کاوشهای باستانشناسی گاهی در غیرمنتظرهترین مکانهای ممکن، پرده از اسرار شگفتانگیز تاریخ برمیدارند. در یکی از این موارد عجیب، عملیات توسعه یک کارخانه پاستای معروف در جنوب ایتالیا، به کشف یک گورستان باستانی (نکروپلیس) خیرهکننده با قدمت بیش از ۲۶۰۰ سال منجر شد؛ محوطهای تاریخی که به دلیل شرایط خاص محیطی، آثار ارگانیک بسیار کمیاب مانند پارچه و سبدهای بافتهشده را در خود سالم نگه داشته است.
کشف تصادفی گنجینه در قطب پاستای ایتالیا

ماجرا از زمانی آغاز شد که کارخانه پاستای معروف «گاروفالو» (Garofalo) در شهر گرانیانو (Gragnano)، واقع در نزدیکی ناپل ایتالیا، تصمیم به توسعه فضای کارگاهی خود گرفت. طبق قوانین سختگیرانه میراث فرهنگی در ایتالیا، پیش از هرگونه ساختوساز، بررسیهای باستانشناسی پیشگیرانه در این منطقه آغاز شد.
تیم باستانشناسی به سرپرستی دکتر «فرانچسکا مرماتی» کار خود را در محوطهای به وسعت ۲۰۰۰ متر مربع آغاز کردند. نتیجه این کاوشها فراتر از تمام تصورات بود: کشف ۸۵ گور باستانی متعلق به نیمه اول قرن ششم پیش از میلاد (دوران کهن یا آرکائیک).
بررسیهای اولیه روی بقایای انسانی به جامانده، حضور اقشار مختلف جامعه باستانی را نشان میدهد. در میان این گورها تاکنون بقایای ۱۶ فرد بالغ، ۴ کودک و ۱۵ نوزاد شناسایی شده است.
معجزه سنگهای توف؛ راز بقای منسوجات ۲۶۰۰ ساله

مهمترین و نادرترین ویژگی این کشف، بقای مواد ارگانیک است. به طور طبیعی، منسوجات، چوب و الیاف گیاهی پس از گذشت چند دهه در زیر خاک کاملاً تجزیه میشوند و به ندرت پیش میآید که این مواد بیش از ۲۵ قرن دوام بیاورند.
راز این ماندگاری شگفتانگیز در ساختار قبرها نهفته است. چندین جسد در داخل صندوقچههای دستساز بزرگی قرار گرفته بودند که از بلوکهای سنگ توف آتشفشانی (Tuff) ساخته و کاملاً مهروموم شده بودند. این محفظههای سنگی، محیطی عایق در برابر هوا و رطوبت ایجاد کردند که مانع از پوسیدگی مواد آلی شد. باستانشناسان در داخل این قبرها موفق به نجات بخشهایی از موارد زیر شدند:
- پوشاک و قطعات پارچهای بسیار قدیمی
- اشیاء چوبی دستساز
- سبدهای بافتهشده از الیاف گیاهی
این یافتهها پنجرهای بینظیر رو به هنر سبدبافی، نجاری، نوع پوشش و سنتهای تدفین مردم پیش از تسلط روم بر این منطقه میگشاید.
اشرافزادگان باستانی و پیوند با تجارت مدیترانه

کیفیت و ارزش بالای هدایای تدفین موجود در این گورها نشان میدهد که این گورستان متعلق به یک جامعه ثروتمند و از طبقه ممتاز (الیت) بوده است. در میان اشیاء کشفشده، گنجینههای لوکسی یافت شده که حیرت باستانشناسان را برانگیخته است:
- اسکارابهای مصری (سنگهای تراشخورده به شکل سوسک سرگینغلتان): این آثار اصالتاً متعلق به منطقه «نوکراتیس» (یک شهر تجاری یونانی در دلتای نیل مصر) هستند.
- زیورآلات کهربایی: جواهراتی به شکل حیوانات که از کهربای گرانقیمت ساخته شدهاند.
- آثار مفرغی و نقرهای: وسایل تزئینی و ظروف فلزی با اصالت اتروسکی (تمدن باستانی شمال ایتالیا).
- سنجاقهای سینه (فیبولا): برای بستن لباسهای مجلل و سلاحهای جنگی.

وجود این اشیاء به این معنا نیست که مردم گرانیانو مستقیماً به مصر یا یونان سفر میکردهاند؛ بلکه اثبات میکند این جامعه در یک شبکه تجاری بسیار گسترده و فعال عضویت داشته که تمدنهای مختلف مدیترانه، اتروریا و جهان یونان را به هم پیوند میداده است. همچنین بر روی برخی از این ظروف، خطوط و گرافیتیهایی دیده میشود که نام صاحبان قبرها روی آنها حک شده و میتواند منشأ فرهنگی این افراد را روشنتر کند.
پیشینه منطقه؛ فراتر از امپراتوری روم
گرانیانو در دوران باستان بخشی از منطقه Ager Stabianus (قلمرو اطراف شهر باستانی استابیا) بود. این کشف نشان میدهد که منطقه خلیج ناپل، مدتها قبل از آنکه تحت کنترل امپراتوری روم درآید، مرکز تعاملات فرهنگی و اقتصادی بزرگی میان اتروسکیها، یونانیها و بومیان محلی بوده است.
همچنین شواهدی از سازهها و ابزارهای متعلق به عصر مس و برنز در لایههای زیرین این قبرستان پیدا شده که گویای سکونت بسیار قدیمیتر انسانها در این نقطه حاصلخیز است.
اکنون کارهای میدانی در این محوطه به پایان رسیده و سایت برای محافظت بیشتر دوباره پوشانده خواهد شد، اما تحقیقات چندرشتهای (شامل آنالیزهای شیمیایی استخوانها برای فهم رژیم غذایی، بیماریها و میزان تحرک این مردم) روی آثار استخراجشده در آزمایشگاهها ادامه دارد تا برگ جدیدی از تاریخ پنهان ایتالیای باستان نوشته شود.

















ارسال دیدگاه