لوح ۲ هزارساله آنیسا : از ردپای فرهنگ ایرانی تا قدیمی ترین تصمیم شورای شهر

لوح برنزی با قدمت 2000 سال شواهدی از حضور زبان یونانی و همچنین وجود جامعه ای چندفرهنگی را در آناتولی نشان می دهد. این مصنوع که به عنوان “لوح آنیسا” شناخته می شود، زندگی متنوع و پر جنب و جوشی را که زمانی در این منطقه وجود داشته ، آشکار می کند.

مجله اینترنتی باستان شناس : آنیسا یک شهر باستانی در کاپادوکیه بود. و در 19 کیلومتری شمال شرقی قیصریه در محل کولتپه-کاراهویوک قرار داشت. متون آشوری مربوط به قرن 19 قبل از میلاد از شهر هیتی‌ها به نام Kaniş (یا Kaneş) یاد می‌کنند که به احتمال زیاد کلمه Anisa از آنجا سرچشمه گرفته است.

کول تپه یا (تپه خاکستر) یک محوطه باستان شناسی در استان قیصری، ترکیه است که از آغاز هزاره سوم قبل از میلاد، تا اوایل عصر برنز، در آن سکونت وجود داشته است. نزدیکترین شهر مدرن به کول تپه، کایسری است که در 20 کیلومتری جنوب غربی قرار دارد. کشف تقریباً 10000 لوح گلی به خط میخی در کول تپه – که «الواح کاپادوکیه» نامیده می‌شود – این مکان را مشهور کرد.

شهر انیسا

قدیمی ترین شواهد شناخته شده از نام یونانی Anisa به یک سکه شهری مربوط به قرن سوم قبل از میلاد باز می گردد. اگرچه هیچ نویسنده باستانی از انیسا نامی نمی برد، اما کتیبه ی (ενΑνίσoις) بر روی یک صفحه برنزی مزین به تزئینات برجسته در کول تپه _ کاراهویوک سندی بر این مدعاست. این کتیبه یک فرمان افتخاری از شهرآنیسا است که گمان می رود مربوط به اواخر قرن دوم یا اوایل قرن اول قبل از میلاد باشد.

به گفته پروفسور فکری کولاک اوغلو، رئیس تیم حفاری کول تپه، این اثر مهم در حال حاضر در موزه برلین نگهداری می شود. کتیبه روی لوح تصمیم شورا را برای نمایش متن در معبدی در شهر نشان می دهد.

پروفسور کولاک اوغلو تاکید کرد که کول تپه نه تنها به خاطر لوح های گلی بلکه به خاطر تاریخ غنی اش نیز مشهور است. حفاری‌های در حال انجام در کول تپه، یک توالی استقرار با قدمت حداقل 6000 سال را نشان می‌دهد،که همچنان ادامه دارد.

داده‌های بسیار جالبی وجود دارد که متعلق به آن چیزی است که ما آن را «دوره هلنیستی» می‌نامیم. ما از حفاری ها و تحقیقات صورت گرفته می دانیم که یک سکونت متراکم دوره هلنیستی در کول تپه وجود دارد. ساختارهای مرتبط با این موضوع نیز شناسایی شدند.

آثار مجسمه سازی و سفال های زیبا متعلق به آن دوره در ساختمانی که باید یک بنای مقدس باشد پیدا شد. پروفسور اظهار داشت که این لوح توسط یک قاچاقچی عتیقه در دهه 1880 به برلین قاچاق شده است. این لوح برنزی که ما آن را لوح انیسا می نامیم، امروزه در موزه برلین قرار دارد.که قدمت آن تقریباً به 160 تا 150 قبل از میلاد می رسد.

لوح 2000 ساله آنیسا و ردپای فرهنگ ایرانی

پروفسور کولاک اوغلو اطلاعاتی در مورد ویژگی های لوح آنیسا ارائه کرد. تصمیم شورا روی این لوح نوشته شده بود. تصمیم گرفته شد که این متن را در معبدی در اینجا آویزان کنیم. این تصمیم توسط شورای شهر قیصریه گرفته شده است. بر اساس این متن چنین برداشت می شود که در کانیش کولتپه شهری بوده که در آن زمان آنیسا نام داشته است. در این حکم تصمیمی برای تکریم یک مدیر عالی رتبه وجود دارد.»

«از این نظر، می توان فهمید که کول تپه هنوز وضعیت یک شهر را داشته است، به ویژه در دوره های بعدی. به نظر می رسد در آن زمان زبان یونانی زبان این شهر بوده است. از طرفی از اسامی ذکر شده در لوح فهمیده می شود که در اینجا فرهنگ ایرانی نیز وجود داشته است.»

او گفت: «به خصوص وقتی به نام پدر افرادی که در اینجا زندگی می‌کنند نگاه می‌کنیم، می‌توانیم درک کنیم که یک جامعه واقعاً چند فرهنگی در این دوره زندگی می‌کرده است.

پروفسور فکری کولاک اوغلو، رئیس حفاری کول تپه، با تاکید بر اینکه نمایش نمونه لوح در قیصری بسیار مهم است، گفت. «من فکر می‌کنم هم برای قیصری و هم برای کول تپه مهم است که با دوستان خود در برلین ملاقات کنند و حداقل قالبی از آن تهیه کنند و در موزه‌ای که قرار است در یا نزدیک کول تپه ایجاد شود، به نمایش بگذارند.»

لوح آنیسا و مهمترین یافته های کول تپه

لوح و سکه های آنیسا از جمله مهم ترین داده هایی هستند که اطلاعات مربوط به دوره هلنیستی کول تپه را ارائه می دهند. فرمان مربوط به لوح انیسا، مربوط به 160-150 قبل از میلاد، بسیار مهم است زیرا اطلاعاتی در مورد اعمال قانونی و زندگی اجتماعی هر دو منطقه کول تپه و کاپادوکیه ارائه می دهد.

موضوع این فرمان که به زبان یونانی نوشته شده است، تجلیل از آپولونیوس، مدیر شهر انیسا با عنوان «خیرگزار» توسط شورای شهر و مجلس مردم در انیسا است.

الهه ایشتار و معبد شهر

لوح برنزی آنیسا حاوی نام مقامات و موسسات مختلف بود. این لوح که گفته می‌شد در معبد شهر عشتروت نگهداری می‌شد، همچنین به یاد اقدام پادشاه کاپادوکیا آریاراتس بود که به شهروندان انیسا قانون اساسی جدیدی اعطا کرد.

فرمان فوق از احترام به مکان مقدس شهر که به الهه عشتروت اختصاص داده شده بود، سخن می گوید. الهه آشوری، ایشتار، که در «الواح کاپادوکیه» مکرراً از او یاد شده است، با نام عشتروت شناخته می شود. با وجود اینکه عشتروت ( مترادف با آرتمیس و افرودیت ) اغلب در آسیای صغیر پرستش نمی شد، ایالت هیتی جایی بود که این فرقه در آن رایج بود.