کشف معبد آناهیتا در کردستان عراق + تصاویر

باستان شناسانی که در حال کاوش در قلعه کوهستانی رابانا-مرقولی در کردستان کنونی عراق هستند، احتمال می دهند که قسمتی از این قلعه به عنوان معبد الهه آب ایران باستان ، آناهیتا، مورد استفاده قرار گرفته باشد.

معبد آناهیتا در رابانا مرقولی ( مرکولی ) کردستان عراق

مجله اینترنتی باستان شناس : رابانا مرقولی محوطه باستانی که در کوه های زیبای زاگرس در کردستان عراق واقع شده و در دامنه کوه های Piramagrun قرار گرفته است. این دژ باستانی دارای استحکامات پیرامونی چشمگیری است که سکونتگاههای مجاور در دره رابانا و در فلات مرکالی را احاطه کرده است. پیشینه اولیه این محوطه به دوران اشکانیان باز می گردد که از سده های دوم تا اول پیش از میلاد را شامل می شود.

به گفته دکتر مایکل براون، پژوهشگر موسسه پیش از تاریخ، و باستان شناسی خاور نزدیک در دانشگاه هایدلبرگ آلمان ، سازه های معماری در کنار یک آبشار طبیعی و بقایای یک محراب آتش احتمالی نشان دهنده وجود یک عبادتگاه است.دکتر براون چندین سال است که حفاری هایی را در این محوطه انجام می دهد.

نقش برجسته حاکم ناشناس

به کمک پهپادهای اکتشافی و مطالعات متعددی که از سال 2009 و اخیراً بین سال های 2019 تا 2022 انجام شده است، یک تیم تحقیقاتی بین المللی بقایای باستان شناسی را در محل مورد مطالعه قرار دادند.

نقش برجسته صخره‌ای مشرف به ورودی دژ مستحکم رابانا، فرمانروایی ناشناس را نشان می‌دهد که به احتمال زیاد یک حاکم محلی اشکانی ، حاکم آدیابن که به عنوان بنیانگذار این مکان شناخته می‌شود. پادشاهی آدیابن روزگاری بخشی از امپراتوری اشکانیان بود و پادشاهانش به این سلسله قدرتمند خراج می‌دادند.در داخل دره رابانا، محققان یک مجموعه مذهبی را کشف کردند که می‌تواند به الهه آناهیتا تقدیم شده باشد.

الهه آب آناهیتا در ابتدا در اوستا که مجموعه متون مقدس از دین زرتشتی است معرفی شد. در این متون مقدس، او به عنوان منشا الهی تمام آب های زمین به تصویر کشیده شده است، که زیبایی اثیری را تجسم می کند و قدرت تبدیل شدن به یک رودخانه جاری یا آبشار باشکوه را دارد. در طول دوران سلوکیان و پارتیان، پرستش آناهیتا اهمیت زیادی در سرزمین های غربی عراق داشت.

معبد در شمال شرقی قلعه رابانا قرار دارد، جایی که راهی از میان دره عبور می کند و از تنگه باریکی که در بالای کوه ها قرار دارد، وارد می شود. پس از بارش شدید باران و ذوب برف، آبشاری فصلی با معماری سنگی چشمگیر در پایه آن شکل می گیرد. در نزدیکی آن، یک محراب کوچک در داخل یک فضای مستطیل مانند شبیه طاقچه وجود دارد که داخل آن حجاری شده و شواهدی از روغن یا روشن کردن آتش دیده می شود. در این مکان ترکیبی از عناصر مقدس به چشم می خورد. وجود آب نشان دهنده ارتباط مذهبی با الهه آناهیتا است.

آب و آتش عناصر مقدس ایران باستان

بنابراین، شواهد این نظریه را تایید می کند که معبد احتمالی آناهیتا بخشی از دژ کوهستانی ربنا – مرکالی بوده است، بدلیل وجود عناصری چون محراب مقدس ، جایگاه آتش و آبشار که تمثیلی از آناهیتا الهه آب ایران باستان می باشد.

مایکل براون می گوید: ” نزدیکی به آبشار از آن جهت اهمیت دارد که ارتباط عناصر آب و آتش نقش مهمی در مذهب ایرانی پیش از اسلام داشته است.”

این محوطه دارای بقایای ساختمانی است که باستان شناسان در آن دو تدفین منحصر به فرد را کشف کرده اند که قدمت آن ها بر اساس داده های رادیو کربن به سده های دوم تا اول پیش از میلاد می رسد. این کشف نشان می دهد که این مقبره در زمان تاسیس شهرهای مستحکم رابانا و مرکالی به طور فعال مورد استفاده قرار می گرفته است.

فرضیه دکتر براون بر آنست که احتمالاً معبدی از قبل وجود داشته است که در دوره اشکانیان با آیین آناهیتا ادغام شده است و به طور بالقوه نقش مهمی در تصرف کوه داشته است.

باستان شناس دانشگاه هایدلبرگ توضیح می دهد که در آن زمان بسیاری از مکان های مقدس به عنوان مکان های مذهبی برای احترام به پادشاه و نیاکان او عمل می کردند. عبادت‌کنندگانی که به « مکان مقدس» نزدیک می‌شدند، از زیر نقش برجسته‌ی صخره‌ای حاکم عبور می‌کردند و بی‌تردید از پیوند قوی بین عبادتگاه، خانواده سلطنتی و فرقه آگاه بودند. حتی اگر به دلیل فقدان یافته‌های باستان‌شناسی مشابه برای مقایسه مستقیم، نتوان مکان مقدس به طور قطعی به الهه آب آناهیتا نسبت داد، اما معبد رابانا دیدگاه جذابی از ارتباطات مذهبی و سیاسی منطقه ای در دوران اشکانیان ارائه می دهد.