اولین انسان های مدرن در ۲۰۰ هزار سال پیش، توسط دو نوع مجزا از باکتری هلیکوباکتر آلوده شده بودند!

بر اساس بررسی که اخیرا در ژورنال Nature منتشر شد، ۲ اکوتیپ(گروهی از افراد یک گونه که تحت تاثیر شرایط بوم شناختی معین از سایر گروه‌ها متمایز می‌شوند) از باکتری هلیکوباکتر پیلوری به نام‌های “Hardy” و “Ubiquitous” از پیش از مهاجرت انسان به خارج از افریقا، در معده او حضور داشتند و طی مهاجرت اجدادمان، در سراسر جهان پراکنده شدند!

مجله اینترنتی باستان شناس : هلیکوباکتر پیلوری که نخستین‌بار در سال ۱۹۸۳ شناسایی شد، طی رشد و تکثیر در معده میزبان، پوشش معده را از بین برده و در نهایت منجر به زخم معده و یا سرطان می‌شود.

در این بررسی، محققین مجموعه‌ای از ۶۸۶۴ ژنوم هلیکوباکتر از سراسر جهان را بررسی کردند و به طرز غیر منتظره‌ای، موفق به شناسایی یک نوع متمایز از این باکتری شدند. این اکوتیپ متمایز که هاردی نام گرفت، صدها هزار سال پیش پدید آمده و همراه با انسان در سراسر جهان گسترش یافت. این گونه مختص زندگی در معده افرادی با رژیم غذایی عمدتا گوشت یا ماهی بوده. بنابراین، تنوع ژنتیکی که امروزه در باکتری‌های معده ما وجود دارد، می‌تواند بازتابی از از رژیم غذایی اجدادمان در دوران پیش از تاریخ باشد.

اگرچه گیاهان امروزه بخش عمده‌ای از رژیم غذایی انسان را تشکیل می‌دهند، اما در گذشته همواره این‌طور نبوده و در زمان‌های زیادی از سال،‌ انسان‌ها به شدت به غذاهایی چون ماهی و گوشت متکی بودند. تاکنون، گونه هاردی، تنها در جمعیت‌های بومی سیبری و شمال کانادا شناسایی شده است.

اما بررسی‌های بیشتر نکات جالب‌تری را نشان می‌دهند. آنالیزهای ژنومی نشان می‌دهند که هر دو اکوتیپ از زمان ظهور گونه ما در افریقا یعنی بیش از ۲۰۰ هزار سال پیش، انسان را همراهی می‌کردند. اگر این گونه از باکتری واقعا با گوشتخواران سازگار باشد، پس به این معنی‌ست که انسان‌هایی که در سراسر جهان پراکنده شده‌اند، اغلب از منابع گیاهی استفاده نمی‌کردند، حتی زمانی که کاملا در دسترس بودند!

در نهایت، درک نحوه‌ی هم‌زیستی این گونه از باکتری با برخی از جمعیت‌ها می‌تواند نوید بخش کشف منشا بیماری‌هایی چون زخم معده و سرطان باشد.

🖋 سحر مرتضی نژاد