آثار باستانی و گنجینههای فرهنگی در بسیاری از نقاط جهان بهخصوص بهدلیل فعالیتهای گنجیابی و غارت میراث فرهنگی در حال نابودی هستند.
مجله اینترنتی باستان شناس : این تخریبها نه تنها باعث از دست رفتن آثار تاریخی میشود، بلکه بهغیر از آسیب به تاریخ و فرهنگ یک جامعه، به سرقت و نابودی اطلاعات مهم تاریخی نیز منجر میشود. به همین دلیل، حفظ و محافظت از این آثار اهمیت زیادی دارد و باید مورد توجه قرار گیرد.
پدیده شوم گنج یابی تقریبا در همه دنیا گریبان آثار و محوطه های باستانی را گرفته و آنها را به نابودی کشانده است.آثار و بقایای باستانی ، برای هر کشور و تمدنی یک سرمایه و ثروت عظیم تکرار نشدنی است. محوطه و آثار باستانی می تواند با مدیریت صحیح در جهت رونق صنعت گردشگری موثر باشد و منجر به درآمد زایی برای دولت ها شود.
اما در کشور ما این ثروت عظیم قربانی پدیده منحوس گنج یابی شده ، سوداگران گنجی که بیرحمانه به طمع منافع شخصی خود چه آگاهانه چه از سر بی خردی کمر به نابودی تمدن چند هزار ساله ای می کنند که کشورهایی مثل مصر ، ترکیه ، پرو ، شیلی ، مکزیک و … از آن سالیانه میلیاردها دلار درآمد دارند.
سوال اینجاست که با عیان بودن ماجرا چرا برخورد قاطع و بازدارنده ای با این افراد نمی شود .شاید همه شما افرادی را می شناسید که تمام وقت و سرمایه خود را در جهت گنج یابی بکار گرفته اند و به قول معروف قبرستان ها و مکان های باستانی را شخم می زنند ، راست راست راه می روند و به ریش بقیه هم می خندند اما دریغ از کوچکترین برخورد ، در این زمینه سخن بسیار است.
چرا باید محوطه ها و آثار باستانی که پتانسیل عظیمی برای خلق ثروت و درآمد برای یک دولت دارند بازیچه دست عده ای سوداگر شود که چنان جسور و بی پروا شده اند که حتی به آثار ثبت شده میراث فرهنگی نیز به طمع گنج دست درازی می کنند.
در خبرها شاید خوانده باشید که ویدیویی از تخریب آتشدان مرکزی آتشکده هراسکان کاشان منتشر شده است. گنج یابان به دنبال گنج این آتشدان را تخریب کردهاند. درباره تخریب این محوطه در همین حد اطلاع داریم اما چنین اتفاقی در بسیاری از محوطههای تاریخی دیگر هم افتاده.
گنجیابان به هر اثر تاریخی که شک کنند آن را حفر میکنند. خیلی وقتها حفاریها باعث تخریب بنا و دزدی آثار میشود. آنها حتی در شبکههای اجتماعی هم صفحه دارند و روشهای گنجیابی را آموزش میدهند. بعضی از آنها خیلی معروفند اما هنوز دستگیر نشدهاند. بعضی پژوهشها نشان میدهد در فاصله سالهای 95 تا 98 حفاری و کاربرد غیرمجاز فلزیاب 40 درصد بیشتر شده. برای حفاری و کاربرد غیرمجاز فلزیاب در قانون مجازاتهایی هست. مثلا طبق ماده 127 قانون مجازات عمومی تخریب آثار تاریخی 2 تا 10 سال حبس دارد. با این حال این قوانین تا به حال بازدارنده نبوده و نیست.
چرا و چگونه گنج یابی به میراث فرهنگی آسیب میزند؟
- حفاری غیر اصولی و تخریب آثار تاریخی: بسیاری از جستجوگران گنج بدون رعایت اصول حفاظت از آثار تاریخی، دست به حفاری و تخریب مکانهای باستانی میزنند. این عمل میتواند منجر به از بین رفتن لایههای تاریخی و اطلاعات با ارزشی شود که به فهم بهتر تاریخ و فرهنگ یک منطقه کمک میکند.
- کشف ناخواسته آثار: گنج یابها ممکن است آثار باستانی را پیدا کنند، اما به درستی از آنها مراقبت نمیکنند، که میتواند منجر به آسیب دیدگی یا از دست رفتن این آثار شود.
- خروج اشیاء از کشور: بسیاری از اوقات، اشیای کشف شده به طور غیرقانونی از کشور خارج میشوند، که این موضوع به کاهش موجودی میراث فرهنگی ملی و از بین رفتن هویت فرهنگی جغرافیایی آسیب میزند.
- تحریف تاریخ: با کشفهای غیرقانونی و نداشتن تجربه در نگهداری از آثار تاریخی، ممکن است اطلاعات نادرست یا تحریف شدهای از تاریخ یا فرهنگ یک منطقه منتشر شود.
- عدم توجه به پژوهشهای علمی: جستجوگران گنج معمولاً به پژوهشهای علمی و حفاظتی که توسط متخصصان انجام میشود توجهی ندارند. این عدم توجه میتواند به کاهش کیفیت مطالعات تاریخی و باستانشناسی منجر شود.
در نهایت، برای حفظ میراث فرهنگی و تاریخی، نیاز است که با گنج یابان در چارچوب قانون برخورد و مجازات بازدارنده صورت گیرد.
چگونه میتوان از آثار باستانی در برابر گنج یابان محافظت کرد؟
حفاظت از آثار باستانی یکی از مهمترین مسئولیتهای اجتماعی و فرهنگی است که نیازمند همکاری همگانی و استفاده از روشهای علمی و مدیریتی مناسب است. در ادامه چند راهکار برای حفاظت از آثار باستانی در برابر پدیده شوم گنج یابی ارائه میشود:
- آموزش و آگاهیسازی: افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت و ارزش آثار باستانی از طریق آموزش، کارگاهها، و برنامههای فرهنگی میتواند تأثیر زیادی در حفاظت از این منابع فرهنگی داشته باشد.
- مدیریت موثر: ایجاد و اجرای قوانین و مقررات مناسب برای حفاظت از آثار باستانی و جلوگیری از تخریب و سوءاستفاده از آنها.
- سازمانهای حفاظتی: تأسیس و تقویت سازمانهای محلی و بینالمللی که به حفاظت از آثار باستانی میپردازند و همکاری با این دست نهادها.
- تکنولوژی و تحقیق: استفاده از فناوریهای نوین مثل تصویربرداری سهبعدی، حفاظتهای دیجیتال و روشهای مرمت علمی برای شناسایی و حفاظت از آثار باستانی.
- مشارکت جامعه محلی: جلب همکاری و مشارکت جوامع محلی در حفاظت از آثار باستانی، زیرا آنها معمولاً بیشترین نفع را از حفظ این آثار میبرند.
- گردشگری پایدار: توسعه گردشگری به صورت پایدار و مسؤولانه به گونهای که بازدیدکنندگان به حفاظت از آثار کمک کنند و آسیب کمتری به آنها وارد شود.
- مستندسازی و ثبت: ثبت دقیق و مستند آثار باستانی برای پیگیری وضعیت و اقدامات حفاظتی انجامشده.
با انجام این اقدامات میتوان به حفاظت بهینه از آثار باستانی کمک کرد تا این میراث ارزشمند به نسلهای آینده منتقل شود.

















ارسال دیدگاه