کشف ۲ میلیون سکه و ۱۲۰ کیلو طلا در مقبره امپراتور ۲۷ روزه

فرمانروایی که تنها ۲۷ روز بر اریکه قدرت تکیه زد و با خلع از سلطنت به حاشیه تاریخ رانده شد، پس از دو هزار سال با گنجینه‌ای افسانه‌ای سر از خاک برآورد. باستان‌شناسان در یکی از شگفت‌انگیزترین کاوش‌های تاریخ چین، مقبره‌ای متعلق به سلسله هان را گشودند که تحت کوهی از سکه‌های برنزی و کوهی از طلای ناب آرام گرفته بود؛ کشفی که نه تنها رکورد غنی‌ترین آرامگاه این سلسله را شکست، بلکه صفحه تازه‌ای در تاریخ این سرزمین گشود.

ماجرای کشف؛ از تونل غارتگران تا کاوش‌های رسمی

داستان این کشف بزرگ بر خلاف تصور اولیه، نه با پروژه‌های عمرانی یا راه‌سازی، بلکه با هشیاری در برابر غارتگران عتیقه آغاز شد. در مارس ۲۰۱۱، روستاییان منطقه‌ای در نزدیکی شهر نانچانگ (مرکز استان جیانگ‌شی چین)، متوجه تونلی مشکوک در دامنه کوه «گوئودون» شدند. با ورود سریع تیم‌های باستان‌شناسی، مشخص شد چاهی ۱۵ متری توسط دزدان حفر شده که دقیقاً تا اتاقک بیرونی یک مقبره باستانی پیش رفته است.

همین هشدار اولیه باعث شد تا سازمان میراث فرهنگی چین یکی از گسترده‌ترین عملیات‌های نجات و کاوش باستان‌شناسی را آغاز کند؛ پروژه‌ای چندساله که شامل بررسی ۹ مقبره، یک گودال ارابه‌های سلطنتی و بقایای شهری محصور به مساحت ۵ کیلومتر مربع بود.

امپراتور ناکامی که از عرش به فرش رسید

هویت صاحب این آرامگاه باشکوه از روی یک مهر جاد (یشم) که در کنار کمر او قرار داشت، فاش شد: «لیو هه» (Liu He).

لیو هه نوه امپراتور «وو»، یکی از مقتدرترین فرمانروایان سلسله هان بود. او در سال ۷۴ پیش از میلاد بر تخت سلطنت نشست، اما تنها پس از ۲۷ روز، به اتهام بی‌کفایتی و رفتارهای ناشایست توسط درباریان و مقامات عالی‌رتبه از قدرت برکنار شد. او پس از برکناری به مرتبه یک فرد عادی تنزل یافت و بعدها تنها لقب خردتر «مارکی های‌هون» (Marquis of Haihun) به او اعطا شد. لیو هه در سی‌واندی سالگی درگذشت و برای سده‌ها به عنوان یک حاشیه‌نشین در تاریخ چین فراموش شد؛ تا اینکه مقبره‌اش روایتی یکسره متفاوت ارائه داد.

در اعماق آرامگاه «های‌هون‌هو» چه یافت شد؟

هنگامی که باستان‌شناسان وارد اتاقک اصلی دفن شدند، ثروتی انباشته‌شده مانند یک کوه کوچک را در برابر خود دیدند. پس از سال‌ها بررسی و شمارش دقیق توسط مؤسسات باستان‌شناسی چین، فهرست دارایی‌های این مقبره اعلام شد:

• بیش از ۱۰ تن سکه برنزی: حدود ۲ میلیون سکه باستانی «وو ژو» در این مقبره پیدا شد. این حجم، بزرگ‌ترین گنجینه یکجای سکه‌های باستانی است که تا به حال از یک مقبره در چین به دست آمده است (شمارش دستی این سکه‌ها ۶ ماه زمان برد!).
• حدود ۱۲۰ کیلوگرم طلای خالص: اگرچه در گزارش‌های اولیه صحبت از ۲۰۰ کیلوگرم طلا بود، اما آمارهای دقیق مؤسسه باستان‌شناسی جیانگ‌شی نشان داد که وزنی حدود ۱۱۵ تا ۱۲۰ کیلوگرم طلا در قالب ۴۸۰ شیء ارزشمند شامل شمش‌های سم‌اسبی، پلاک‌های تخت و کیک‌های طلا وجود دارد. این حجم از طلا در هیچ‌یک از مقبره‌های به‌جامانده از سلسله هان سابقه نداشته است.
• قدیمی‌ترین تصویر کنفوسیوس: یک آینه برنزی پایه‌دار کشف شد که پژوهشگران معتقدند کهن‌ترین پرتره باقی‌مانده از «کنفوسیوس»، فیلسوف بزرگ چین، بر روی آن نقش بسته است.
• متون مفقودشده روی کتیبه‌های خیزران: هزاران لوح و کتیبه بامبو پیدا شد که شامل نسخه‌ای از متون «آنالکتس» (مجموعه سخنان کنفوسیوس) است؛ متنی که گمان می‌رفت حدود ۱۸۰۰ سال پیش برای همیشه از بین رفته است.
• گودال ارابه‌ها و اسب‌ها: در خارج از اتاقک اصلی، گودال دفن ارابه‌ها کشف شد که تنها نمونه در نوع خود در جنوب رودخانه یانگ‌تسه به شمار می‌رود.

ده سال تحقیقات نوآورانه؛ اعاده حیثیت از امپراتور فراموش‌ شده

اگرچه خبر اولیه این کشف در سال ۲۰۱۵ دنیا را تکان داد، اما کاوش و مطالعه بر روی یافته‌ها هیچ‌گاه متوقف نشد. دانشمندان با استفاده از فناوری اسکن فرابرخورد (Infrared) و تصویربرداری ابرطیفی توانستند متون محوشده روی لوح‌های خیزران و نوشته‌های آینه کنفوسیوس را بازخوانی کنند.

امروزه موزه‌ای اختصاصی در محل این سایت باستانی راه‌اندازی شده و بیش از هزار قطعه از اشیای این مقبره را به نمایش گذاشته است. آرامگاه های‌هون‌هو اکنون سالم‌ترین و کامل‌ترین مجتمع آرامگاهی اشرافی متعلق به سلسله هان غربی شناخته می‌شود.

مورخان باستان، «لیو هه» را فرمانروایی شکست‌خورده و بی‌کفایت قلمداد می‌کردند، اما پس از دو هزار سال، طلاها، سکه‌ها و آثار فرهنگی دفن‌شده با او، این قضاوت تاریخی را برهم زدند و یک نقطه عطف فراموش‌شده را به یکی از جذاب‌ترین فصل‌های مطالعه تاریخ چین بدل ساختند.