بین النهرین باستان، واقع در غرب آسیا، به دلیل دستاوردهای متعدد، به عنوان “مهد تمدن” شناخته می شود. تا 8000 سال پیش، این منطقه کشاورزی، گلهداری حیوانات و اهلیسازی در 8 هزار سال قبل توسعه داده بود.
مجله اینترنتی باستان شناس : تا سال 3000 قبل از میلاد، بین النهرینی ها قدیمی ترین شهرهای شناخته شده جهان را تأسیس کردند و حتی چرخ را اختراع کردند. آنها علاوه بر پیشرفتهایشان در جنبههای عملی جامعه، سنتهای پیچیدهای از آیینهای غیبی و جادوگری نیز داشتند که لوحهای مقلو گواه آن است.
تاریخچه غنی بین النهرین
تمدن بین النهرین از طریق کشف صدها هزار لوح گلی که با خط میخی، یکی از قدیمی ترین اشکال نوشتار، حکاکی شده اند، دانش فراوانی ارائه کرده است. این الواح بینشی عمیق از فرهنگ و شیوه های این تمدن باستانی ارائه کرده است.
رمزگشایی خط میخی توسط باستان شناسان در اواسط قرن نوزدهم نقطه عطف مهمی در مطالعه بین النهرین بود. امکان ترجمه متونی مانند حماسه گیلگمش را فراهم کرد و دریچه ای به باورها و داستان های مردم آن زمان ارائه داد. این پیشرفت، محققان را قادر می سازد تا درک بهتری از تاریخ و میراث غنی بین النهرین به دست آورند.

تمدن بینالنهرین ، بدلیل نوشتههای گستردهشان معروف بودند، کتابخانه آشوربانیپال حاوی انواع لوحهایی بود که بینش تمدن آنها را ارائه میکرد. این لوحها علاوه بر حماسه معروف گیلگمش، مبارزات نظامی، معاهدات، گزارشهای سلطنت پادشاهان، انوما الیش (افسانه خلقت بابلی) و مشاهدات نجومی را شرح میدهند. لوحهایی که در مکانهای دیگر یافت میشوند درباره کدهای قوانین، نقشهها، دستورالعملهای پزشکی، شیوههای تجاری، اختلافات داخلی و مکاتبات دیپلماتیک بحث میکنند. این انبوه سوابق مکتوب نگاهی اجمالی به زندگی روزمره و فرهنگ بین النهرین باستان ارائه می دهد.
در میان انبوه اسناد و گل نوشته های بین النهرین ، متون و اسناد غیر عادی نیز وجود دارد که به جنبه دیگری از زندگی مردمان بین النهرین باستان اشاره می کند.
مقلو چیست؟
مقلو که به “سوختن” ترجمه شده است، قدمت آن به حدود 700 سال قبل از میلاد میرسد و شامل نه لوح است. این متن باستانی تشریفاتی را تشریح میکند که برای مقابله و دفع جادوی شیطانی طراحی شده است، گیرنده را از اثرات مضر آن محافظت میکند، و قدرت فردی را که مسئول افسون یا نفرین بدخواهانه است، کاهش میدهد. هشت لوح اول شامل نزدیک به 100 طلسم است، در حالی که لوح نهم دستورالعمل هایی را برای انجام مراسم ارائه می دهد. Maqlú به عنوان یک راهنمای برای جن گیران و مراجعان آنها عمل می کند و در مبارزه با نیروهای تاریک و بازگرداندن تعادل و محافظت کمک می کند.

