همه چیز درباره هومو ارکتوس ( انسان راست قامت ) بخش آخر

در بخش‌های پیشین، به طور کامل به مورفولوژی و سبک زندگی این گونه پرداخته شد. همچنین به یک‌ سری از گونه‌های معاصر با او نیز اشاره شد. در این قسمت به مهم‌ترین بخش از تاریخ دگرگشت انسان می‌پردازیم؛ مهاجرت از افریقا!

مجله اینترنتی باستان شناس : اگر همه‌ی گونه‌هایی که در بخش پیشین به آن اشاره کردیم(انسان کارگر(Homo ergaster)و انسان دمانیسی(Homo georgicus))را در گروه هومو ارکتوس یا انسان راست قامت قرار دهیم و همگی آن‌ها را یک گونه در نظر بگیریم، می‌توان گفت که گونه‌ی هومو ارکتوس، در یک سطح جغرافیایی بسیار وسیع، گسترش پیدا کرده، آن‌هم در یک بازه زمانی نسبتا کوتاه!

همچنان قدیمی‌ترین فسیلی که از انسان راست قامت در اختیار داریم، متعلق به کنیا و با قدمت حدودا ۱/۹ میلیون سال پیش است. پس مبدا این مهاجرت و گسترش در سطح جهان را افریقا در نظر می‌گیریم.

در حدود ۱/۸ تا ۱/۶ میلیون سال پیش، جمعیت ارکتوس، مهاجرت خود به خارج از افریقا را شروع می‌کند و در نواحی وسیعی از گرجستان(انسان دمانیسی)، شرق و جنوب شرق آسیا، پراکنده می‌شود.

معروف‌ترین نمونه از هومو ارکتوس در چین، مرد پکنی (Peking man) نام دارد که در حدود ۸۰۰ هزار سال قدمت داشته و در منطقه‌ای به نام ژوکودیان شناسایی شد. در همین منطقه ۴۵ نمونه‌ی دیگر از این گونه نیز شناسایی شد(تصویر ۲).

به عقیده محققین، مهم‌ترین اتفاق در تاریخ دگرگشت انسان، خروج ارکتوس از افریقا بوده است. این مهاجرت بدان معنا بوده که این گونه می‌بایست از انواع مختلفی از اکوسیستم‌ها و شرایط آب و هوایی مختلفی عبور کرده که هر کدام می‌توانست چالشی بزرگ برای این گونه محسوب شود. چالشی که هومینین‌های پیش از او با آن مواجه نشده بودند!

مهم‌ترین این چالش‌ها، تغییر محل زندگی از منطقه‌ای گرم مانند افریقا به نواحی سرد و شمالی می‌باشد. این تغییر، بیانگر سازش فوق العاده و انعطاف پذیری منحصر به فرد این گونه است که در کم‌تر از ۲ میلیون سال رخ داد. در واقع، این توانایی به نوعی نقطه عطف گونه‌ی انسان محسوب می‌شود. به بیان دیگر، هوش، این پدیده شگفت‌انگیز که امروز پایه و اساس دستاوردهای علمی، هنری و فرهنگی بشر را تشکیل می‌دهد، در واقع با گونه‌ای به نام هومو ارکتوس آغاز شد! این انسان‌های اولیه، گام‌های نخست را برای ایجاد تفکر و درک محیط خود برداشتند؛ گام‌هایی که به مرور زمان به ابزارسازی، تولید آتش، و حتی شکارهای هوشمندانه‌تر انجامید. در واقع، هر آنچه امروز از خلاقیت و هوشمندی می‌شناسیم، مدیون آن جرقه اولیه‌ایست که در ذهن هومو ارکتوس روشن شد و همچنان زنده مانده است…

🖋 سحر مرتضی نژاد