یکی از اولین اشعار حماسی شناخته شده سومری، “انمرکار و فرمانروای ارته”، داستان شگفت انگیز اختراع خط را بازگو می کند. در این روایت باستانی، یک پادشاه با چالش فرستادن پیامهای متعدد به سرزمینی دور روبرو میشود که او را به ابداع راهحلی انقلابی سوق میدهد تا اطمینان حاصل شود که پیامرسانش میتواند تمام اطلاعات را به دقت منتقل کند. این داستان گیرا، ریشه های نوشتن و اهمیت ارتباط موثر در تمدن های باستانی را روشن می کند.
مجله اینترنتی باستان شناس : گفتار او پرمحتوا و مضمون آن گسترده بود… چون قاصد که دهانش خسته بود نتوانست آن را تکرار کند، ارباب کولابه مقداری گل برداشت و پیام را چنان نوشت که گویی روی لوحی بود. پیش از این، نوشتن پیام ها بر روی خاک رس مرسوم نبود. اکنون، زیر آن خورشید و در آن روز، نوشتن به وقوع پیوست
سومریان با فراوانی نعمت گل و نیزار روبرو بودند که از آن برای خلق آثار مکتوب استفاده می کردند. کلمه. آنها با ایجاد نشانههایی بر روی لوحهای گلی خیس به اندازه کف دست با نیهای بریده، شکلی از نوشتار را ایجاد کردند که به خط میخی معروف است و به خاطر نقشهای گوهای آن میخی نامگذاری شد. قدیمی ترین لوح های گلی به خط میخی که قدمت آن به اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد، در شهر سومری اوروک کشف شد. این لوح ها به گونهای طراحی شدهاند که به شکلی ارگونومیک به شکل دست انسان، شبیه به یک گوشی هوشمند مدرن است.
خط میخی در ابتدا از حدود 1500 پیکتوگرام تشکیل شده بود که هر کدام یک کلمه کامل را نشان می دادند – اما کاتبان باید سریع کار می کردند و صدها سند را در طول روز ثبت می کردند. با گذشت زمان، تصاویر اصلی به طور طبیعی ساده تر و انتزاعی تر شدند. تقریباً در این زمان، شخصی این ایده روشن را داشت که هر نماد می تواند به جای یک ایده کامل، یک صدای خاص را نیز نشان دهد، و در 3000 سال قبل از میلاد، این به معنای کاهش تعداد نمادها از 1500 به حدود 600 بود.
این پیشرفت انقلابی برای همیشه مغز انسان را تغییر داد و راه را برای پیشرفت های قابل توجهی در فناوری سومر هموار کرد.
به لطف این توانایی جدید در ثبت و انتقال دانش، فناوری سومری پیشرفت قابل توجهی را تجربه کرد.
مغز انسان دستخوش دگرگونی شد که برای همیشه با قابلیت جدید ثبت و انتقال دانش تغییر کرد. این پیشرفت روش ذخیره و اشتراک گذاری اطلاعات را متحول کرده است و آینده هوش انسان را شکل می دهد.
دوره اوروک و تحول سفالگری بین النهرین
این مرحله از تاریخ بین النهرین به دوره اوروک معروف است که تا پایان هزاره چهارم پیش از میلاد ادامه داشت. یکی از نشانه های کلیدی تغییر به این دوره، تغییر چشمگیر سفال منطقه است – اما با پیشرفت تکنولوژی، این سفال پیچیده تر و آراسته تر نشد. در واقع ظروف سفالی دوره عبید قبل از زیبایی فوقالعادهای بودند که بر روی وسیلهای به نام چرخ آهسته ساخته میشد و با طرحهای هندسی متمایز در لعاب قهوهای یا سیاه نقاشی میشد. اینها اقلام لوکس برای افراد معدودی ثروتمند بودند.
در مقابل، دوره اوروک شاهد افزایش قابل توجهی در میزان تولید سفال بود – اما کیفیت به طور چشمگیری کاهش یافت. به لطف «چرخ سریع» جدید، کوزهها و گلدانهای سفالی میتوانستند به تعداد زیاد توسط کارگران در کارگاههای فشرده ساخته شوند و اکنون میتوانستند همه آنها را تهیه کنند. این اولین دوره تولید انبوه بود.
