سنت لالایی خواندن برای نوزادان در بین النهرین یک عمل مقدس بود که نه تنها پیوند بین والدین و فرزند را تقویت می کرد، بلکه به عنوان وسیله ای برای انتقال دانش و خرد فرهنگی عمل می کرد.
مجله اینترنتی باستان شناس : لالایی ها هزاران سال وجود داشته اند و پیشینه آن به ماقبل تاریخ باز می گردد . بسیاری از لالایی های باستانی بین النهرین که از بابل، آشور، سومر و هاتوسا سرچشمه می گیرند، توانسته اند تا به امروز زنده بمانند. بین النهرین، که منطقه بین رودهای دجله و فرات را در بر می گیرد و تا سوریه امروزی امتداد می یابد، به دلیل سرزمین فوق العاده حاصلخیزش به عنوان «گهواره تمدن» شناخته می شد. این منطقه همچنین به عنوان زادگاه نوشتار، فرهنگ شهری و مفاهیم و نهادهای متعدد دیگری شناخته می شود که همچنان بر دنیای امروز ما تأثیر می گذارد. این واقعیت که لالاییهای باستانی بینالنهرین در طول زمان دوام آوردهاند، بهعنوان گواهی قوی برای ماهیت پایدار سنتهایی است که از این بخش قابل توجه از جهان سرچشمه میگیرد.
لالایی چیست؟
لالایی ها نقش مهمی در فرهنگ دوران کودکی دارند. این آهنگهای آرامشبخش، چه با موسیقی یا بدون آن خوانده شوند، معمولاً برای کمک به خوابیدن کودکان یا ایجاد آرامش در مواقع پریشانی استفاده میشوند. لالایی ها عمدتاً ساده و به راحتی قابل یادآوری هستند و به قابلیت انتقال از نسلی به نسل دیگر را دارند. اغلب سنتها و شیوههای فرهنگی که در طول اعصار ادامه یافتهاند، درون اشعار گنجانده شده است. علیرغم این واقعیت که ممکن است معانی اصلی بسیاری از لالایی ها فراموش شود (مانند اتصال “حلقه گل سرخ” به طاعون سیاه)، احساس امنیت و نوستالژی که آنها از کودکی برمی انگیزند اغلب تا بزرگسالی ادامه می یابد.

لالایی ها به عنوان یک ابزار آرامش بخش برای کمک به خوابیدن کودکان عمل می کنند. این ملودیها که اغلب به عنوان آهنگهای گهواره نامیده میشوند، به طور سنتی در حالی که کودک را در گهواره تکان میدهند، خوانده میشوند و یک تداعی آرامبخش با زمان خواب یا خوابیدن ایجاد میکنند. ریتم ملایم موسیقی همراه با حرکت نوسانی گهواره، احساس امنیت را ایجاد می کند که به کودکان اجازه می دهد تا با آرامش به دنیای رویاها منتقل شوند.
علاوه بر این، تصور می شود که لالایی ها پیوند بین مادران و فرزندانشان را تقویت می کند. این عقیده وجود دارد که آواز خواندن برای کودک غریزه طبیعی مادری است که ارتباط بین آنها را عمیق تر می کند. گفته می شود که این پیوند خاص ذاتی است و ارتباط عاطفی بین مادر و کودک را تقویت می کند.

