کاوش در گنجینه محتوا

چه چیزی درباره ایران باستان می‌خواهید بدانید؟

میان مقاله‌ها، خبرها، ویدیوها و پرونده‌های تاریخی جستجو کنید.

پیشنهادهای جستجو:

سَرَزم : نگاهی اجمالی به فرهنگ باستانی عصر برنز آسیای مرکزی

تبلیغ
سَرَزم : نگاهی اجمالی به فرهنگ باستانی عصر برنز آسیای مرکزی
حدود 5500 سال پیش، سکونتگاه بزرگی از کشاورزان، صنعتگران و معدنچیان که در سراسر آسیا در امتداد راه ابریشم اولیه تجارت می کردند، در جایی که تاجیکستان کنونی نامیده می شود، پدید آمد.

حدود 5500 سال پیش، سکونتگاه بزرگی از کشاورزان، صنعتگران و معدنچیان که در سراسر آسیا در امتداد راه ابریشم تجارت می کردند، در جایی که تاجیکستان کنونی نامیده می شود، پدید آمد.

بنا به دلایلی که ممکن است هرگز ندانیم، قدیمی‌ترین و پیشرفته‌ترین شهر در این بخش از جهان حدود 1600 سال بعد ویران شد و بقایایی از یک جامعه پیچیده که اولین بار در دهه 1970 کشف شد، باقی ماند.

ویرانه های آن جامعه را اکنون سَرَزم می نامیم. در سال ۱۹۷۰ زمانی که یکی از ساکنان روستای مجاور در حین حفاری یک تبر برنزی کوچک پیدا کرد. او شش سال صبر کرد تا به یک باستان شناس در نزدیکی پنج کند (شهر و ناحیه‌ای در ولایت سغد تاجیکستان ) اطلاع دهد و پس از آن حفاری ها آغاز شد.

فرهنگ سَرَزم : تمدنی همتراز با سومر و هاراپا

وقتی سَرَزم تأسیس شد، اولین تمدن های پیشرفته هاراپا در هند و سومر در بین النهرین از قبل شکوفا شده بودند. با این حال سَرَزم هم خیلی عقب نبود. این فرهنگ باستانی نقش مهمی در توسعه جامعه بشری ایفا کرد.

سرزم در شمال غربی تاجیکستان قرار دارد ، از نظر استراتژیک این شهر باستانی در یک منطقه حاصلخیز واقع شده است. دشتی در نزدیکی رودخانه زرافشان که آن را به مکانی ایده آل برای توسعه کشاورزی تبدیل کرده است. در جنوب، کوه‌های باشکوه منابع ارزشمندی برای استخراج معادن و فرصت‌هایی برای آبیاری فراهم می‌کردندکه باعث رشد و شکوفایی شهر می شد.

سرزم در دوران رونق و شکوفایی خود حدود ۳،۰۰۰ نفر جمعیت داشته است. این شهر باستانی اولین مکان میراث جهانی یونسکو در تاجیکستان است.

انبار غله باستانی سرزم و سازه های مذهبی

فرهنگ سرزم دارای ساختارهای مذهبی اشتراکی، یک کاخ و یک انبار عمومی بود. هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد کدام خدایان را می پرستیدند، اما این واقعیت که آن ها معابدی داشتند به توسعه فرهنگی پیشرفته اشاره دارد.

یک سایت گردشگری در تاجیکستان می گوید که باستان شناسان با حفاری از ارتفاع ۱ تا ۱.۵ متری (۳.۳ تا ۵ فوت)چندین لایه از فعالیت های پیش از تاریخ از جمله خانه ها، سیستم های آبیاری و کارگاه ها را کشف کرده اند. آن ها همچنین “سازه های مذهبی با محراب های گرد مخصوص عصر برنز – قدیمی ترین بنای پیش از زرتشتی آتش پرستی” – را یافتند.

کاوش در این محوطه که باستان شناسان آن را بزرگ ترین سکونت گاه عصر برنز در آسیای میانه می نامند، همچنان ادامه دارد. کاوش های باستان شناسی نشان داده که ساختمان ها از چوب، خاک رس و خشت ساخته شده اند.

معماری ، که برای زمان خود بسیار پیشرفته بود، نشان داد که نور و تهویه پیچیده در سازه ها به کار گرفته شده.

این خانه ها شامل اتاق های متعدد با اتاق نشیمن، آشپزخانه، انبار و حیاط محصور در حصار بود که مردم در آن صنایع دستی تولید می کردند. چندین خانواده مجتمع های مسکونی مشترک داشتند. خانه ها همچنین محراب هایی برای اهداف مذهبی داشتند.

