فقر مادی یا فقر فرهنگی : کدام یک عامل غارت محوطه های باستانی است؟

مجله اینترنتی باستان شناس: از سوی دیگر، فقر مادی نیز می‌تواند انگیزه‌ای برای برخی افراد باشد که به دنبال تأمین نیازهای اولیه خود از طریق غارت آثار باستانی برآیند. بنابراین، هر دو عامل به دلیل ارتباطات پیچیده‌ای که دارند، نقشی کلیدی در این زمینه ایفا می‌کنند.

ایران یکی از کهن ترین کشورهای جهان است که در بسیاری از ابداعات بشر نقش تعیین کننده ای داشته است.خاستگاه بزرگترین امپراتوری جهان ، قدیمی ترین انیمیشن جهان ، قدیمی ترین جراحی و چشم مصنوعی جهان این عناوین قطره ای از دریای تاریخ و تمدن چند هزار ساله ایران است.

کشوری که با توجه به قدمت کهن و تعدد آثار و محوطه های باستانی متعدد باید نظارت و مدیریت بسیار قدرتمندی در جهت حفظ ، نگهداری و معرفی دانش ، تمدن و تاریخ و فرهنگ ایران به جهان داشته باشد. اما متاسفانه این عملکرد به قدری ضعیف است که هر گوشه از این خاک تاریخ ساز حیاط خلوتی برای غارتگران و حفاران غیر مجاز شده که گاها بصورت سازماندهی شده این غارت و تخریب را ادامه می دهند.

فقر فرهنگی ، و نداشتن آگاهی لازم توسط غارتگران نسبت به ارزش فرهنگی محوطه های باستانی و عموم مردم باعث شده تا پیکره ی ایران کهن دچار آسیب جدی شود.

در حالی که مصر با ابر موزه باستان شناسی اش به هاب گردشگری دنیا تبدیل شده ، ترکیه در حال بازگرداندن آثار باستانی خود است ، اما در کشور ما محوطه های باستانی به بهشت گنج یابان ، غارتگران و قاچاقچیان آثار تاریخی و باستانی تبدیل شده کار به جایی رسیده که از سنگ قبرهای تاریخی هم نمی گذرند.

نبود یک قانون بازدارنده قوی ، نظارت و مدیریت قدرتمند باعث شده این قشر عمدتا خلافکار بدون ترس و واهمه به تخریب و خیانت به تاریخ و تمدن کشور بپردازند.

آگاهی بخشی و ترویج آن از طریق رسانه های مختلف قطعا نقش مهمی در رفع فقر فرهنگی در این زمینه دارد.اما دریغ از یک تیزر چند ثانیه ای در رسانه برای فرهنگ سازی و حفاظت از میراث فرهنگی.

دقیقا در نقطه مقابل فرهنگ سازی برای حفاظت از میراث فرهنگی ، شبکه های اجتماعی ابزاری قدرتمند در اختیار غارتگران آثار باستانی است که به ترویج اطلاعات غلط و فریبنده از گنج یابی تا فروش دستگاههای فلزیاب می کنند.

فقر مادی و شرایط اقتصادی جامعه از یک طرف ، تبلیغ گنج یابی و فروش دستگاه از طرف دیگر باعث ایجاد یک هیجان برای رسیدن به ثروت بزرگ با فروش گنج شده است.

عاملی که بسیاری از افراد را به طمع گنج ، روانه کوه و بیابان می کند .

قبرستان های باستانی ، محوطه های نیایشگاهی ، کتیبه ها ، قلعه ها ، تپه ها و …هیچ کدام از این غارت در امان نیستند.

بسیاری از این مکان ها هیچ ارتباطی با گنج ندارد ، زیر هیچ کتیبه ای گنج نیست در قبور عامه نه طلا وجود دارد نه چیزی که بخواهد کسی را ثروتمند کند ، این تاریخ با ارزش ایران است که بدست غارتگران ناآگاه نابود می شود.

تاریخی که کشورهایی همچون مصر از آن درآمدهای میلیاردی بدست می آورند و برای آبادانی و رونق کشور و رفاه مردمشان هزینه می کنند.

اساتید خودخوانده ای که با خواندن جزوه یک شبه لقب استاد ، دکتر و مهندس به خود می گیرند و شروع به تفاسیر آنچنانی کرده و از دل هر کوه و صخره هزاران مقبره و گنج در می آورند.

