نخستین جرقه های هنر: غارنگاره های دست، میراثی که اولین بار در نئاندرتال‌ها پدیدار شد

مجله اینترنتی باستان شناس : شابلون‌های دستی که از طریق پرتاب و یا دمیدن رنگ به سمت دست‌هایی که روی دیواره‌های غار قرار گرفته‌اند، ایجاد می‌شوند، از نمادین‌ترین اشکال هنری پیش از تاریخ محسوب می‌شوند.

این غارنگاره‌های باستانی که در غارهای سراسر اروپا و آسیا یافت می‌شوند، همواره از چالش برانگیزترین بحث‌های انسان‌شناسی محسوب می‌شوند. چرا که تشخیص این‌که چه کسی آن‌ها را خلق کرده است، بسیار دشوار است!

یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های هنری در غار مالتراویزو (Maltravieso) در غرب اسپانیا شناسایی شده است. این آثار هنری که با استفاده از رنگدانه‌های طبیعی چون اکسید منگنز، هماتیت، مگنتیت و گوتیت ایجاد شده‌اند، برای سن‌سنجی رادیوکربن مناسب نبوده، درنتیجه محققین تاکنون راهی برای تشخیص قطعی سن آن‌ها نداشتند.

با این حال، در حدود ۱ دهه گذشته، با توسعه‌ی تکنیک‌هایی چون اورانیوم_توریم، سرانجام محققین توانستند اسرار این آثار را فاش کنند و بدین ترتیب در این بررسی جدید، حداقل قدمت ۲۲ نمونه از شابلون‌های دستی تعیین شد.

در کمال شگفتی، برخی آثار بیش از ۶۷ هزار سال قدمت داشتند. در حالی‌که قدمت برخی از آن‌ها تنها به ۶ هزار سال می‌رسید.

با توجه به این‌که هیچ شواهدی مبنی بر حضور انسان مدرن در ایبریا پیش از ۴۵ هزار سال پیش وجود ندارد، در نتیجه می‌توان گفت که حداقل برخی از این آثار توسط گروه‌هایی خلق شده‌اند که پیش از انسان مدرن در این منطقه ساکن بودند و چون نئاندرتال‌ها از حدود ۱۸۰ تا ۳۷ هزار سال پیش در این منطقه حضور داشتند، به عنوان محتمل‌ترین هنرمندان این آثار در نظر گرفته می‌شوند!

در نهایت، نتایج نشان می‌دهند که شابلون‌های دستی، یکی از شگفت‌ انگیز‌ترین نوآوری‌های نئاندرتال‌ها بوده! با این حال، بعید به نظر می‌رسد که هدف از خلق این آثار صرفا حرکتی نمایشی بوده باشد. چرا که در عمیق‌ترین و تاریک‌ترین نقاط غار رسم شده‌اند. بنابراین می‌توانند بیانگر نوعی رفتار آئینی باشند؛ اگرچه ممکن است هیچ‌گاه به علت آن پی نبریم…

🖋 سحر مرتضی نژاد