان، بقایای مواد خاصی وجود دارد. حال، با استفاده از ترکیب چند روش‌ شیمیایی، محققین ترکیبات شیمیایی اطراف سرپیکان‌ها را مورد بررسی قرار دادند.

آن‌ها چندین ماده را شناسایی کردند که به‌طور مستقیم با سم‌های پیش از تاریخی مورد استفاده در شکار ارتباط دارند. این کشف نه‌تنها اطلاعات جدیدی درباره روش‌های شکار انسان‌های باستانی ارائه می‌دهد، بلکه نشان‌گر شواهدی از استفاده هوشمندانه از سم‌ها در دوره پیش از تاریخ است.

مواد شیمیایی شناسایی‌شده، مانند دیجیتوکسین و استروفانتیدین، عملکرد طبیعی قلب را مختل می‌کنند. محققان همچنین شواهدی از ریسینولئیک اسید پیدا کردند؛ احتمالا ریسین به‌عنوان سومین سم به ترکیب افزوده شده است.

از آن‌جایی که پروتئین‌های بزرگ‌تر و پلی‌ساکاریدها با گذر زمان به اجزای سازنده خود تجزیه می‌شوند، احتمال از دست رفتن ترکیبات اضافی وجود دارد، و علی‌رغم این‌که نمونه به‌طور نسبتا خوبی حفظ شده است، ما نمی‌دانیم که چقدر از آن به دلیل قدیمی بودن نمونه قابل شناسایی نبوده است!

تمام سموم شناسایی‌شده گیاهی هستند و از گونه‌های مختلف گیاهی به دست آمده‌اند، که نشان می‌دهد شکارچیان پیش‌ از تاریخ ممکن است با استفاده از دانش دارویی، یک ترکیب قوی ایجاد کرده باشند. علاوه بر این، برخی از مواد شیمیایی ممکن است از گیاهانی تامین شده باشند که بومی منطقه محلی نبوده‌اند، بنابراین احتمالا مواد اولیه از مناطق دوردست تأمین شده‌اند.

در مطالعه‌ای که پیشتر صورت گرفت، مشخص شد سرپیکان‌های سنگی ۵۴ هزار ساله‌ای که در فرانسه پیدا شده‌اند، ممکن است به‌عنوان سرپیکان‌های سمی استفاده شده باشند، اما شواهد هنوز قانع‌کننده نیست.

در حال حاضر این بررسی، قدیمی‌ترین کاربرد پیچیده استفاده از سم برای شکار را ارائه می‌دهد که نقطه عطف مهمی در درک استفاده اولیه از سموم در تاریخ انسان به‌شمار می‌رود.

🖋 سحر مرتضی نژاد