لالایی های باستانی بین النهرین و پیامدهای آنها
یکی از قدیمی ترین لالایی های شناخته شده بین النهرین از بابل باستان سرچشمه می گیرد و قدمت آن به حدود 2000 سال قبل از میلاد می رسد. این لالایی که به خط میخی نوشته شده است، اولین شکل نوشتاری که در بین النهرین باستان استفاده می شد، داستانی دلخراش را روایت می کند:
“کوچولو که در خانه تاریکی ساکن بودی –
خوب، شما الان بیرون هستید، نور خورشید را دیده اید.
چرا گریه می کنی، چرا داد می زنی؟
چرا اونجا گریه نکردی؟
خدای خانه را بیدار کردی، کوساریکم بیدار شد:
“چه کسی مرا بیدار کرد؟ چه کسی مرا غافلگیر کرد؟
کوچولو شما را بیدار کرده، کوچولو شما را مبهوت کرده است!مانند یک مست
ممکن است خواب به او برسد!»
(ترنس دبلیو فاربر)
در حالی که کودک گریه می کند، مادر (یا احتمالاً یک دایه ) ملودی غم انگیزی درباره عواقب بیدار کردن روح خانه می خواند. این آهنگ سفر کودک را از «تاریکی خاموش رحم» تا وجود فعلی اش در دنیای زندگان توصیف می کند. این با التماس برای نوزاد گریان به پایان می رسد تا سرانجام به خواب برود و آن را به یک مست تشبیه کند. پیام زیربنایی این آهنگ تکان دهنده است – چرا یک کودک برای یافتن آرامش در دنیایی پر از نور و آغوش آرامش بخش مادر تلاش می کند؟ این آهنگ یک هدف دوگانه را دنبال می کند: آرام کردن نوزاد و خواباندن آنها با استفاده از تم های وهم انگیز برای رسیدن به این هدف.
لالایی به سرعت از رحم مادر ، مکان اولیه نوزاد به سمت محیط خانه تغییر می کند . داستان موجودات ماوراء الطبیعه ای مانند کوساریککو، “شبح خانه ای به شکل گاومیش ” را روایت می کند که تا زمانی که آشفته نشود، مهربان باقی می ماند، و هنگامیکه از گریه های کودک آشفته و عصبانی شود ، لالایی این هشدار را می دهد که کوساریککو بین النهرینی می تواند “کارهای وحشتناکی را با شما انجام دهد که خدایان انجام نمی دهند.” بنابراین احتمالاً این لالایی هدف دوگانه ای را دنبال می کرده : خواباندن دوباره کودک و همچنین هشدار دادن به کودک (البته در حین بزرگ شدن) که اگر کودک به گریه ادامه دهد چه اتفاقی می افتد.
به این ترتیب، فرض بر این است که در فرهنگ باستانی بین النهرین، آرام کردن نوزاد نه تنها برای اطمینان از استراحت کودک (و مادر) ضروری بود، بلکه به طور منحصر به فردی با رفاه افراد خانواده مرتبط بود.
نمونه دوم از لالایی باستانی بین النهرین با پیامی مشابه اینگونه است :
“تو ای کوچولو، یک انسان تازه متولد شده، به دنیا آمده ای و روشنایی روز را تجربه کرده ای. چرا به مادرت همان مهربانی را که با پدرت کردی، نشان ندادی؟ گریه هایت دایه را مبهوت و آشفته کرده است.
با گریه های تو خدا و الهه خانه به خاطر تو نمی توانند بخوابند.
چه کسی را برای انکیدو بفرستم که شببانیها را سه عدد کرد [و به او گفت]:
آن که بر غزال غلبه کرد بر او نیز غلبه کند.
کسی که بچه غزال را بست، او را هم ببندد.»
باشد که کسی که ملاقات می کند او را در سرزمین پشتی بخواباند،
باشد که یک گاو ران بگذارد بخوابد!
تا مادرش او را بیدار نکند، بیدار نشود!»
(ترنس دبلیو فاربر)
در هر دو لالایی باستانی بین النهرین، اگر کودک دوباره به خواب نرود تهدیدی برای کودک یا خانواده بوجود می آید. هر چند در لالایی دوم به صراحت خطر بیدار شدن روح خانه ذکر نشده است، اما ذکر آن به خودی خود نشان دهنده خطر بیداری روح است. در حالی که می توان استدلال کرد که کودک ممکن است هنوز پیامدهای تهدید ظریف لالایی را درک نکرده باشد،اما با بزرگتر شدن، کلمات هشدار دهنده در برابر آشفتگی روح خانه در نهایت خطرناک می شوند.
لالایی های باستانی از تهدیدات ماوراء طبیعی نیز استفاده می کردند
اگرچه ممکن است لالاییها حاوی زبان تهدیدآمیز ظریف و خشن به نظر آیند، اما ریچارد دامبریل محقق موزه بریتانیا در لندن توضیح میدهد که به دلیل ارتباط متقابل بین دنیای انسانها و خدایان در دوران باستان، «مضامین ترسناک جز لالاییهای آن دوران بود». برخلاف امروز، این قلمروها به عنوان موجودیت های جداگانه دیده نمی شدند. اکارت فرام، استاد دانشگاه ییل و متخصص در خاور نزدیک، بیشتر تأکید می کند که هیچ تقسیم بندی روشنی بین جهان انسانی و الهی وجود ندارد و اجازه می دهد تا تأثیر مستقیم بر یکدیگر داشته باشند.
بنابراین، استفاده از یک آهنگ آرامش بخش با پیامی جدی مبنی بر ناراحت نکردن خدایان خانواده به عنوان یک داستان هشداردهنده برای کودکان از سنین بسیار پایین عمل کرد. و به آنها یاد داد که مراقب اعمال خود باشند، زیرا می توانند عواقب بالقوه ای از قلمرو ماوراء طبیعی داشته باشند.
لالایی های باستانی بین النهرین عمیقاً با باورهای ماوراء الطبیعه آمیخته شده بود، به گواه آیین هایی که همراه با خواندن این آهنگ ها همراه بود. لوح بابلی کشف شده در نیپور، واقع در جنوب بغداد امروزی، روشی را توصیف میکند که از گرد و غبار مکانهای مهمی مانند خیابانها، درگاهها یا قبرها استفاده میشود و هنگام خواندن لالایی، آن را روی کودکی که گریه میکند، میپاشند یا میمالند. این لوح که قدمت آن به 500 تا 300 قبل از میلاد می رسد و به خط میخی حک شده است، یکی از اولین اشارات شناخته شده به لالایی های آیینی است.
در دنیایی که ماوراءالطبیعه ارتباط تنگاتنگی با زندگی روزمره داشت، اعتقاد بر این بود که این مراسم از کودک و والدینش محافظت می کند. درست همانطور که یک مادر امروزی ممکن است فرزندش را با تکان دادن او در حین آواز خواندن آرامش دهد، بینالنهرینهای باستان نیز به دنبال اطمینان بیشتری بودند که فرزندانشان برای خدایان اطرافشان مزاحم نخواهند شد. عمل پاشیدن غبار راهی برای دلجویی از این موجودات و جلوگیری از هر گونه خشم یا آسیب احتمالی بود که ممکن بود در اثر گریه کودک ایجاد شود.