اقتصاد و شغل در بین النهرین
اسناد گلی شهرهای سومری به وضوح اقتصاد پررونق را از طریق تعداد بی شماری از افراد جامعه به تصویر می کشد. برای مثال در گیرسو 15000 زن در صنعت نساجی شاغل بودند. یک کارگاه واحد در این شهر سالانه 1100 تن آرد، علاوه بر نان، آبجو، روغن بذر کتان، سنگ آسیاب، نی بافته شده و دیگ های سفالی تولید می کرد. این کارگاه 134 متخصص و 858 کارگر ماهر داشت که 669 زن، 86 مرد و 103 نوجوان از هر دو جنس بودند. از آنجایی که در آن زمان پول به معنای امروزی وجود نداشت، کارگران با غذا و سایر کالاها حقوق و مزد می گرفتند. یک کارگر غیر ماهر کارگاه حداقل بیست لیتر جو در ماه به همراه دو لیتر روغن و دو کیلو پشم در سال دریافت می کرد. در مقابل، یک سرپرست ممکن است دو برابر این سهمیه را دریافت کند. کارگران فقیر اغلب مجبور بودند با وام گرفتن کالاهایی مانند نقره، غلات یا پشم از وام دهندگان، درآمد خود را افزایش دهند، البته با نرخ های بهره گزاف.
اوروک بزرگترین کلان شهر جهان باستان
اوروک یکی از مهم ترین سکونتگاههای سومری، به دلیل رشد و نفوذ قابل توجه در میان همتایان خود برجسته بود. در پایان هزاره چهارم پیش از میلاد، اوروک به یک کلان شهر شلوغ با جمعیتی در حدود 90000 نفر تبدیل شده بود که مساحت چشمگیر دو و نیم کیلومتر مربع را پوشش می داد. بزرگترین سکونتگاهی که جهان در آن زمان دیده بود.
اوروک همچنین به عنوان زادگاه نخستین اثر ادبی بازمانده بشر، حماسه گیلگمش، شناخته میشود. این داستان حماسی که از اوروک شروع می شود، حول محور شاه افسانه ای گیلگمش می چرخد، شخصیتی که اعتقاد بر این بود که دو سوم خدا و یک سوم انسان است. در حالی که صحت تاریخی حماسه قابل بحث است، بینش های ارزشمندی را در مورد جامعه سومری در حال تکامل ارائه می دهد. یکی از تغییرات قابل توجهی که در حماسه برجسته شده است، رواج فزاینده جنگ است، زیرا دیوارهای مستحکم شهر بارها به عنوان مایه افتخار ذکر شده است.
شاه گیلگمش، که احتمالاً در اوایل هزاره سوم پیش از میلاد بر اوروک حکومت می کرد، میراثی ماندگار از خود بر جای گذاشت که فراتر از زمان او بود. داستانهای او پیش از آنکه توسط کاتبان بابلی و آشوری بر روی لوحهای گلی ضبط شود، از طریق سنت شفاهی به نسلها منتقل شد. حماسه گیلگمش علیرغم عناصر اسطورهای خود، نگاهی اجمالی به تغییرات اجتماعی و تحولات فرهنگی در سومری باستان دارد.
بالا بروید و روی دیوار اوروک قدم بزنید،
سنگ گوشه را بررسی کنید و آجرکاری آن را بررسی کنید.
آیا دیوارهای آن از آجر سوخته نیست و پایه آن با زمین پوشیده شده است؟میتوان حدس زد که دیوارهای شهر برای کلانشهر قدرتمندی مانند «اوروک با دیوارهای مستحکم» ضروری بودند.
به مدت سه سال، دشمن شهر اوروک را محاصره کرد. دروازههای شهر سد شده بودند و پیچها محکم بسته شده بودند. حتی ایشتار، الهه، نتوانست در برابر هجوم دشمن مقاومت کند.
در قلب شهر یک معبد باشکوه به الهه ایشتار تقدیم شده بود و همچنین معبد سفید معروف وجود داشت. این معبد چهار طبقه به افتخار خدای آسمان آنو ساخته شده بود و از بالای آن می شد سراسر دشت وسیع سومر را مشاهده کرد. معبدی که با گچ سفید تزئین شده بود، در روز در زیر نور خورشید و در شب در زیر نور ماه می درخشید. حماسه گیلگمش نگاهی اجمالی به فعالیتهای مذهبی پر جنب و جوشی که در این معابد مقدس رخ میداد، ارائه میکند.
اگر در این دوران در خیابانهای شلوغ اوروک قدم میزدید، بازارهای پرجنبوجوش مملو از مجموعهای از محصولات تازه – از لوبیا و عدس گرفته تا انارهای آبدار و خرمای شیرین – به استقبال شما میآمدند. هوا مملو از رایحه دود فریبنده کورهها و تنورهای نان میشد، همراه با عطرهای غنی شهری غرق در تاریخ.
در محلههای مرفهتر، خانهها با افتخار از آجرهای پخته ساخته شده بودند. ، در حالی که در مناطق دیگر، خانه های ساخته شده از گل در کنار هم در پیچ و خم کوچه ها و گذرگاه های باریک قرار داشتند که احتمالاً با حصیر نی پوشانده شده بودند تا ساکنان را از آفتاب سوزان ظهر محافظت کنند – عملی که هنوز در بخش هایی از عراق امروزی مشاهده می شود.
