کاوشهای باستانشناسی جدید در «هاتوشا»، پایتخت افسانهای امپراتوری هیتیها در مرکز ترکیه، به کشف مجموعهای ناگفته از آرامگاههای ۲۳۰۰ ساله منجر شد. این یافتههای ارزشمند پرتو جدیدی بر سنتهای تدفین و سبک زندگی ساکنان منطقه در دورهای کمترشناختهشده از تاریخ طولانی این محوطه باستانی میتاباند. کاوشگران در این فصل از حفاریها موفق شدهاند ساختارهای سنگی دستنخوردهای را همراه با اسکلت کامل و هدایای جنائزی ویژه از دل خاک بیرون بکشند.
هاتوشا؛ قلب سیاسی و فرهنگی آناتولی باستان
شهر باستانی هاتوشا واقع در منطقه «بوغازکاله» در استان چوروم ترکیه، روزگاری کانون قدرت سیاسی و مذهبی هیتیها—یکی از نخستین و قدرتمندترین تمدنهای آناتولی—بود. این کلانشهر باستانی که نزدیک به ۴۵۰ سال نقش پایتخت امپراتوری را ایفا میکرد، امروزه وسعتی افزون بر دو کیلومتر مربع را پوشش داده و دیوارهای دفاعی آن به طول حدود ۷ کیلومتر همچنان پابرجاست.
این محوطه ارزشمند که در فهرست میراث جهانی یونسکو و برنامه حافظه جهانی به ثبت رسیده، از سال ۱۹۰۶ میلادی بهطور مداوم زیر کاوشهای علمی قرار دارد. تحقیقات باستانشناسی لایههای استقراری متعددی با قدمت نزدیک به ۸۰۰۰ سال را آشکار کرده است که دورههای مسوسنگ (کالکولیتیک)، پیشاز هیتی، امپراتوری هیتی، عصر آهن و در نهایت دورههای متاخر گالاتی، بیزانس و رومی را در بر میگیرد.
کشف گورستان دوره هلنیستی در شیب شمالغربی
فصل جدید کاوشهای باستانشناسی به سرپرستی پروفسور «آندرئاس شاخنر» (Andreas Schachner) از موسسه باستانشناسی آلمان، در پنج نقطه مجزا از محوطه در حال انجام است. تیم کاوش هنگام پاکسازی محیط اطراف یک سازه انبارگاهی در «شیب شمالغربی» شهر، به گورستانی ناشناخته برخوردند که قدمت آن به اوایل دوره هلنیستی و عصر گالاتها (اواخر قرن چهارم تا قرن سوم پیش از میلاد) بازمیگردد.
ساختار معماری و ویژگیهای منحصربهفرد گور سنگی

در میان سه گور کشفشده در این فصل، یکی از آرامگاهها توجه ویژهی باستانشناسان را به خود جلب کرده است. این گور جعبهای سنگی (Cist grave) دارای ساختاری بسیار سالم و دایرهای شکل به قطر ۷ متر است و دیواره سنگی داخلی آن دقیقاً به اندازه ابعاد یک انسان بالغ ساخته شده است.
نکته شگفتانگیز در این گور، اسکلت کاملاً دستنخوردهای است که در کنار شانه راست آن یک چاقوی فلزی قرار دارد. محققان در حال بررسی هستند تا مشخص کنند آیا این چاقو ابزار شخصی متوفی بوده یا به عنوان هدیه تدفینی در کنار وی نهاده شده است.
مقایسه با یافتههای سالهای گذشته
پروفسور شاخنر درباره این کشف میگوید: «این گورستان از نوع متراکم نیست، بلکه آرامگاهها با فاصلههای پراکنده در محوطه پخش شدهاند. ما در کاوشهای سال گذشته پنج گور (که سه مورد آن متعلق به زنان بود) پیدا کردیم و امسال سه گور دیگر به آن اضافه شد. گور جدید سالمترین نمونه از این نوع ساختار تدفینی است که تاکنون در هاتوشا یافتهایم.»
به گفته مدیر هیئت کاوش، برخلاف اکثر گورهای قبلی که متعلق به زنان بودند و در آنها سکه و مجموعههای آرایشی کشف شده بود، احتمال میرود اسکلت جدید متعلق به یک مرد باشد.
| مشخصه کشف جدید | جزئیات باستانشناسی |
| قدمت تاریخی | اوایل دوره هلنیستی و عصر گالاتها (قرن ۴ تا ۳ پیش از میلاد) |
| نوع ساختار | گور جعبهای سنگی (Cist Grave) با دیواره دایرهای |
| قطر دیوار بیرونی | حدود ۷ متر |
| یافته شاخص | اسکلت کاملاً سالم همراه با چاقو در کنار شانه راست |
اهمیت کاوشها در درک تاریخ متاخر هاتوشا
تاکنون ۱۷ گور متعلق به این دوره تاریخی در بخشهای مختلف هاتوشا شناسایی شده است. با این حال، در کل محوطه بوغازکوی، صدها گور از دورههای گوناگون—از جمله نزدیک به ۲۰۰ گور متعلق به دوره رومی—ثبت شدهاند. این یافتهها دانش ما را درباره دورههایی از تاریخ هاتوشا که اطلاعات متنی و باستانشناسی کمتری از آنها در دست بود، بهطور چشمگیری افزایش میدهند.
پس از تکمیل مراحل مستندسازی، آسیبشناسی و مرمتهای باستانشناختی، برنامه هیئت کاوش بر بازسازی این آرامگاهها و آمادهسازی منطقه برای بازدید عمومی استوار است.
نتیجه گیری:
کشف آرامگاههای ۲۳۰۰ ساله در شیب شمالغربی هاتوشا نشان میدهد که این پایتخت عظیم هیتیها حتی پس از سقوط امپراتوری نیز به عنوان محوطهای بااهمیت برای استقرار و تدفین گروههای انسانی در دورههای هلنیستی و گالاتی مورد استفاده بوده است. تحلیلهای آنتروپولوژیک و باستانشناختی روی اسکلتها و هدایای جنائزی این گورهای سنگی، زوایای تاریکی از فرهنگ تدفین و حیات اجتماعی آناتولی را در سدههای پیش از میلاد روشن میسازد.

















ارسال دیدگاه