یافته های جدید از مجموعهای گسترده از ردپاهای سنگوارهشده در کنیا، نگاه دانشمندان به اندازه بدن، رفتار اجتماعی و نحوه راه رفتن انسانتباران ۱.۴ میلیون سال پیش را دگرگون کرده است. این ردپاها نشان میدهند که برخی از اجداد باستانی ما قدی نزدیک به ۱۸۰ سانتیمتر داشته و در کنار زرافهها، اسبهای آبی و سایر جانوران غولپیکر در حاشیه دریاچهای قدیمی گام برمیداشتهاند.
مجله اینترنتی باستانشناس | گروه باستانشناسی پیش از تاریخ: بررسیهای جدید روی ردپاهای سنگوارهشده در کنیا، نمایی بینظیر و جزئی از روند تکامل انسان و زیستگاه اجداد اولیه ما ارائه داده است. پژوهشگرانی که مجموعه جدیدی از این ردپاهای باستانی را مطالعه کردهاند، دریافتهاند برخی از افرادی که حدود ۱.۴۳ میلیون سال پیش از کرانههای گلی دریاچه عبور کردهاند، قد بسیار بلندی داشته و ارتفاع قامت آنها به نزدیک ۱۸۰ سانتیمتر (حدود ۵ فوت و ۱۱ اینچ) میرسیده است.
این پژوهش که به سرپرستی کوین جی. هتالا (Kevin G. Hatala) انجام شده، به بررسی ردپاهای فسیلشده در محوطه موسوم به GaJi10 واقع در سازند «کوَبی پورا» (Koobi Fora) در نزدیکی دریاچه تورکانا در شمال کنیا پرداخته است.
ردپاهای اولیه این محوطه در اواخر دهه ۱۹۷۰ میلادی کشف شده بودند، اما کاوشهای جدید در سالهای ۲۰۱۶ و ۲۰۲۳ منجر به آشکار شدن ردپاهای به مراتب بیشتری شد و نمونههای بسیار جامعتری را برای تحلیل علمی در اختیار دانشمندان قرار داد. تیم پژوهشی موفق به ثبت ۲۱ ردپای انسانتبار (Hominin) شد که ۱۴ مورد آن برای نخستینبار نمایان شدهاند. این ردپاها متعلق به دستکم هشت فرد است که در طول گِلهای نرم حاشیه یک دریاچه باستانی حرکت میکردهاند. جالب اینجاست که اکثر آنها در یک مسیر و به سمت غرب در حال حرکت بودند و تنها یک فرد در جهت مخالف قدم برداشته است.
بازسازی تصویری و علمی ردپای انسانتبار ۱.۴ میلیون ساله در محوطه GaJi10 کنیا.

تخمین جثه انسانتباران؛ غولهایی در دنیای باستان
پژوهشگران با اندازهگیری دقیق ردپاها و مقایسه آنها با نسبتهای زیستسنجی شناختهشده میان اندازه پا، قد و وزن بدن، توانستهاند ابعاد جثه این موجودات را تخمین بزنند.
بر اساس گونهای که این ردپاها را به جا گذاشته، بلندقدترین فرد در این گروه احتمالاً قدی حدود ۱۸۰ سانتیمتر داشته است. این میزان جثه تخمینزدهشده، بهطور قابلتوجهی از میانگین محاسبات قبلی درباره اسکلتهای فسیلشده گونه «پارانتروپوس بویزی» (Paranthropus boisei) بزرگتر است. اگر این ردپاها متعلق به این گونه باشد، درک پژوهشگران از حداکثر رشد فیزیکی و ابعاد جثه این انسانتباران دستخوش تحولی بزرگ خواهد شد.
از سوی دیگر، این احتمال نیز وجود دارد که ردپاهای مذکور متعلق به «هومو ارکتوس» (Homo erectus – انسان راستقامت) باشد؛ گونه دیگری از اجداد انسان که در همان بازه زمانی و در همان منطقه میزیسته است. تحت این فرضیه، قد و وزن تخمینزدهشده اگرچه در حد بالای طیف جثه این گونه قرار میگیرد، اما همخوانی بیشتری با شواهد فسیلی قبلی دارد.
