مردم باستان قبل از اختراع صابون چگونه حمام می کردند؟

فکر کردن به این موضوع که مردم باستان قبل از اختراع صابون که فرمولی نسبتاً ساده اما سابقه طولانی دارد، خود را چگونه تمیز می کردند، جالب است.

مجله اینترنتی باستان شناس : چه حسی می تواند بهتر از احساس رضایت بی نظیری که از پاکسازی بدن ما از آلودگی و عرق انباشته شده در یک روز طولانی به دست می آید باشد؟ کمی صابون و کف واقعاً باعث ایجاد تفاوت در بهداشت شخصی ما می شود. بنابراین، مردم باستان قبل از اختراع صابون مدرن چگونه خود را تمیز می کردند؟

اگرچه صابون که فرمول ساده ای دارد، تاریخچه بسیار گسترده ای دارد، اما برای قرن ها وسیله اصلی شستشوی مردم آب بود. به عنوان مثال، حمام بزرگ در شهر موهنجودارو، متعلق به تمدن دره سند، که از 2600 تا 1900 قبل از میلاد در مناطقی که امروزه به نام پاکستان، هند و افغانستان شناخته می شود، توسعه یافته است، یکی از قدیمی ترین حمام های بخار عمومی در تاریخ شناخته می شود.با این حال، بخار به تنهایی از نظر تمیز کردن محدودیت هایی داشت.

جودیت ریدنر، مورخ در دانشگاه ایالتی می سی سی پی، خاطرنشان می کند: قبل از اینکه صابون در بهداشت شخصی رایج شود، «احتمالاً افراد زیادی بودند که بوی بسیار بدی داشتند».

اگرچه صابون های مدرن اغلب حاوی انواع مواد اضافی هستند، ساختار اصلی صابون در واقع از یک مخلوط نسبتا ساده تشکیل شده است. کریستین کنکول، شیمیدان دانشگاه ایالتی آلبانی، می گوید: این نمک اساساً یک نمک اسید چرب است، به این معنی که ترکیبی از یک قلیایی (یک ترکیب محلول در آب) و یک روغن است. کنکول بیان می کند که از نظر شیمیایی، یک مولکول صابون دارای سر آبدوست (جذب آب، جاذب آب) و دم زنجیره کربنی آبگریز (جذب روغن، دافع آب) است که مولکول های کثیفی را احاطه کرده و دفع می کند.

این فرمول اساسی کلید صابون های اولیه در تمدن های باستانی بود. گیاهان، صفرای حیوانات، روغن ها و مواد لایه بردار مانند ماسه و خاکستر چوب، مواد اولیه این پاک کننده های اولیه بودند.

به گفته ست راسموسن، مورخ شیمی در دانشگاه ایالتی داکوتای شمالی، مورخان در ردیابی انواع صابون‌های باستانی با یک مانع بزرگ روبرو هستند: «صابون تجزیه می شود». راسموسن بیان می‌کند که می‌توان از تاریخ‌گذاری شیمیایی و باستان‌شناسی استفاده کرد، اما تنها در صورتی که نمونه‌ها از زمان تولید اولیه تا امروز حفظ شده باشند.

اولین سوابق مکتوب شناخته شده از مواد صابون مانند مربوط به بین النهرین است و به حدود 2500 سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد. لوح های گلی نشان می دهد که سومری ها از آب و کربنات سدیم (نمکی پودری که از خاکستر گیاه به دست می آید) برای پاکسازی خود و از آبجو و آب داغ برای تمیز کردن زخم ها استفاده می کردند.

چند صد سال بعد، امپراتوری آکد در منطقه بین النهرین از ترکیبی از گیاهانی مانند خرما، مخروطیان و یک گیاه بوته ای به نام “تماریس” استفاده کرد. کنکول و راسموسن در مقاله خود در مورد “صابون در دوران باستان” توضیح می دهند که چنین مخلوطی با مواد اولیه صابون مدرن سازگار است: قلیایی (تماریسک)، روغن (نخل) و ساینده (مخروط کاج). ریدنر بیان می کند که “در واقع تفاوت زیادی بین صابون کنونی و صابون باستانی وجود ندارد.”

با این‌حال وقتی گذشتگان علم امروز را نداشتند چگونه توانستند به چنین ترکیبی دست یابند؟ مردم احتمالا بدون اینکه متوجه باشند صابون تولید می کردند. به عنوان مثال، تمیز کردن ظروف چرب با خاکستر گیاه در حرارت بالا می تواند صابون تولید کند. درست مثل جوشاندن چربی حیوانی با خاکستر چوب. مورخان منشأ این روش ها را در بابل و مصر باستان می دانند. راسموسن خاطرنشان می کند که ناترون (نوعی نمک)، خاک رس، و سنگ صابون بر پایه تالک، مواد دیگری هستند که در ویرانه های مصر ثبت شده اند و احتمالاً به عنوان بخشی از روال حمام کردن یا جالب تر، به عنوان یک پیامد شیمیایی تجزیه اجسام یافت شده اند.

یک رویکرد متفاوت

یونانیان و رومیان باستان روش کمی متفاوت برای حفظ بهداشت داشتند. پس از شستشو با آب، روغن زیتون معطر را به پوست خود می‌مالیدند. سپس، آنها خاک باقی مانده را با یک ابزار منحنی به نام “استریجیل” بیرون می آورند. اما راسموسن پیشنهاد می‌کند که این روش ممکن است بیشتر در مورد معطر کردن باشد تا پاکسازی واقعی: «اغلب روغن‌ها حاوی عصاره‌های گیاهی معطر بودند. به همین دلیل در آن دوره ها از روغن ها به عنوان عطر استفاده می شد.»

بیشتر این مواد صابون مانند برای تمیز کردن منسوجات به جای بدن انسان استفاده می شد. راسموسن توضیح می دهد که این در واقع یک فرآیند صنعتی است تا تمیز کردن.

به گفته ریدنر، مورخان مطمئن نیستند که چه زمانی استحمام منظم با صابون به امری عادی تبدیل شده است، اما در جوامع غربی احتمالاً تا مدت ها بعد، احتمالاً در اوایل تا اواسط دهه 1800، این اتفاق رخ نداده است.

ریدنر می گوید که این به دلیل ترکیبی از عوامل است. اولین دلیل این بود که روغن های ارزان قیمت بیشتر در دسترس قرار گرفتند. سپس، انقلاب صنعتی تولید صابون را از خانه ها به کارخانه ها منتقل کرد. برنامه ریزان شهری و اصلاح طلبان اجتماعی نیز شروع به تمرکز بر بهبود وضعیت بهداشتی در جوامع مهاجر، کردند. علاوه بر این، جنگ داخلی و جنگ کریمه تاکید بیشتری بر عقیم سازی در بیمارستان ها و مراقبت های بهداشتی داشتند. ریدنر می‌گوید همه این عوامل برای ایجاد بازار انبوه برای صابون ترکیب شدند و شرکت‌هایی مانند Procter & Gamble در ایالات متحده شروع به استفاده از آن کردند.