در بخش اول و دوم به ویژگیهای ظاهری و ابزارسازی هومو ارکتوس پرداختیم. در این بخش با نمونههای معاصر با او آشنا میشویم و در بخش بعدی(آخر)، به مهمترین بخش از داستان دگرگشت انسان، یعنی خروج از افریقا خواهیم پرداخت.
مجله اینترنتی باستان شناس :در کنار بقایای هومو ارکتوس که در خارج از افریقا شناسایی شد، یکسری بقایای انسانی در سال ۱۹۷۱ و در داخل افریقا (شرق تورکانا، واقع در کنیا) کشف شدند. با بررسیهای بیشتر مشخص شد که فسیلهای شناسایی شده در داخل افریقا با فسیلهای متعلق به چین و اندونزی، دارای یکسری تفاوتهای ظاهری میباشند. بدین ترتیب، نام این گونه، انسان کارگر یا هومو ارگاستر (Homo ergaster) نهاده شد.
کاملترین فسیلی که از این گونه شناسایی شده، پسر تورکانا نام دارد که در حدود ۴۰٪ از بقایای او را در اختیار داریم و قدمت او حدود ۱/۶ میلیون سال تخمین زده میشود (تصویر ۲).

آنالیز استخوان لثه و دندان نشان میدهد که احتمالا او در سن ۱۰ تا ۱۵ سالگی و از عفونت حاد دندانی کشته شده است (تصویر ۳).

از طرف دیگر در گرجستان، نمونههایی شناسایی شدند که تقریبا مشابه با هومو ارکتوس بوده اما از نظر حجم مغزی کوچکتر بودند. قدمت این نمونهها در حدود ۱/۷ میلیون سال تخمین زده میشود. در بحث دسته بندی این انسانها، عدهای از محققین معتقدند که این نمونهها متعلق به گونهای مجزا بوده به نام انسان دمانیسی یا هومو جئورجیکوس (Homo georgicus/Dmanisi). این در حالیست که عدهای دیگر معتقدند که اینها، در زیرگروه یا زیرگونهی ابتدایی هومو ارکتوس قرار میگیرند.
این نمونهها از نظر فیزیکی و جمجمهای، کوچکتر بوده و از نظر فیزیکی بیشتر مشابه هومو ارکتوسهای ابتدایی افریقایی بوده تا آسیایی اما همچنان با جثهای کوچکتر. نکته قابل توجه در مورد تعدادی از این جمجمهها، نبودِ همه یا تعدادی از دندانهاست که بیانگر وضعیتی خاص از مشکلات سلامتیست (تصویر ۴)!

اما پرسشی که باقی میماند این است که در زمان شکارچی_گردآورنده، این افراد با این وضعیت حاد سلامتی، چگونه منابع غذایی خود را پیدا و مصرف میکردند؟! آیا میتوانستند به تنهایی زنده بمانند یا برای ادامه زندگی میبایست به سایر افراد گروه تکیه میکردند؟!

نکتهای که در این بقایا حائز اهمیت است این است که انسان راست قامت (اگر همگی این نمونهها را در گروه هومو ارکتوس قرار دهیم)، در مدت زمان کوتاهی پس از ظهور در افریقا، توانسته از افریقا خارج شود و به سرعت به نواحی مختلف جهان گسترش یابد!
ادامه دارد…
🖋 سحر مرتضی نژاد

















ارسال دیدگاه