مجله اینترنتی باستانشناس | این شیء ۲۵۰۰ ساله که در محوطه «کاساس دل تورونیوئلو» (Casas del Turuñuelo) در منطقه باداخوس یافت شده، به عنوان یک اثر آیینی کاملاً منحصربهفرد توصیف میشود که هیچ نمونه مشابه شناختهشدهای در شبهجزیره ایبریا ندارد.
این کشف در جریان هشتمین فصل کاوش در این محوطه متعلق به تمدن «تارتسوس» (Tartessos) انجام شد؛ بنایی یادمانی متعلق به اواخر هزاره اول پیش از میلاد که تخریب ناگهانی و دفن دقیق آن باعث شده سوابق فوقالعادهای از آیینها، معماری و تبادلات تجاری دوربرد در آن حفظ شود.
این ارابه در واقع یک وسیله نقلیه معمولی نیست، بلکه یک پلتفرم تشریفاتی کوچک چرخدار است که احتمالاً در فعالیتهای مذهبی کاربرد داشته است. باستانشناسان احتمال میدهند که این وسیله برای حمل اخگرهای آتش یا صمغهای معطر استفاده میشده و به نوعی یک بخوردان متحرک در جشنهای آیینی بوده است. با این حال، تزئینات و نمادشناسی (ایکونوگرافی) این اثر جای تردیدی باقی نمیگذارد که به یک محیط بسیار نمادین و مذهبی تعلق داشته است.
ارابه برنزی با نقوش گریفین، آکلوس و اطلسها
اگرچه تا کنون تنها نیمی از این ارابه کشف شده، اما همین بخشِ باقیمانده نیز برای اثبات ویژگیهای استثنایی آن کافی است. این قطعه دارای دو چرخ و بخشی از بدنه اصلی است که حدود ۶۰ سانتیمتر طول و ۴۷ سانتیمتر ارتفاع دارد.
در کنارههای آن نقش گریفینها (شیردال) دیده میشود؛ موجودات افسانهای با بدن شیر و سر و بال عقاب که ریشه در سنتهای تصویری مصر و بینالنهرین دارند و بعدها به هنر یونان و اتروسک راه یافتند. در بخش جلویی، چهرهای شاخدار دیده میشود که به عنوان «آکلوس» (Achelous)، خدای رودخانه در اساطیر یونان و هنر اتروسک، شناسایی شده است. نکتهای که توجه پژوهشگران را جلب کرده، زبان بیرونآمده این خداست؛ حرکتی که معمولاً به «گورگونها» (مانند مدوسا) منسوب است تا آکلوس. به همین دلیل، این شکل ممکن است یک تصویر ترکیبی باشد که خدای رودخانه را با دنیای زیرین و تاریک پیوند میدهد.
همچنین دو پیکره مردانه ریشدار با دامنهای کوتاه، مانند «اطلسها» (پیکرههای حامل بار) به نظر میرسد که ساختار ارابه را نگه داشتهاند. وضعیت این مجسمهها به دلیل اکسیداسیون ظریفتر است و شناسایی دقیقتر آنها به مرمتهای بعدی بستگی دارد.
اثری مجلل از یک جهانِ بههمپیوسته

ساختار ارابه نشاندهنده فلزکاری بسیار پیشرفته است که از چندین قطعه برنزی به همراه اجزای آهنی (از جمله یک سیستم محور مرکزی برای چرخش چرخها) ساخته شده است. پژوهشگران در انتظار آزمایشهای ایزوتوپی هستند تا منشأ دقیق این برنز را مشخص کنند؛ در حال حاضر، تمدن «اتروریا» (ایتالیای باستان) یکی از قویترین احتمالات است.
این ارابه نشان میدهد که جامعه تارتسوس به شدت در شبکههای تجاری مدیترانه حضور داشته و اشیاء و نمادهای فرهنگهای مختلف را دریافت، بومیسازی و بازتفسیر میکرده است. محوطههایی مانند تورونیوئلو تصویر ما را از تارتسوس تغییر دادهاند و نشان میدهند که در جنوب غربی شبهجزیره ایبریا، یک جامعه ثروتمند و پیچیده وجود داشته که با دنیای فنیقیها، یونانیها، اتروسکها و مصریها در ارتباط بوده است.
بنایی که پس از یک آیین خشونتآمیز مهر و موم شد
محوطه «کاساس دل تورونیوئلو» به دلیل وضعیت حفظشدگی فوقالعادهاش، به یکی از مهمترین سایتهای تارتسی تبدیل شده است. این بنا در اواخر قرن پنجم پیش از میلاد، پس از تخریب و آتشسوزی، در زیر تپهای از گل مهر و موم شد. در جریان این تخریب عمدی، بسیاری از اشیاء آسیب دیدند؛ مجسمهها شکسته شدند، ظروف پراکنده گشتند و این ارابه تازه کشفشده نیز به دو نیم تقسیم شد. با این حال، کاملاً خرد نشده بود، که این شائبه را ایجاد میکند که شاید تصویر خدای روی ارابه، حتی در زمان تخریب آیینی بنا، باعث احتیاط تخریبکنندگان شده است.
از آنجا که هنوز نزدیک به نیمی از این محوطه کاوش نشده، این احتمال وجود دارد که نیمه گمشده این ارابه برنزی همچنان در لایههای مهرومومشده بنا مدفون باشد. این اثر با چرخهای متحرک و نقوش اساطیریاش، برگی زرین از جهانی است که در آن اسطوره، تجارت و آیین در لبه غربی اروپا به هم میرسیدند.

















ارسال دیدگاه