تیم تحقیقاتی ترجیح میدهند این ردپاها را به پارانتروپوس بویزی نسبت دهند، هرچند احتمال تعلق آنها به هومو ارکتوس یا حتی یک گونه هنوز شناختهنشده از انسانتباران را به طور کامل نفی نمیکنند.
ردپاهایی که رفتار و لحظات زندگی را ثبت کردهاند
برخلاف استخوانها و اسکلتها که دادههای میانگینشده طی هزاران سال را ارائه میدهند، ردپاها «لحظهای واقعی از زمان» را منجمد میکنند. آنها نهتنها ساختار آناتومیک، بلکه نحوه حرکت افراد در محیط را در عرض چند ساعت یا چند روز به تصویر میکشند.
ردپاهای محوطه GaJi10 نشان میدهند که این انسانتباران با سرعتی آرام در آبهای کمعمق حاشیه دریاچه گام برمیداشتهاند. همچنین جزئیات حرکتی پا در این اثرها کاملاً مشهود است:
- قوس کف پای صافتر نسبت به انسانهای امروزی.
- شست پای متمایل به سمت بیرون که در هنگام راه رفتن عملکرد متفاوتی داشته است.
این ویژگیهای کالبدی شبیه به سایر ردپاهای فسیلی است که پیشتر به پارانتروپوس بویزی نسبت داده شده بودند و با ردپاهای منتسب به هومو ارکتوس تفاوت دارند. این تفاوتها نشان میدهد الگوی گامبرداری و انعطافپذیری پای این موجودات هنگام فشار آوردن به زمین با انسانهای امروزی متفاوت بوده است.
زیستگاه پررونق و رفتار اجتماعی در ساحل دریاچه باستانی
سطح حاوی ردپاها تنها داستان اجداد انسان را روایت نمیکند؛ دانشمندان ۱۴۶ ردپای جانوری دیگر متصل به همین لایه را شناسایی کردهاند که شامل ردپای اسب آبی، گاوسانان، پرندگان و اسبسانان اولیه است. این موضوع نشان میدهد حدود ۱.۴ میلیون سال پیش، ساحل این دریاچه زیستگاهی بسیار شلوغ و پرجنبوجوش بوده است.
همچنین، حرکت همجهت چند فرد بزرگجثه بدون آنکه روی ردپای یکدیگر پا بگذارند، این احتمال را تقویت میکند که آنها بهصورت دستهجمعی و همگام حرکت میکردهاند. اگر این ردپاها متعلق به پارانتروپوس بویزی باشد، مدرکی ارزشمند از همزیستی مسالمتآمیز نرهای بالغ و رفتارهای گروهی و اجتماعی در میان این گونه فراهم میآورد.
ساحل دریاچه به دلیل وجود گیاهان تالابی، صدفها و منابع غذایی آبی، محیطی ایدهآل برای گردآوری غذا بوده است. کشفیات باستانشناسی قبلی در این منطقه نیز نشان داده بود که انسانتباران بارها و بارها به این نقطه بازگشته و از منابع آن بهره میبردهاند.
همزیستی گونههای مختلف انسانی در شرق آفریقا
این یافته جدید به شواهد فزونیافتهای میافزاید که نشان میدهند دو گونه پارانتروپوس بویزی و هومو ارکتوس برای صدها هزار سال بهطور همزمان در چشماندازهای شرق آفریقا زندگی میکردهاند. برخلاف تصورات قدیمی مبنی بر رقابت شدید و حذف یک گونه توسط گونه دیگر، به نظر میرسد این دو گروه توانستهاند با بهرهگیری متفاوت از منابع محیطی، بهطور مسالمتآمیز در کنار یکدیگر در سواحل دریاچهها به حیات خود ادامه دهند.
این ردپاهای ۱.۴ میلیون ساله در کنیا، شفافترین تصویر تا به امروز را از جهان باستان، نحوه راه رفتن، ابعاد فیزیکی و رفتارهای اجتماعی اجداد کهن ما به نمایش گذاشتهاند.

















ارسال دیدگاه