هنگامی که در خیابانها پرسه میزدید، کشاورزانی را میدیدید که زیر وزن دستههای بزرگ نی و گندم کار میکردند، در حالی که چوپانان گوسفندان و گاوهایشان را از مزارع به خانه هدایت میکردند. زنان را میتوان در کارهای مختلفی دید، از بافندگی و آسیاب کردن آرد گرفته تا یدککشی قایق در کنار کانالها، جمعآوری خاک رس و ماسه، و ساختن ماهرانه سبد.
در حیاطهای سایهدار، گروههایی از مردان جمع میشدند. به صورت دایرهای، یک ظرف آبجو با گیاهان معطر و عسل را به اشتراک میگذارند و هر کدام دمنوش را از میان نیهای درازی که از نیهای توخالی ساخته شده است مینوشند. این صحنه میتوانست تصویری لحظهای از زندگی روزمره در شهری باستانی پر جنب و جوش و سرشار از سنت باشد.
نفوذ تمدن کلان شهر اوروک مانند امواجی بر روی یک برکه گسترش یافت – و موفقیت آن به زودی باعث تقلیدهای حکومت های محلی شد.
با گسترش مسیرهای تجاری تا هند، نفوذ تمدن کلان شهر اوروک مانند موجهایی در برکهای گسترش یافت و مقلدان محلی را به وجود آورد. با پایان یافتن هزاره سوم، دولت شهر سومری دیگر به عنوان قدرت منطقه ای مسلط ظهور کرد و آن شهر اور بود.
او شهری شلوغ بود در نقطه ای که رود فرات به دریا می رسد. در حالی که جنوب عراق به خشت و نیزار معروف بود، سومری ها مجبور بودند تقریباً هر منبع دیگری را که نیاز داشتند وارد کنند. با این حال، آنها همیشه چیز ارزشمندی برای تجارت داشتند. آنها در خاور نزدیک باستان به دلیل تولید مازاد و تنوع غذا بی نظیر بودند، که آنها را به سبد نان منطقه تبدیل می کرد.
در ازای کالاهای اصلی خود، کالاهای با ارزش به اور سرازیر شدند. مس از کوه های شمال غربی ایران، ارمنستان و بعداً از قبرس با کشتی می آمد، در حالی که قلع برای مفرغ از طریق گذرگاه های کوهستانی از افغانستان می آمد. نقره از کوههای توروس ترکیه با کشتیهایی به پایین فرات رسید و طلا از طریق خشکی از مصر و با کشتی از هند به دست آمد.
در حالی که میتوان چوب معمولی را از کوههای زاگرس در ایران تهیه کرد، چوب آبنوس ارزشمند مورد نیاز برای کاخها و دروازههای مزین شهر باید از کوههای لبنان فرات را پایین میآوردند. قسمتی از حماسه گیلگمش از تلاش پادشاه برای کشتن یک هیولا در این تپه ها، سرقت چوب مورد علاقه، بستن آن به یک قایق و شناور کردن آن به پایین رودخانه به سمت سومر برای اهداف ساخت و ساز می گوید.
سومری ها از سواحل کوچک خود در خلیج فارس کشتی های خود را به بنادر بحرین و عمان امروزی و از آنجا در امتداد ساحل برای تجارت با یکی دیگر از فرهنگ های قدیمی و اسرارآمیز جهان فرستادند: مردمی که ما امروز به نام تمدن دره سند می شناسیم . این منبع احتمالی انواع ادویه ها و سنگ های قیمتی مانند عقیق جگری ، لاجورد و لاجورد آبی درخشان بود که سومری ها آن را می پرستیدند و برای ساختن جواهرات و تعویذ، منبت کاری در تخته های بازی، آلات موسیقی و مجسمه هایی با زیبایی ظریف استفاده می کردند. اشیای کشف شده در قبور اور نه تنها ثروت باورنکردنی متمرکز در دست نخبگان آن را نشان می دهد، بلکه صنایع دستی باشکوهی را نیز نشان می دهد که نشان دهنده وجود جامعه ای پیچیده از هنرمندان است.
برگرفته از کتاب سقوط تمدنها نوشته پل کوپر
پل کوپر پادکستر، مورخ و نویسنده دو رمان تاریخی تحسین شده، رودخانه جوهر و همه بت های ما شکسته است . او دکترای خود را از دانشگاه آنگلیا شرقی گرفت و در آنجا و در وارویک تدریس کرده است. او سازنده پادکست سقوط تمدنها است ، که در بین ده پادکست برتر بریتانیا قرار گرفته است و از زمان انتشار آن در سال 2018، بیش از یکصد میلیون دانلود و بیش از یک میلیون مشترک یوتیوب به دست آورده است.

















ارسال دیدگاه