کاوش ها در سرزم، زندگی ساکنان ماقبل تاریخ این منطقه را که در امتداد جاده ابریشم می زیستند، آشکار کرده است. (حوزه عمومی)

گنجینه ای شامل ابزارهای فلزی و جواهرات

سایت گردشگری تاجیکستان می نویسد مردی که در سال 1970 سر تبر برنزی را پیدا کرد، تنها کسی نبود که آثار باستانی را پیدا کرد. برخی دیگر اشیایی از برنز و سنگ، قطعات سفالی را پیدا کردند. ساکنان این اشیاء را به مقامات تحویل دادند و آنها شروع به حفاری کردند.

گل تزئینی کشف شده از سرزم (© Marie-Lan Nguyen/CC BY 4.0)

باستان شناسان آثار باستانی زیادی پیدا کردند. در گزارش یونسکو آمده است که در میان این اشیا، فلزات فرآوری شده از جمله قلع، برنز ریخته گری شده و مس که به چاقو و نیزه تبدیل شده اند، به چشم می خورد. آن ها همچنین قلم هایی را یافتند که در کارهای ظریف بر روی استخوان، سنگ و فلز استفاده می شد. این ساکنان همچنین از سرب، طلا و نقره استفاده می کردند.

از آنجا که این روستای عصر مس و عصر برنز بود، هیچ آهنی یافت نشد.در گزارش دولت تاجیکستان آمده است که کارشناسان بر این باورند که مردم سرزم بزرگ ترین جامعه تجاری در آسیای میانه را اداره می کردند. استخراج قلع ممکن است یک تجارت پرسود برای ساکنان شهر بوده باشد چرا که فلز مورد استفاده برای ساخت برنز بوده است.

در این حفاری قطعات کوچک کوارتز، لاجورد از بدخشان و فیروزه از فرغانه به دست آمد. آنها همچنین جواهراتی از نقره و طلا پیدا کردند.

اهالی کوره هایی برای ساخت سفال داشتند. آنها با اتصال نوارهای گلی سفال می ساختند. چرخ سفالگری کشف شده، اما دانشمندان معتقدند که از آن زیاد استفاده نشده است.

حلقه های دوک و ابزارهای استخوانی نشان می دهد که مردم سرزم پارچه می بافتند، چرم را دباغی و کفش می ساختند. باستان شناسان همچنین جام های مرمری و شواهدی از تیر و کمان پیدا کرده اند.

اشیاء دیگر نشان می دهد که سرزم با هند، افغانستان، ایران و سایر نقاط آسیای مرکزی ارتباط داشته است.

آثار کشف شده در سرزم شامل قطعات سفال، سر تبر، ابزار استخوانی و نیزه و نوک پیکان برنزی است. (Bertramz/CC BY-SA 3.0)

کشاورزی و دامداری

دانشمندان با بررسی این مکان شواهدی از تولید گندم و جو پیدا کردند. جو مشابه جوی بود که در مکان های باستانی چین و پاکستان کشف شده است. گزارش علمی در مجله Paleoecology انسانی می‌گوید که بقایای میوه‌های وحشی شواهدی را نشان می‌دهد که ساکنان در جستجوی میوه ها بوده اند. در بررسی ها زیتون روسی، توت سیاه دریایی، زغال آخته، کیپر و پسته کشف شد.

سرزم دارای فناوری آبیاری پیشرفته با دو سیستم مجزا بوده یک سیستم نشان دهنده کشاورزی در دشت های نزدیک رودخانه ، و دیگری شامل آبیاری پلکانی برای جمع آوری آب از کوه ها می شد. جامعه سرزم علاوه بر کشاورزی، به گله داری و شکار نیز مشغول بود.

سرزم متروکه

مردم سرزم را در حدود ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد ترک کردند و مهاجران دیگری از فرهنگ آندرونوو در نزدیکی قزاقستان به آنجا نقل مکان کردند. سلاطین در حدود ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد دوباره این شهر را بنا نهادند و به استخراج معادن، تولید مس برای مناطق اطراف و جمع آوری فیروزه مشغول شدند.

سرزم اولین و بزرگ ترین فرهنگ در نوع خود در منطقه بود که به کشاورزی، فلزکاری و تجارت از راه دور مشغول بود. فرهنگ سرزم همه نشانه های تمدن را به جز یک سیستم نوشتاری داشت. این شهر یکی از قدیمی ترین شهرهای جهان محسوب می شود.

یک نکته برای میراث ایران آگاهی، حفاظت علمی و آینده گردشگری فرهنگی

پیشنهاد مطالعه

تازه‌ها

پربازدیدترین‌ها

ارسال دیدگاه