کشف گنجینه های طلای یونان باستان در آسیای مرکزی شواهد ملموسی از حضور تمدن یونانی در منطقه قبل از فتوحات اسکندر مقدونی در قرن چهارم قبل از میلاد ارائه می دهد.
مجله اینترنتی باستان شناس : گنجینه باستانشناسی حفاریهای قبرستان طلاتپه در افغانستان امروزی شامل آثاری است که قدمت آنها به ۱۶۰۰ سال قبل از لشکرکشی اسکندر مقدونی بازمیگردد.
این کشف در سال 1978 توسط تیمی از باستان شناسان به رهبری ویکتور ویکتور ساریانیدی ، روسی ، یونانی تبار انجام شد.
مجموعه ای که به عنوان گنجینه طلا تپه یا طلای باختری شناخته می شود شامل حدود 20600 شیء است، از جمله هدایایی از جنس طلا، سکه های طلا و نقره، زیور آلات، مدال، جواهرات نفیس، و یک تاج. این گنجینه ها در شش گور کشف شد که پنج تای آن متعلق به زنان و یکی متعلق به مرد بود که قدمت آن به دوره بین قرن اول قبل از میلاد تا قرن اول پس از میلاد برمی گردد.
به غیر از تأثیرات آشکارتر در منطقه، یافته های خاص دارای عناصری از فرهنگ یونانی، هندی و چینی بود. کارشناسان گنج تیلیا تپه و یافته های موجود در آن را از نظر ارزش با مقبره توت عنخ آمون مقایسه کرده اند.
هلنیسم قبل از اسکندر مقدونی
ساریانیدی باستان شناس و کاشف طلا تپه، اظهار داشت که کشف اشیای طلای یونان باستان حاکی از وجود نفوذ هلنیستی در منطقه است. نظریه او ارتباطی را بین تمدن اکسوس و تمدن مینوی-میسینی پیشنهاد میکند.
بهعلاوه، ساریانیدی با شواهدی از وجود آتش پرستی و وجود نشانه های آن در کاخها و محرابها این فرضیه را مطرح کرد که ممکن است زرتشتیان از این منطقه سرچشمه گرفته باشد. طبق گزارشها، مراسمی که در این مکانها انجام میشد شامل استفاده از یک ماده مخدر متشکل از تریاک، کنف و افدرا بود.
نظریه ساریانیدی پس از کشف بیش از دویست سکونتگاه که قدمت آنها به عصر برنز و اوایل عصر آهن در سال 1990 بازمیگردد، بهطور قابل توجهی تقویت شد. برجستهترین آنها در میان این سکونتگاهها، گونور تپه بود که قدمت آن به هزاره سوم قبل از میلاد می رسد این شهر تقریباً تا سال 1600 قبل از میلاد رونق داشت.
یکی از ویژگیهای بارز گونور تپه، کاخ مرکزی آن بود که با دیوارهای مستحکمی که با برجهای مستطیل شکل مزین شده احاطه شده بود. در خارج از این دیوارها، در ضلع شرقی، باستان شناسان قدیمی ترین آتشکده شناخته شده را کشف کردند که هزار و پانصد سال قبل از پیدایش زرتشت وجود داشته است. علاوه بر این، معابد قربانی به صورت استراتژیک در امتداد بخشهای جنوبی و غربی دیوارها قرار گرفته بودند.

ماجرای طلا تپه و گنجینه طلایی آن
در سال 1988، موزه ملی افغانستان مجبور شد اشیای طلایی معروف باختری طلا تپه را که در شمال افغانستان پیدا شده بود و سایر آثار باستانی ارزشمند را پنهان کند. مقامات موزه نگران بودند که این اشیا نابود یا غارت شوند، زیرا کشور در بحبوحه جنگ داخلی قرار داشت.
این آثار در طول جنگ پنهان ماندند و از غارت موزه توسط طالبان در سال 2001 که هزاران اثر باستانی ویران شدند جان سالم به در بردند. پس از برکناری بنیادگرایان توسط کمپین نظامی تحت رهبری ایالات متحده، مقامات گنج طلا تپه را دست نخورده یافتند. با این حال، در سال 2021، طالبان بار دیگر کنترل کابل را به دست گرفتند و این گنج اکنون گم شده است.
ویکتور ساریانیدی که بود؟
ویکتور ساریانیدی، کاشف گنجینه طلا تپه در افغانستان، در 23 سپتامبر 1929 در تاشکند – اتحاد جماهیر شوروی سابق اما اکنون ازبکستان – از پدر و مادر یونانی پونتیک به دنیا آمد.
در سال 1952 از دانشگاه دولتی آسیای مرکزی در تاشکند فارغ التحصیل شد و در سال 1961 مدرک کارشناسی ارشد خود را در باستان شناسی خاورمیانه و نزدیک از موسسه باستان شناسی مسکو دریافت کرد.

ساریانیدی نقش فعالی در کاوش های باستان شناسی در آسیای مرکزی و افغانستان داشت. او و تیمش گورستان سلطنتی طلا تپه را کشف کردند. گنجینه موجود در طلا تپه “کشف قرن” اعلام شد. یافته های این مکان در موزه دولتی افغانستان نگهداری می شود.
یافتههای «آرامگاه طلایی» وجود تأثیرات فرهنگی از مناطق مختلف مانند یونان، ایران، هند، مصر، چین و سیبری را ثابت کرد. به عنوان مثال، آفرودیت با بالها و نقطهای روی پیشانی یکی از عناصری است که به نشست نسبتاً گستردهای از فرهنگها در این منطقه اشاره میکند. یونانی ها، هندی ها و مردم محلی به طور یکسان خدایان بالدار را می پرستیدند.
پادشاهی هلنیستی باختری، یا پادشاهی یونانی-باختری که مورخان به آن اشاره می کنند، به مدت دو قرن پس از مرگ اسکندر مقدونی در این منطقه شکوفا شد. ویکتور ساریانیدی در سی سال آخر عمر خود بزرگترین کاوش های باستان شناسی را در صحرای قراقوم ترکمنستان انجام داد.
او پادشاهی مرگوش را کشف کرد که در پایان هزاره سوم قبل از میلاد حکومت می کرد. تا آن زمان برای دنیای علمی بین المللی کاملاً ناشناخته بود.
این باستان شناس یونانی-روسی نظریه جدیدی را در زمینه شکل گیری فرهنگ اولیه هلنیستی در آسیای مرکزی و وجود فرهنگی مشابه فرهنگ باختری ارائه کرد. این نیز با فرهنگ مینوی-میسنی مرتبط است.
در مجموع، ساریانیدی نقش تعیین کننده ای در ظهور عناصر فرهنگ یونانی در منطقه وسیع تر دریای سیاه و کشف ریشه های یونانی در افغانستان، ترکمنستان و ازبکستان امروزی داشت.او با یافته های خود ثابت کرد که هلنیسم 1600 سال قبل از لشکرکشی اسکندر مقدونی به شرق و آسیای مرکزی گسترش یافته است.

















ارسال دیدگاه