یکی از خدایان ذکر شده در لالایی های باستانی بین النهرین، دیو لاماشتو یا لاماستو است که به خاطر شهرتش در ربودن نوزادان و آسیب رساندن به مادران باردار معروف است. ترسی را تصور کنید که یک مادر باید احساس کند وقتی فرزندش در نیمه شب از خواب بیدار شده و بی وقفه گریه می کند. تهدید احتمالی لاماشتو که به عنوان موجودی هیولایی با ویژگیهای پرنده، الاغ و انسان توصیف میشود، همراه با شیرخواران و خوکهایی که از او آویزان شدهاند و آماده ربودن فرزندش هستند، برای هر مادری کاملاً وحشتناک بود. این ترس اهمیت جستجوی اطمینان و محافظت بیشتر از طریق ملودی های آرامش بخش لالایی های باستانی بین النهرین را برجسته می کند.
در زمان های قدیم، گنجاندن دعا برای خدایان در لالایی ها یک رسم رایج بود. این دعاها برای محافظت از کودکان در برابر نیروهای بدخواه مانند لاماشتو و اطمینان از اینکه آنها به دلیل مسائل پزشکی ناشناخته که می تواند منجر به مرگ زودرس آنها شود، گریه نمی کنند، بود. مهم است که در نظر بگیریم که امید به زندگی در دوران باستان کوتاه بوده و میزان مرگ و میر نوزادان بالا بوده است. با گنجاندن دعا برای خدایان مختلف در لالایی ها، والدین به دنبال محافظت در برابر تهدیدهای داخلی و خارجی برای رفاه فرزندان خود بودند. این هدف دوگانه حفاظت، اعتقاد به قدرت مداخله الهی در حفاظت از افراد آسیب پذیر را برجسته می کند.
چرا لالایی ؟
لالایی های باستانی بین النهرین که برای آرام کردن کودکان طراحی شده اند، سابقه ای طولانی دارند که به شعر عامیانه شفاهی باز می گردد. اعتقاد بر این است که این آهنگ ها به دلیل زبان ساده و فرم ساختاری آنها، به طور خاص لالایی هستند، که تلاوت آرام و آرام بخش را تضمین می کند، چه گفته شود و چه خوانده شود، تا اثر خواب آور آنها افزایش یابد. سادگی این لالایی ها چه در زبان اصلی و چه در ترجمه، به وضوح نشان دهنده هدف آنها از خواباندن کودکان است. استفاده مکرر از اصطلاحاتی مانند «خواب»، همراه با قافیههای ساده، همخوانی، موازیسازی، و ریتمهای یکنواخت، و همچنین تصویرسازی حیوانات، بیشتر از این ایده حمایت میکند که هدف از این آهنگها تأثیر آرامبخشی بر کودکان بوده است.

برخی بر این باورند که لالاییهای باستانی بر اساس توصیفات ارواح و شیاطین در متون باستانی ممکن است به طلسمهایی تبدیل شده باشند که برای احضار یا دفع ارواح جادویی استفاده میشوند. این واقعیت که قرار بود بسیاری از این لالاییها به جای خواندن نوشته شوند، و حتی برخی از آنها ضبط شده بودند، نشان میدهد که آنها قدرت خاصی داشتند که میتوان آن را از طریق نوشتن مهار کرد. این عمل نوشتن طلسم ها یا درخواست های جادویی در آیین های مذهبی باستانی رایج بود.
لالاییهایی که در ادبیات حفظ شدهاند هدفی دوگانه دارند و هم سنتهای لالایی باستانی و هم اعتقادات بینالنهرین در جادو را روشن میکنند. با بررسی این ترانه های باستانی می توان به درک عمیق تری از ارتباط بین موسیقی، آیین و ماوراء طبیعی در فرهنگ های باستانی دست یافت.
قدرت ماندگار لالایی های مادرانه
اگرچه لالایی های باستانی بین النهرین هزاران سال پیش ساخته و خوانده شده اند، اما هنوز با مضامین آشنا و اهداف والدینی که امروزه مرتبط هستند طنین انداز هستند. این لالاییها برای ارائه راحتی و راهنمایی برای کودکان ساخته شدهاند، حتی اگر نوزادان ممکن است پیامهای منتقل شده را به طور کامل درک نکنند. آوازهای بابل و آشور باستان، در میان دیگر فرهنگهای برجسته آن دوران، قدرت ماندگار لالایی های مادرانه را آشکار می کند.

















ارسال دیدگاه