مجله اینترنتی باستان شناس : سنگ نگاره که به عنوان هنر صخره ای نیز شناخته می شود، به تصاویری اطلاق می شود که بر روی سطوح سنگی حکاکی شده یا حک شده اند. در زمانهای قدیم، تصاویر بهعنوان دستگاههای یادگاری برای کمک به یادآوری دادهها عمل میکردند و این استفاده اولیه از تجسم منجر به توسعه سیستمهایی از تابلوهای نمادین و ایدئوگرافها، پیشآزمونهای الفبا شد.
سنگ نگاره ها نمادهای فرهنگی قدرتمندی هستند که جوامع و مذاهب پیچیده قبایل گوناگون را منعکس می کنند.
صخره های باستانی تیمره نمادی از گذشته طولانی وجود و هنر بشر در طول اعصار است. برخی از زیستگاه های پیش از تاریخ ایران را می توان در دره ها و مناطق کوهستانی که اطراف خمین و گلپایگان را احاطه کرده اند مشاهده کرد. تیمره منطقه ای باستانی و صخره ای در شهرستان خمین است که 21000 سنگ نگاره با رازهای شگفت انگیز را در خود جای داده است.
قرار گرفتن این سنگ نگاره ها در 31 محوطه باستانی به وسعت بیش از 50 کیلومتر مربع، موزه ای بی بدیل را در قلب منطقه به ارمغان آورده است. قیدو و مزاین قدیمی ترین بقایای سنگ نگاره های تیمره هستند.
حکاکیهای تیمره نشاندهنده گیاهان و جانوران در سبکهای مختلف، از رئالیستی تا انتزاعی است. تصاویر حیوانات زیادی وجود دارد، به ویژه بزهایی با شاخ های بزرگ و نوک تیز. گونههای گربهسانان، سگسانان، اسبها، درامها، جغدها، ماهیها، ببرها، گاوها و پرندگانی مانند کبک، لکلک و هوپو از دیگر حیواناتی هستند که به تصویر کشیده شدهاند. ارقام گیاهان عبارتند از گندم، کاج و سرو. هنرهای رزمی، رقص های جادویی، زنان باردار، کاروان های شتر و افرادی با دست های بزرگ از دیگر تصاویر هستند.
قدمت سنگ نگاره هایی که در تیمره یافت شده است، به 40000 سال می رسد. با این حال، این آثار ارزشمند بدون حفاظت و بی توجهی رها شده است.

امروزه تیمره به عنوان یکی از بزرگترین مخازن این گونه هنرهای ماقبل تاریخ است، اما کمترین توجه مقامات را به خود جلب می کند و اقدامات حفاظتی کافی را ندارد.
به گزارش ایلنا ، تیمره به حدی مورد بی توجهی قرار گرفته است که هیچ بنیاد ملی برای حفاظت از این میراث فرهنگی ایجاد نشده و این آثار کهن در معرض دید و حفاظت قرار نگرفته است. بر اساس این گزارش، تیمره با هزاران سنگ نگاره و بوم سنگی، بدون شک بزرگترین موزه روباز جهان است.
سنگ نگاره های تیمره سال ها مورد توجه و قدردانی قرار نمی گرفت. سازمانهای محلی مانند انجمن دوستان تیمره به خاطر تلاشهای جوامعی که برای افزایش آگاهی گرد هم میآیند، شناخته شدند.
رسول مجیدی، مدیر انجمن دوستان تیمره و پژوهشگر و راهنمای برجسته سنگ نگاره های تیمره در گفتگو با ایلنا ، اطلاعاتی از وضعیت فعلی این محوطه باستانی وسیع ارائه کرده است.
مجیدی توضیح داد: «تیمره تا چند دهه پیش کاملاً ناشناخته بود. در اوایل دهه 1990 بود که دکتر مرتضی فرهادی با کتاب خود با عنوان موزههای در باد، تیمره را به ایرانیان و جهان معرفی کرد.
به دنبال این انتشار، محققان بیشتری شروع به نوشتن کتاب و مقاله در مورد تیمره کردند و به آرامی سنگ نگاره های آن را آشکار کردند. با این حال، تیمره هنوز آنقدر که شایسته آن است، دریافت نکرده است.»