لوحهای مقلو دستورالعملهای پیچیدهای را برای سوزاندن مجسمهای که نماد جادوگر است، ارائه میدهد تا با تأثیرات جادوی آنها مقابله کند. این آیین منشأ نام کتیبه است.
برای اینکه متنی مانند مقلو خلق شده باشد، باید در جامعه بین النهرین تقاضای قابل توجهی برای راهنمایی با این ماهیت وجود داشته باشد. مقلو چه بینش هایی می تواند در مورد عمل جادوگری در بین النهرین باستان به ما ارائه دهد؟
آیین جادوگری در بین النهرین
یکی از جنبه های کلیدی جادوگری که در مقلو برجسته شده است، مفهوم ناشناس بودن جادوگران است. این مراسم بر شناسایی فردی که مسئول انجام جادوگری و آسیب رساندن به بیمار است تمرکز نمی کند. در عوض، با اعتماد به اینکه خدایان هدف مورد نظر را تشخیص خواهند داد، جادوگر را با یک پیکره بی نام جایگزین می کند.
علاوه بر این، ما می توانیم از طریق یک مراسم جادویی که توسط یک جن گیر انجام می شود، بینش های ارزشمندی از تمرین مقابله با جادوی شیطانی به دست آوریم. مقلو، همراه با دیگر متون بینالنهرین، نگاهی اجمالی به جامعهای ارائه میکند که در آن جادو به طور آشکار و مشروع و همچنین به صورت نامشروع و بدخواهانه انجام میشد. این تصویر پیچیده ای از نقش جادو در جامعه باستانی بین النهرین ترسیم می کند.

جادوگران بوسیله جادوی شیطانی خدایان را فریب می دهند تا فکر کنند به هدفی مشروع کمک میکنند. آیین مقلو برای افشای این فریب در برابر خدایان طراحی شده بود و آنها را وادار می کرد تا هرگونه کمکی را که به خطاکار ارائه کرده بودند، لغو کنند. علاوه بر این، ما میتوانیم در مورد جامعهای که در آن جادوی خیرخواهانه یک عمل رایج در میان مردم بود، بینشی به دست آوریم.
طالع بینی در بین النهرین
زبان اکدی زبان بین النهرین باستان بوده است، و اگرچه خط میخی در طی چندین هزار سال توسط تعدادی از فرهنگ های مختلف باستانی استفاده می شد، تخمین زده می شود که 30 درصد از کتیبه های میخی اکدی باقی مانده درباره جادوگری و ماوراء طبیعی است. بسیاری از اینها به شکلی که امروزه در قالب طلسم ها و آیین های جادویی به آن فکر می کنیم، جادوگری نیستند، بلکه چیزهایی هستند که ناشناخته ها را احاطه می کنند.

در حالی که بینالنهرین از جنبههای مختلف بسیار پیشرفته بود، هنوز حوزههایی از دانش وجود داشت که مانند اجرام آسمانی و پدیدههای طبیعی غیرقابل پیشبینی، مبهم باقی ماندند. این اسرار اغلب به عنوان ابزاری برای پیشبینی و جلوگیری از رویدادهای منفی تلقی میشدند، که منجر به ایجاد کتیبههای مفصلی شد که مملو از نشانههایی با هدف جلوگیری از فاجعه بود.
یکی از متنهای عرفانی مهم این دوره، انوما انو انلیل است. که شامل تقریباً 7000 فال آسمانی است که به طور خاص مربوط به پادشاه و دولت است. پادشاه بهروزرسانیها و گزارشهای مکرر را از دانشمندان شخصی خود دریافت میکرد که وظیفه آنها تفسیر این پیشبینیها و ارائه راهنمایی بر اساس یافتههای آنها بود.

