یکی از آثار فاخر کشف شده از فرهنگ پازیرک ، دو فرش نمدی با صحنه هایی از اعطای قدرت و نبرد ققنوس و ابوالهول است که در سایه فرش پشم بافت پازیریک کمتر شناخته شده است.
مجله اینترنتی باستان شناس : وقتی نام فرش و پازیریک در کنار هم قرار می گیرد آنچه در ذهن خطور می کند فرش پازیریک البته از نوع پشمی آن است.فرشی باستانی که حاوی نقوشی از هخامنشیان و تخت جمشید است.
فرهنگ پازیریک یک فرهنگ سکایی کوچنشین باستانی در عصر آهن (سدههای ۳ تا ۶ پیش از میلاد مسیح) است که توسط آثار حفاری شده و انسانهای مومیایی پیدا شده در خاک یخزده سیبری در کوههای آلتای در قزاقستان و نزدیکی مغولستان شناسایی شده است.
از این فرهنگ در دره ای به همین نام کورگانها ( مقابر سکایی ) متعددی یافت شده که یکی از معروف ترین اشیا کشف شده از این مقابر فرش پازیریک است.
اما در کورگان پنجم پازیرک دو فرش نمدی یافت شد که حاوی تصاویر و نقوش منحصر به فردی است.
فرش نمدی پازیریک

قالیچه ی بزرگ نمدی به دقت لوله شده بود و تیرک های بلند و نازکی در آن قرار داشت. پایه فرش از نمد نازک سفید به ضخامت 3 میلی متر و مساحت حدود 30 متر مربع با تکه دوزی های نمدی رنگارنگ تزئین شده بود. این نقوش که با رنگ های گیاهی رنگ آمیزی شده ، با هنر سوزن دوزی به این فرش نمدی دوخته شده اند.
در حاشیه فرش این صحنه بارها تکرار می شود: یک شخصیت زن با لباس مجلل بر روی تخت نشسته و شاخه ای از یک گیاه افسانه ای را در دست دارد؛ یک سوار جنگجو – که لباس آراسته نیز دارد، با کمانی آویزان از کمربندش – به او نزدیک می شود. در تمام صحنه ها شکل ها مشابه ، اما یکسان نیستند، که نشان می دهد آن ها از یک الگوی واحد ساخته نشده اند.
این طرح منشا پیش از آسیائی دارد؛ با توجه به آثار باستانی مشابه، این نقوش برای سکاها و سرمتیهای دریای سیاه نیز شناخته شده بود. اعطای قدرت ، صحنه ای که در آن یک الهه خاص قدرت را به یک فرمانروا واگذار می کند.
در فرش نمدی دوم نقوشی از موجودات افسانه ای دیده می شود ، یکی از موجودات شبیه ابوالهول با بدن شیر، بالها و سر انسان با شاخهای طرحدار بود، در حالی که دیگری دارای دم و بال و همچنین پاهای پنجهدار نوک تیز است. با کنار هم قرار دادن تکه های دوخته شده در فرش بزرگ با بقایای پارچه های موجود در اتاق تدفین، ترکیب اصلی فرش دوم رمزگشایی شد. فقط ابوالهول به طور کامل بازسازی شده است، در حالی که اعتقاد بر این است که شخصیت دوم پرنده ای با منقار قلابدار بزرگ است که معمولاً به عنوان ققنوس شناخته می شود.

ققنوس بر سر ابوالهول نوک می زند که او نیز منقار حریف را می گیرد. این ترکیب، مانند «صحنه اعطای قدرت» از فرش نمدی اول ، نمونه های مشابهی در آسیای غربی و خاورمیانه دارد و دقیقاً به همین شکل بارها تکرار شده است.
سایه بان تدفین
به نظر میرسد که قالیچه بزرگ روی تیرکهایی قرار داشته ، که در داخل آن پیچیده شده بود و یک «سایه بان» تدفین را تشکیل میداد که در زیر آن متوفی طی مراسم وداع قرار داده می شد. همچنین ممکن است که “سایه بان” تا زمانی که تپه بر روی محل دفن ساخته شود بر فراز اتاق دفن قرار داشته و به عنوان یک سازه زمینی موقت استفاده شده باشد. مرمت و بازسازی فرش با استفاده از بقایای فرش دوم نشان می دهد که این فرش ها به طور خاص برای مراسم خاکسپاری بافته نشده اند، بلکه پیش از آن ساخته شده اند. در نتیجه، نمی توان موضوع نقوش روی آن ها را لزوما با تدفین مرتبط دانست.
مقایسه سوارانی که روی فرش پرز بافت پازیریک نشان داده شده اند با سوار جنگجو در فرش نمدی شگفت انگیز است.
فرش بافان فرا آسیایی سوارانی را بر روی فرش نمدی به تصویر کشیده اند که هنوز از زین استفاده نمیکردند (در پشت اسبهایشان پارچههای زینتی بزرگ قدیمی با سینهانداز قرار داشت)، در حالی که پارچه های به تصویر کشیده شده بر روی فرش نمدی اشیا خاصی هستند ، شبیه به آنچه در میان یافته های پازیریک دیده می شود.
فرهنگهای کوچ نشین اغلب در اسبسواری و اسلحهسازی پیشگام بودند، اما اقلام مجلل را نیز از همسایگان ساکن خود وارد می کردند. مثلاً در کورگان پنجم، پنج شی چرمی کشف شد که دو تای آن با پارچه های وارداتی تزیین شده بود. وجود چپراک، که عشایر معمولاً از آن استفاده نمی کردند، حاکی از تقویت موقت روابط پازیریک با مناطقی از ایران در اواسط قرن سوم قبل از میلاد است.
الگوبرداری از تکنیک های تزئین در ترکیب حاشیه فرش مشهود است. فرشهای نمدی نشاندهنده سبک حیوانات سکایی-سیبری است تحت تأثیر نمونههای وارداتی است و نه منحصر به فرهنگ پازیریک. این تبادل فرهنگی ارتباط و تکامل شیوه های هنری در میان تمدن های باستانی را برجسته می کند.
فرهنگ پازیریک یک فرهنگ سکایی کوچنشین باستانی در عصر آهن (سدههای ۳ تا ۶ پیش از میلاد مسیح) است که توسط آثار حفاری شده و انسانهای مومیایی پیدا شده در خاک یخزده سیبری در کوههای آلتای در قزاقستان و نزدیکی مغولستان شناسایی شده است. مومیاییهای یافتشده در گورپشتهها (کورگان) دقیقا به شکل گوردخمههای سکایی در اوکراین، در فلاک اوکوک یافتشد. آثار و بقایای انسانی زیادی در این فلات یافت شدهاست، از جمله دوشیزه یخزده سیبری، که این فرهنگ از مسیرهای تجاری فراوان و کاروانهای بازرگانانی در حال عبور از این منطقه بهره میبرند. پازیریکها زندگی پرتنش و جنگجویانهای داشتند به دلیل درگیری با اقوام گوناگون پیرامون که در نهایت منجر به نابودی این فرهنگ گردید. فرهنگ پازیریک پیش از «فرهنگ ارژان» (دوره اولیه سکاها، سده هشتم-هفتم پیش از میلاد) بوده است

















ارسال دیدگاه