چهار مسافر و محقق ایتالیایی که کتاب فرهادی را خوانده بودند در سال 2005 به این منطقه سفر کردند. تعداد انبوه سنگ نگاره ها بازدیدکنندگان را متحیر کرد، و آنها پس از بازگشت خواستار حفظ این مکان شدند و ارزش بسیار ارزشمند این آثار را برجسته کردند.
مجیدی اذعان داشت: «تا آن زمان از اهمیت و ارزش تیمره بی خبر بودیم. نظرات این محققان ایتالیایی بود که مسیر زندگی ما را تغییر داد و ما را ترغیب کرد که در مطالعات تاریخی و آموزش گردشگری تحقیق کنیم.
مردم محلی در ابتدا متقاعد نشده بودند که مجیدی بتواند سایت را دست نخورده نگه دارد. بسیاری از مردم تلاش های انجمن را مسخره کردند و سنگ نگاره ها را تصاویر ساده چوپانان نامیدند یا بدتر از آن ادعا کردند که انجمن خود این تصاویر را کشیده است. اما به دنبال تحقیقات عمیق و مقایسههای بینالمللی، جامعه به این موضوع پی برد که سنگنگارهها بخشی از یک پدیده جهانی است که سایر کشورها به شدت از آن محافظت میکنند و از آن برای گردشگری بهرهبرداری میکنند.
مجیدی در جای دیگری از سخنان خود بیان کرد که چگونه تلاش برای جذب گردشگران و باستان شناسان به تیمره باعث تغییر تدریجی نگرش عمومی شد، اما این پیشرفت با مانع جدیدی روبرو شد: فعالیت های معدنی. این فعالیت ها یکپارچگی سنگ نگاره های تیمره را تهدید می کند.
مردم محلی در ابتدا متقاعد نشده بودند که مجیدی بتواند سایت را دست نخورده نگه دارد. بسیاری از مردم تلاش های انجمن را مسخره کردند و سنگ نگاره ها را تصاویر ساده چوپانان نامیدند یا بدتر از آن ادعا کردند که انجمن خود این تصاویر را کشیده است. اما به دنبال تحقیقات عمیق و مقایسههای بینالمللی، جامعه به این موضوع پی برد که سنگنگارهها بخشی از یک پدیده جهانی است که سایر کشورها به شدت از آن محافظت میکنند و از آن برای گردشگری بهرهبرداری میکنند.
مجیدی در جای دیگری از سخنان خود بیان کرد که چگونه تلاش برای جذب گردشگران و باستان شناسان به تیمره باعث تغییر تدریجی نگرش عمومی شد، اما این پیشرفت با مانع جدیدی روبرو شد: فعالیت های معدنی. این فعالیت ها یکپارچگی سنگ نگاره های تیمره را تهدید می کند.

مجیدی ابراز تاسف کرد: «بزرگترین موزه روباز جهان اکنون در اختیار معدنچیان است. «پنج عملیات معدنی عمده استخراج سیلیس برای صنایع شیشه و فولاد در این منطقه فعال هستند. این فعالیتهای معدنی تهدیدی جدی برای این مجموعه باستانی به شمار میرفت تا اینکه حمایت مداوم ما موفق شد سه مورد از عملیاتها را متوقف کند. با این حال، دو معدن هنوز فعال است.
مجیدی همچنین تاکید کرد: تمامی تلاشها برای حفاظت از سنگ نگارههای تیمره توسط سازمانهای مردم نهاد و جامعه محلی انجام شده است. علیرغم این تلاشها، مسئولان میراث ملی تنها موفق به ثبت سه منطقه در تیمره به عنوان میراث ملی شدهاند، بدون اینکه اقدامات حفاظتی قابل توجهی انجام شود.
وی همچنین بر وضعیت متضاد در عربستان سعودی تأکید کرد ، جایی که دولت سرمایهگذاری هنگفتی برای حفاظت و ترویج 400 بوم سنگی آنها انجام داده است. مجیدی با نگرانی خاطرنشان کرد: در این میان ایران با هزاران بوم سنگی خود فاقد هرگونه برنامه راهبردی برای حفاظت و معرفی آنها به جهان است.
مجیدی بر لزوم ایجاد پایگاه ملی برای حفظ تیمره تاکید کرد. علیرغم هجوم باستان شناسانی که پتانسیل این منطقه را می شناسند، تلاش های محسوس حفاظتی کماکان وجود ندارد.
ما سه سال است که هیچ گردشگر خارجی ندیده ایم. در حالی که باستان شناسانی که از تیمره بازدید می کنند به منحصر به فرد بودن و پتانسیل آن اذعان دارند، این بینش ها صرفاً مشاهده ای باقی می مانند و به عمل تبدیل نمی شوند.
معادن بلای جان محوطه های باستانی
در هر گوشه از مناطق کوهستانی ایران که بنگرید بدون شک ردپایی از معادن رها شده و نیمه کاره که بیشتر آنها هیچ گونه بازدهی و صرفه اقتصادی نداشته و صرفا پوششی برای تخریب و تاراج محوطه های باستانی بوده را می بینید.
اهل علم و اهل فن خوب می دانند که بیشتر محوطه های باستانی مثل قلعه ها و قبرستان های مهم در مناطق کوهستانی قرار دارند و معدن و معدن کاری پوششی برای تاراج و تخریب این آثار ارزنده از هویت و تاریخ یک کشور شده است.ما هرگونه که با میراث نیاکانمان رفتار کنیم تاریخ درباره ما قضاوت خواهد کرد .چنانکه امروزه در تاریخ می خوانیم که چگونه اسکندر گجستک جواهر معماری ایران باستان ، تخت جمشید را تخریب و به آتش کشید.
آثار باستانی نماد طاغوت و طاغوتی گری نیست بلکه نمادی از تمدن بشر باستان است که چگونه زیست و چگونه ساخت و عبرتی است برای آیندگان چنانکه قرآن کریم می فرماید : أَ فَلَمْ یَهْدِ لَهُمْ کَمْ أَهْلَکْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ یَمْشُونَ فِی مَساکِنِهِمْ إِنَّ فِی ذلِکَ لاَ یات لاُِولِی النُّهى.
ترجمه : ـ آیا براى هدایت آنان کافى نیست که بسیارى از نسل هاى پیشین را هلاک نمودیم، و اینها در مسکن هاى (ویران شده) آنان راه مى روند؟! مسلماً در این امر، نشانه هاى روشنى براى خردمندان است. آیه 128 سوره طه
باستان شناسی خود گواهی بر اعجاز قرآن و کتاب های الهی است.

















ارسال دیدگاه