مجموعه دیگر از نشانهها، Šumma ālu ina mēlê šakin است که شامل 120 لوح گلی و بیش از ده هزار طالع بینی است که با فراوانی یک نوع خاص از افراد در هر زمان معین مرتبط است. اکنون ممکن است این شگون ها به عنوان حکمت عملی تلقی شوند تا باورهای عرفانی.
یکی از جذابترین مجموعههای طالع بینی در فرهنگ باستانی بینالنهرین، Šumma izbu است. این نشانه ها با تولدهای غیرعادی انسان و تولد حیوانات عجیب و غریب از جمله حیوانات به هم چسبیده همراه است. جالب اینجاست که این نشانه ها همیشه منفی تلقی نمی شدند. بلکه اغلب بر اساس قسمتی از بدن که بدشکلی ظاهر می شد تفسیر می شدند. به عنوان مثال، تغییر شکل در سمت راست نامطلوب در نظر گرفته شد، در حالی که یکی در سمت چپ ممکن است به عنوان نشانه ای خوش یمن به شمار می آمد.
جادوگران متخصص
در بین النهرین باستان، نه تنها افرادی وجود داشتند که به طلسم و جادو اعتقاد داشتند یا به آن می پرداختند، بلکه جادوگران حرفه ای نیز وجود داشتند که در اشکال مختلف جادو تخصص داشتند. این افراد حرفه ای در زمینه های خاصی مانند پیشگویی یا جن گیری متخصص بودند. جالب است که در جوامع باستانی مانند بین النهرین، افرادی که در زمینه هایی کار می کردند که به طور کامل شناخته نشده بودند، اغلب به عنوان جادوگر برچسب زده می شدند.

همچنین امکان تخصص در این زمینه ها وجود داشت. یکی از گروهی که در نوع خاصی از پیشگویی تخصص داشتند، باروها بودند که بر اساس خواندن جگر حیوانات قربانی پیشگویی می کردند.
شواهد جادو در زندگی روزمره مردمان بین النهرین باستان
یک لوح وجود دارد که شواهدی از جادوگری روزمره ارائه میکند و انواع سنگها و تداعیهای جادویی آنها را فهرست میکند تا کاربر بداند چه نوع سنگی را برای جذب یا دفع خدایان و الهههای خاص باید حمل کند.

شواهدی از اعتقاد و عمل گسترده به جادوگری را می توان در انواع مصنوعات باقی مانده مشاهده کرد. مجسمه های گلی که خدایان، حیوانات و موجودات اساطیری را به تصویر می کشند در خانه های سراسر بین النهرین کشف شده است. این مجسمهها اغلب در قسمت هایی از خانه پنهان میشدند که گمان میرفت در برابر ارواح و شیاطین آسیبپذیر است.
علاوه بر این، زنان باردار و نوزادان آویزهایی میپوشیدند که نمایانگر دیو لاماشتو بود، که به دلیل حمله به زنان باردار معروف بود. این آویزها به عنوان نوعی محافظت در برابر روح بدخواه او پوشیده می شد و به عنوان دفاعی ملموس در برابر تأثیرات مضر او عمل می کرد.
وجود این اشیا بینشی از آیین ها و باورهای روزمره پیرامون جادوگری در بین النهرین باستان فراهم می کند.

هنگامی که خط میخی برای اولین بار در اواسط قرن نوزدهم رمزگشایی شد، دسترسی به صدها هزار متن را برای اولین بار ممکن کرد. باید تعجب آور باشد که بدانیم مردم در بین النهرین باستان بسیار پیشرفته بودند و اکتشافات مهم بسیاری انجام دادند. همچنین باید یک تقابل بزرگ وجود داشته باشد که جامعهای که جهشهای منطقی و فکری زیادی انجام داده است، بهطور گستردهای به سحر و جادو باور داشته ، که امروزه توسط بسیاری غیرمنطقی تلقی میشود.
اما شاید باور بین النهرینی به جادو را باید به عنوان شاهدی دیگر بر عقلانیت و هوش آنها دانست. جنگیری تشریفاتی که در مقلو توصیف میشود ممکن است امروز به راحتی قابل تمسخر باشد، اما به قربانی آرامش و اطمینان میدهد. شاید مهمتر از آن،این موضوع بود که جادوگررا به طور ناشناس از بین برده و مجازات می کرد، و از هرگونه نیاز به شکار عمومی جادوگر اجتناب کرد – چیزی که می توانست به خشونت و درگیری ختم شود.

















ارسال دیدگاه