غار شانهدر، واقع در رشتهکوههای زاگرس(کردستان عراق) برای صدها هزار سال میزبان محبوب نئاندرتالها بوده است. شواهد حاصله از این غار، باورهای ما را در مورد نئاندرتالها، دگرگون ساخته است. این باورها، دیگر محدود به حدس و گمان نیست، بلکه شواهد قطعی بهدست آمده از بقایای اسکلتیست که در این غار کشف شدهاند!
مجله اینترنتی باستان شناس : تا به امروز، بقایای ۱۱ نئاندرتال در این غار شناسایی شده است که نشان میدهد این غار از حدود ۱۲۰ تا ۳۵ هزار سال پیش، میزبان نئاندرتالها بوده است.
شانه در ۱: مردی با جراحات شدید!

یکی از جذابترین نئاندرتالهای غار شانهدر، شانیدر ۱ است. مردی بالغ با قدی حدود ۱۷۰ سانتیمتر که در طول زندگی خود دچار جراحات وحشتناکی شد. سمت چپ سر ضربه شدیدی دیده که احتمالاً منجر به نابینایی چشم چپ شده و به بخشی از مغز که کنترل سمت راست بدن را دارد، آسیب جدی وارد شده است. علاوه بر آن، دست و پای راست او نیز کاملا از کار افتاده بودند. همچنین شکستگیهای متعددی در پای راست مشهود بود.
اما هیچکدام از این جراحات او را نکشتند! او به هنگام مرگ در حدود ۴۰ سال سن داشت که برای یک نئاندرتال، سن نسبتا زیادی محسوب میشد. تمام جراحات او بهبود یافته بودند؛ جراحاتی که به هیچ عنوان بدون مراقبت اطرافیان، قابل بهبود نبودند! بنابراین شانیدر ۱، در بیشتر عمر خود تحت مراقبت بود.
این فرد حامل یک پیام مهم است؛ نئاندرتالها صرفا غارنشینان وحشی نبودند. آنها از یکدیگر مراقبت میکردند و حتی مهارت مراقبت از فرد آسیب دیده و مجروح را داشتند. درواقع در این نمونه، با سطحی از همدلی مواجه میشویم که تاکنون فقط برای گونهی خودمان متصور بودیم!
شانه در ۲

شانه در 3



مرد نئاندرتالی بالغ با قدی حدود ۱۵۸ سانتیمتر که از آرتروز خفیف رنج میبرد. او که در هنگام مرگ حدود ۳۰ سال سن داشت، در حدود ۶۰ تا ۴۵ هزار سال سال پیش، بر اثر سقوط یک سنگ بزرگ، کشته شد. در بالای محل دفن او، سنگهای تیز شده و همچنین در همان نزدیکی، شواهدی از یک آتشسوزی بزرگ وجود دارد که همگی بیانگر نوعی مراسم تدفین هستند.
بر اساس نتایج، نئاندرتالها در غار شانهدر از تنوع بالایی برخوردار بودهاند. جمجمه شانیدر ۲ دارای طاق جمجمهای بلندتری نسبت به جمجمههای سایر نئاندرتالها بوده است که این ویژگی بیشتر شبیه به جمجمه انسان خردمند است. این تفاوتها میتواند نشاندهنده تنوع مورفولوژیکی نئاندرتالهای شانهدر و شباهتهای آنها با انسانهای خردمند باشد.
بقایای شانیدر ۳ به صورت تکهتکه کشف شد و این واقعیت باعث شد که در مقایسه با برخی دیگر از اکتشافات، در ابتدا توجه کمتری به این نمونه شود. علاوه بر این، نبود جمجمه نیز به طور قابل توجهی اطلاعات موجود دربارهی این فرد را محدود کرده است. بقایای او نشان دهنده ضربهای شدید به دندهی نهم سمت چپ است که احتمالا ناشی از نوک تیز نیزه یا وسیلهی مشابهی بوده است. شواهد نشان میدهند که این جراحت، چندین هفته پیش از مرگ ایجاد شده و فرد برای مدتی با این زخم زندگی کرده است. با اینحال، علت اصلی مرگ مشخص نیست؛ احتمال دارد که این جراحت مستقیماً منجر به مرگ نشده باشد و عوامل دیگری مانند ریزش سنگ در غار که استخوانها را خرد کرده، موجب مرگ او شده باشد. همچنین ممکن است این ریزش پس از مرگ شانیدر ۳ رخ داده باشد.
شواهد جرمشناسی نشان میدهند که زخم از نوع خودزنی نبوده است و به همین دلیل، او بهعنوان قدیمیترین نمونه خشونت بینفردی در نظر گرفته میشود!
شانه در ۴: تدفین گل؟!

شانه در ۴، مرد نئاندرتالی بالغی بود که به هنگام مرگ در حدود ۳۵ تا ۴۰ سال سن داشت. بقایای او که به پهلوی چپ و در حالت جنینی دفن شده بود، در سال ۱۹۶۰ کشف شد. پس از بررسی خاک اطراف بقایا، شواهد آشکاری از گردههای گل شناسایی شد! این یافته برای سالها، نشان از یک رسم آئینی بود. اما مطالعات جدیدتر، این تئوری را رد کرده و وجود گردههای گل را به عواملی دیگر مانند زنبورها نسبت داده است! این در حالیست که در اطراف بقایا، تودههایی از شاخههای درختان و قطعات چوبی شناسایی شده که احتمالا بیانگر پوشاندن عامدانه اجساد با شاخهها، جهت محافظت از آنها میباشد. بنابراین، در صورت تائید نتایج اخیر، همچنان عملکرد نئاندرتالها از نظر رفتاری بسیار حائز اهمیت است.
شانه در ۵

شانه در ۵، در همان ریزش سنگی که منجر به مرگ شانیدر ۲ شد، گرفتار شد. مردی حدودا ۴۰ تا ۵۰ ساله که علیرغم شکستگیها و پراکندگی بقایا، همچنان میتوان تشخیص داد که او فردی قویهیکل بوده است.
نکته جالب توجه دیگر، زخمی به طول ۵ میلیمتر روی استخوان پیشانی جمجمه است که همراه با شواهدی دیگر اعم از آسیبهای استخوانی در این اسکلت و سایر بقایا، نشان میدهد که نئاندرتالها زندگی بسیار سخت و پرخطری داشتهاند.
ادامه دارد…
🖋 سحر مرتضی نژاد

















ارسال دیدگاه