تسلط گونه ی انسانی بر کنترل آتش در ۲۷۰ هزار سال پیش

بر اساس جدیدترین کاوش‌های باستان شناسی در غاری واقع در فرانسه به نام Orgnac 3 که احتمالا پیش از ورود انسان مدرن به این منطقه، توسط نئاندرتال‌ها و پیشینیانشان مورد استفاده قرار گرفته، این غار می‌تواند نشان‌گر یکی از قدیمی‌ترین شواهد مستقیم استفاده‌ی کنترل شده از آتش توسط انسان‌ها در اروپا باشد.

مجله اینترنتی باستان شناس : در حالی‌که هنوز مشخص نیست که دقیقا کدام گونه انسانی از این مکان استفاده می‌کرد، این یافته نشان می‌دهد که گونه‌ای از انسان‌ها از ۲۷۰ هزار سال پیش، در کنترل آتش تسلط کامل داشتند!

در این مطالعه که نتایج آن همچنان تحت بازبینی جهت چاپ مقاله است، محققین با استفاده از یک روش مدرن سن‌ سنجی به نام Fuliginochronology، توانستند تاریخچه‌ی استفاده از آتش در این غار را به دست آورند که شامل ۲۳ تا ۲۷ بار روشن شدن آتش در طی یک بازه‌ی زمانی هزار ساله در ۲۷۰ هزار سال پیش است که احتمالا توسط انسان نئاندرتال‌ و یا هایدلبرگ روشن شده‌اند.

معمولا بررسی شواهد استفاده‌ی کنترل شده از آتش در دوران پیش از تاریخ، بسیار چالش برانگیز است. اغلب تعیین این‌که آیا این آتش برافروخته شده مستقیما توسط انسان ایجاد شده یا امری تصادفی بوده، غیر ممکن است. حتی در مواردی که شواهدی قوی مبنی بر استفاده‌ی عامدانه از آتش وجود دارد، عموما راهی وجود ندارد که بدانیم آیا این آتش عمدا روشن شده و یا صرفا طی موقعیتی فرصت طلبانه از آتشی که بر اثر عوامل طبیعی مانند صاعقه روشن شده، استفاده شده است. بنابراین، در حالی‌که شواهد بسیاری مبنی بر استفاده از آتش در حدود ۱/۶ میلیون سال پیش وجود دارد، تعیین این‌که دقیقا چه زمانی کنترل این عنصر حیاتی را آموختیم، امری بسیار سخت و حساس است.

فراوانی شعله‌های آتش در داخل این غار، نشان می‌دهند که این جمعیت انسانی به طور دوره‌ای و هر چند دهه یک‌بار، به این غار بازگشته و آتش را روشن می‌کرد. این حقیقت که محل روشن کردن آتش‌ها در عمیق‌ترین نقاط غار قرار دارند، به این نکته اشاره دارد که آن‌ها توسط انسان روشن شده‌اند نه عوامل طبیعی! به خصوص که ۵۲ درصد از این آتش‌ها، همزمان با دوره‌های مرطوب بودند، زمانی که روشن شدن شعله‌های خود به خودی در طبیعت بسیار بعید به نظر می‌رسد.

اگر چنین باشد، اولین شواهد استفاده‌ی مکرر و کنترل شده از آتش در اروپا، متعلق به ۲۷۰ هزار سال پیش است، ۲۵ هزار سال زودتر از تاریخی که پیشتر تصور می‌شد؛ شواهدی که مستقیما به تسلط انسان بر آتش در دوران پارینه سنگی میانی اشاره دارد.

🖋 سحر مرتضی نژاد