کشف مقبره ۲۰۰۰ ساله زن اشرافی با زیورآلات طلا

کاوش‌های نجات‌ بخشی در کهن‌ شهر یونانی «خرسونسوس» (Chersonesos) واقع در شبه‌ جزیره کریمه، به کشف یک مقبره ۲۰۰۰ ساله متعلق به زنی جوان از طبقه اشراف روم باستان انجامیده است. این آرامگاه مجلل که هویت صاحب آن از طریق سنگ‌ نوشته‌های یونانی به نام «آنیون» (Annion) شناسایی شده، حاوی مجموعه‌ای چشمگیر از جواهرات طلایی، ظروف تدفینی نادر و وسایل آرایشی است. این دستاورد باستان‌شناسی، ابعاد تازه‌ای از ثروت، شکوه و سنت‌های تدفین نخبگان را در سده دوم میلادی آشکار می‌سازد.

کشف مقبره بانوی ۱۸ ساله در حومه جنوبی خرسونسوس

باستان‌شناسان در جریان کاوش‌های میدانی در حومه جنوبی خرسونسوس، یک مجموعه آرامگاهی یادمانی و چندبخشی را شناسایی کردند. کتیبه تدفینی یونانی بر فراز این مقبره نشان می‌دهد متوفی دختری ۱۸ ساله به نام «آنیون» بوده است.

طبق متن سنگ‌نوشته، او دختر شخصی به نام «آیسخینس» (Aischines) و نوه «هروئیدس» (Heroides) بوده که در دوران اوج امپراتوری روم می‌زیسته است.

دکتر ویکتور واخونیف (Viktor V. Vakhoneev)، پژوهشگر ارشد مرکز باستان‌شناسی نجات‌بخشی در مؤسسه تاریخ فرهنگ مادی آکادمی علوم روسیه، تأیید کرده است که این بنا بخشی از یک مجموعه مقبره‌ای بزرگ‌تر متعلق به نخبگان و شهروندان برجسته شهر باستانی بوده است.

تطبیق کتیبه و گنجینه طلایی درون مقبره

هویت این بانوی جوان نه فقط با کتیبه سنگی، بلکه با کشف یک کاسه سفالی کم‌نظیر با لعاب قرمز رنگ که نام او بر آن حک شده بود، به اثبات رسید. این تطابق باستان‌شناختی میان کتیبه و اشیای تدفینی، قطعیت کم‌نظیری به هویت صاحب آرامگاه بخشیده است.

درون این مقبره ۲۰۰۰ ساله، گنجینه‌ای از زیورآلات زرین کشف شد که شامل انگشترها، آویزهای پرکار و قطعات طلایی ظریفی بود که روزگاری بر روی جامه‌های ابریشمی و فاخر دوخته شده بودند.

لوازم آرایشی و اشیای روزمره همراه متوفی

در کنار طلاوجواهر، وسایل شخصی و آیینی ارزشمندی نیز به دست آمد که بینش دقیقی از زیست اشرافی آن دوران به دست می‌دهد:

• ظروف شیشه‌ای عطر: شیشه‌های تزئینی عطردان به شکل خوشه‌های انگور و میوه خرما.
• جعبه‌های آرایشی استخوانی: محفظه‌های تراشیده‌شده از استخوان حاوی ماده آرایشی سرخاب، همراه با باقی‌مانده‌های واقعی رنگ‌دانه قرمز.
• ابزارهای پیرایش و ریسندگی: سنجاق‌های موی سر، دوک‌های نخ‌ریسی و ده‌ها مهره تزئینی متنوع.

بررسی‌های اولیه انسان‌شناسی نشان می‌دهد که در کنار بقایای استخوانی این زن جوان، استخوان‌های یک کودک نیز دفن شده است، گرچه علت فوت آنان هنوز مشخص نیست.

ویژگی‌های معماری آرامگاه خانوادگی خاندان آریستون

مقبره آنیون در نزدیکی دروازه‌های کهن شهر قرار دارد و عضوی از یک کلان‌سازه یادمانی محسوب می‌شود. این مجموعه تاریخی شامل یک مقبره سنگی، سردابه‌ای با طاقچه‌های مخصوص دفن، چندین ستون یادبود و یک کلمباریوم (محل نگهداری خاکستر متوفیان) است.

وجود نام «آریستون» (Ariston) بر روی چندین سنگ یادبود در این محوطه نشان می‌دهد این مکان یک آرامگاه خانوادگی چندنسلی بوده است. با این حال، شواهد نشان می‌دهد آنیون و آریستون هم‌زمان دفن نشده‌اند و این محوطه در طول سده دوم میلادی بارها برای خاک‌سپاری اعضای خاندان استفاده شده است.

عملیات نجات‌ بخشی و انتقال سازه‌ها به موزه

به دلیل بالا آمدن سطح آب و خطرات ناشی از فرسایش محیطی، تیم باستان‌شناسی تصمیم به جابه‌جایی سازه‌ها گرفت. کارشناسان با اسکن سه‌بعدی بیش از ۴,۶۰۰ بلوک سنگی و مرمت بیش از ۸۰۰ قطعه از آن‌ها، شش سازه اصلی از جمله مقبره آنیون، سازه مدور تالوس (Tholos) و کلمباریوم را تفکیک و منتقل کردند.

این آثار تاریخی هم‌اکنون در «موزه دوران باستان و بیزانس» در خرسونسوس جدید بازسازی شده و به نمایش عمومی درآمده‌اند.

نتیجه‌ گیری

کشف مقبره ۲۰۰۰ ساله آنیون در کهن‌شهر خرسونسوس، سندی برجسته از تداوم سنت‌های هلنیستی در کنار فرهنگ رومی در کرانه شمالی دریای سیاه است. تنوع چشمگیر آثار، از جواهرات زرین تا ابزارهای ظریف آرایشی، زاویه دید روشنی از جایگاه اجتماعی بانوان اشرافی و تشریفات تدفین در سده دوم پس از میلاد پیش روی تاریخ‌پژوهان قرار می‌دهد.