این افراد ناآگاه که بر بستر اینستاگرام به شهرت رسیده اند فاقد هر گونه دانش و تخصص لازم و حتی تجربه در موارد ادعایی خود هستند. تنها با یک نمایش ساختگی و شومنی مخاطب را در دام مقاصد شوم خود گرفتار می کنند از هزینه های میلیونی کارشناسی تا فروش دستگاهایی که هیچ گونه کارایی ندارند و صرفا خوش رنگ و لعاب هستند.

سرانجام این روند برای کشور بسیار دردناک خواهد بود .

در گفتگو با چند تن از این افراد با منطق عجیب و غریب آنها برخورد کردم ، یکی بر این باور بود که این گنج ها میراث نیاکانمان است و برای آیندگان گذاشته اند و ما آنها را پیدا می کنیم.دیگری معتقد است که گنج یافتن از شیر مادر هم حلال تر است.

در جواب این افراد باید گفت نفت هم یک سرمایه ملی است آیا هر فرد باید بیل و کلنگ بدست بگیرد و اقدام به حفاری کند تا نفت دربیاورد؟

میراث فرهنگی و آثار باستانی یک سرمایه ملی است و متعلق به تمام نسل هاست. اگر مجازات های بازدارنده شدیدتری در این خصوص اعمال می شد قطعا آمار این حجم عظیم از غارت و تخریب کاهش پیدا می کرد البته نظارت در اجرای صحیح قانون نیز لازم است.

با توجه به مشاهداتی که داشته ام بسیاری از این افراد ثروت بدست آمده از این سوداگری را در مسیرهای غیرقانونی دیگری بکار می گیرند که قطعا منجر به پیامدهای اقتصادی مخربی خواهد شد ، موضوعی که بارها در پیامدهای حفاری غیرمجاز و غارت آثار باستانی متذکر شده ام.

فردی که اقدام غیر قانونی مثل حفاری غیر مجاز و قاچاق آثار باستانی انجام می دهد و از قانون هیچ ابایی ندارد قطعا مرتکب جرم های دیگری نیز خواهد شد.

از هر زاویه که این موضوع را بررسی کنیم غارت آثار و محوطه های باستانی چیزی جز خیانت به کشور نیست ، به نظر شما جرم خیانت به تاریخ ، هویت و اصالت یک کشور چیست؟

آیا غارت میراث فرهنگی چیزی جز وطن فروشی است؟ به نظر شما مجازات وطن فروش چیست؟

میراث فرهنگی ثروتی تکرار نشدنی است که بالقوه می تواند باعث ایجاد درآمد و رفاه برای هر کشوری شود.یک نمونه ساده ، به کشور مصر نگاه کنید با رونق گردشگری باستانی در این کشور فروش صنایع دستی و ماکت های آثار باستانی این کشور به بخشی پرسود تبدیل شده است. این تنها یک نمونه کوچک از تاثیر میراث فرهنگی بر رونق گردشگری و ایجاد درآمد های خرد برای جوامع محلی کوچک است.

امیدواریم که با تقویت فرهنگ سازی در زمینه میراث فرهنگی و تشدید مجازات های بازدارنده و نظارت نهادهای ملی و بین المللی روزی محوطه ها و آثار باستانی ایران از چنگ جهل و نابخردی ، طمع و زیاده خواهی غارتگران و قاچاقچیان عتیقه رها گردد.

تا جهان با یافته ها و کشفیات بیشتر از تاریخ گهر بار ایران عزیز آشنا گردد.کشوری که اسطوره های انسانیت و بشر دوستی چون کوروش ، داریوش و انوشیروان عادل را دارد.

سوالات متداول

پیامدهای فقر فرهنگی و غارت آثار باستانی چیست؟

فقر فرهنگی و غارت آثار باستانی پیامدهای متعددی دارد. در ادامه، به برخی از این تأثیرات اشاره می‌کنم:

1. عدم آگاهی: وقتی مردم درباره اهمیت آثار باستانی و ارزش فرهنگی آن‌ها آگاهی نداشته باشند، ممکن است به راحتی آن‌ها را نادیده بگیرند یا حتی تخریب کنند. این کمبود دانش می‌تواند به غارت و نابودی آثار منجر شود.
2. کمبود حس مالکیت فرهنگی: فقر فرهنگی می‌تواند موجب کاهش احساس تعلق افراد به میراث فرهنگی و تاریخی‌شان شود. افراد ممکن است احساس کنند که این آثار به آن‌ها مربوط نیست و بنابراین برای حفظ آن‌ها تلاشی نکنند.
3. تخریب به دلیل نیاز اقتصادی: در جوامعی که در فقر فرهنگی به سر می‌برند، ممکن است مردم به دنبال تأمین نیازهای اولیه خود باشند و در نتیجه، آثار باستانی را به عنوان منابعی برای پولسازی یا رفع نیاز مالی خود ببینند.
4. نقص در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی: کشورهای با فقر فرهنگی معمولاً از برنامه‌ریزی‌های مناسب برای حفظ و حراست از آثار باستانی محروم‌اند. این نقص می‌تواند منجر به نبود زیرساخت‌های لازم برای حفاظت و نگهداری مناسب شود.
5. عدم همکاری با سازمان‌های بین‌المللی: کشورهای با فقر فرهنگی ممکن است به دلیل عدم شناخت یا اعتماد به نهادهای بین‌المللی، در همکاری برای حفاظت از آثار باستانی بی‌توجه باشند.

برای حفاظت مؤثر از آثار باستانی، ضروری است که آگاهی عمومی درباره ارزش‌های فرهنگی و تاریخی افزایش یابد و حس تعلق به میراث فرهنگی تقویت شود. آموزش و برنامه‌های فرهنگی می‌توانند به کاهش اثرات منفی فقر فرهنگی کمک کنند.

آیا راه‌کارهایی برای کاهش غارت محوطه‌های باستانی وجود دارد؟

بله، راه‌کارهای متعددی وجود دارند که می‌توانند به کاهش غارت محوطه‌های باستانی کمک کنند. در ادامه به برخی از این راه‌کارها اشاره می‌کنم:

1. آموزش و آگاهی‌بخشی: برگزاری دوره‌های آموزشی و کارگاه‌ها برای جامعه محلی درباره اهمیت میراث فرهنگی و آثار باستانی می‌تواند آگاهی را افزایش دهد. این آگاهی می‌تواند باعث ایجاد حس تعلق و حفاظت از این آثار شود.
2. تقویت قوانین و مقررات: ایجاد و تقویت قوانین شدید برای حفاظت از آثار باستانی و مجازات‌های سنگین برای افرادی که به غارت آثار دست می‌زنند، می‌تواند بازدارنده باشد.
3. توسعه زیرساخت‌های امنیتی: نصب دوربین‌های مدار بسته، چراغ‌های روشنایی، و استخدام نگهبانان برای حفاظت از محوطه‌های باستانی می‌تواند به جلوگیری از غارت کمک کند.
4. همکاری با سازمان‌های محلی و بین‌المللی: همکاری با سازمان‌های غیر دولتی، نهادهای بین‌المللی و دانشگاه‌ها می‌تواند به تبادل تجربیات و منابع کمک کند و همچنین به مداخله در مسائل حفاظتی کمک نماید.
5. تشویق گردشگری پایدار: توسعه گردشگری پایدار و مسئولانه می‌تواند منبع درآمدی برای جوامع محلی باشد و در عین حال به حفاظت از آثار باستانی کمک کند. درآمدهای حاصل از گردشگری می‌تواند به پروژه‌های حفاظتی و نگهداری اختصاص یابد.
6. جمع‌آوری اطلاعات و مستندسازی: مستندسازی و نگهداری سوابق دقیق از آثار باستانی موجود در منطقه و وضعیت آن‌ها می‌تواند به شناسایی سریع غارت‌ها و تخریب‌ها کمک کند.
7. تقویت مشارکت جامعه: جلب مشارکت جوامع محلی در برنامه‌های حفاظتی و به‌کارگیری آن‌ها به عنوان نگهبانان محوطه‌های باستانی می‌تواند احساس مسئولیت را تقویت کند.

نتیجه‌ گیری

کاهش غارت محوطه‌های باستانی نیازمند رویکردی چندبعدی و مشارکتی است. ترکیب آموزش، فناوری، قانون‌گذاری و همکاری‌های محلی می‌تواند به حفاظت مؤثرتر از این آثار ارزشمند منجر شود.