هریسون فورد و باستان شناسان بر تاثیری که دکتر جونز برای بیش از 40 سال بر این رشته داشته است، می اندیشند.
مجله اینترنتی باستان شناس به نقل از نشنال جئوگرافیک : ابتدا بیایید با یک نکته جالب شروع کنیم. استیون اسپیلبرگ، فیلمساز مشهور، از بازخورد منفی کوسه ها در فیلم آرواره ها در سال ۱۹۷۵ ابراز پشیمانی عمیقی کرده است. این شاهکار سینمایی سهوا منجر به بدنام شدن این موجودات باشکوه شد که منجر به شکار گسترده و تولد نگرش های مغرضانه نسبت به آن ها شد. در مطالعه ای که در سال ۲۰۱۵ توسط کریستوفر پپن – نیف انجام شد، او اصطلاح “اثر آرواره ها” را برای توصیف تمایل مردم به شکل گیری فرضیات تاثیرگذار و اغلب گمراه کننده در مورد کوسه های واقعی براساس نمایش داستانی در فیلم ابداع کرد. با این حال، میراث آرواره ها یک بعدی نیست، چرا که بسیاری از دانشمندان کوسه و طرفداران حفاظت از محیط زیست، این فیلم را به برانگیختن علاقه خیرخواهانه تر به این موجودات نسبت می دهند.
حال بیایید عمیق تر به این پدیده جذاب بپردازیم.” آرواره های استیون اسپیلبرگ “، شاهکاری سینمایی که مخاطبان را در سراسر جهان شیفته خود کرد، سهوا یک نتیجه پیش بینی نشده را به وجود آورد: بدنامی کوسه ها. متاسفانه، این تصویر منجر به افزایش شکار کوسه و ظهور باورهای متعصبانه شد. در یک مطالعه پیشگامانه که در سال ۲۰۱۵ توسط کریستوفر پپن – نیف دانشگاهی انجام شد، او این گرایش اجتماعی را “اثر اره” نامید. این پدیده نشان می دهد که چگونه افراد تمایل دارند فرضیاتی را در مورد کوسه های واقعی براساس نمایش تخیلی و احساسی در فیلم شکل دهند.
با این حال، تاثیر آرواره ها بر درک ما از کوسه ها بسیار پیچیده تر از برخورد با چشم است. با وجود پیامدهای ناخواسته، بسیاری از دانشمندان و طرفداران پروپا قرص کوسه، این فیلم را به خاطر برانگیختن شیفتگی دلسوزانه تر و روشنگرانه تر نسبت به این موجودات شگفت انگیز می دانند. آرواره ها، به شیوه پارادوکسیکال خود، موفق به جذب تخیل عموم مردم و افزایش آگاهی در مورد اهمیت حفاظت از کوسه شدند.
شناخت میراث چند وجهی آرواره ها بسیار مهم است، زیرا به عنوان یادآور قدرت داستان سرایی و توانایی آن در شکل دادن به ادراک عمومی عمل می کند.
هریسون فورد به عنوان باستان شناس قهرمان افسانه ای در قسمت پنجم فیلم سینمایی “ایندیانا جونز” باز می گردد.
اسپیلبرگ ممکن است دلایل بیشتری برای ابراز پشیمانی داشته باشد. به لطف واکنش مردم به فیلم های او، متخصصین ژنتیک مجبور شده اند به سوالاتی که در مورد دایناسورها پرسیده می شود، پاسخ دهند، رانندگان دلورین همگی پشت فرمان یک ماشین زمان می نشینند و هر باستان شناس احتمالا یک کلاه و یک شلاق دارد که در جایی پنهان شده است.
“کاشف آثار باستانی نادر”
اگرچه سبک ایندیانا جونز به باستان شناسان اوایل قرن بیستم مانند هیرام بینگهام، هنری فیلد و ارل هالستد موریس شباهت دارد، اما او تنها به تاثیر یک شخصیت تاریخی تکیه نمی کند. جورج لوکاس، خالق این اثر با ادای احترام به سریال های اکشن تلویزیونی محبوب و حتی نامگذاری شخصیت اصلی به نام سگش، اثری ساخت که مخاطبان سراسر جهان را شیفته خود کرد و نزدیک به یک میلیارد دلار درآمد کسب کرد. جذابیت این اثر در ماجراهای خشن آن نهفته است، جایی که قهرمان داستان ما، استاد پاره وقت باستان شناسی، جستجو برای آثار باستانی غرق در افسانه را آغاز می کند. این ماجراجویی ها که اغلب توسط افرادی با انگیزه های دور از علم دنبال می شوند، در برابر پس زمینه جنگ های در حال شکل گیری آشکار می شوند.
فیلم هایی چون مهاجمان صندوق گمشده (۱۹۸۱) ، ایندیانا جونز و معبد مرگ (۱۹۸۴) ، ایندیانا جونز و آخرین جنگ صلیبی (۱۹۸۹) ، ایندیانا جونز و قلمروی جمجمه بلورین (۲۰۰۸) ، ایندیانا جونز و گردانه سرنوشت (۲۰۲۳) در قلمرویی وجود دارند که در آن تاریخ، افسانه ، و تخیل با هم درهم آمیخته اند. در کمال تعجب، این ایندیانا جونز بود که ناخواسته تماشاگران سینما را با جذابیت باستان شناسی شیفته خود کرد و این اشتیاق را در بسیاری برانگیخت تا ماجراهای مشابهی را آغاز کنند. امروزه، برخی از این رویاپردازان بزرگ شده اند و اکنون اکتشافات قابل توجهی در سراسر جهان انجام می دهند. با این حال، حرفه باستان شناسی که معمولا عاری از نازی ها، تله های انفجاری و تمدن های بین بعدی است، اکنون با گذشته استعماری خود دست و پنجه نرم می کند. علاوه بر این، شخصیت اصلی اغلب با یک دزد مقبره مقایسه می شود ، این سوال را مطرح می کند آیا این افزایش علاقه به باستان شناسی نوید یک تحول مثبت را می دهد؟
شما به این می گویید باستان شناسی؟
خود ایندیانا جونز هنوز متقاعد نشده است. هریسون فورد ۸۰ ساله در پاسخ به این سوال که تاثیر شخصیت او بر الهام بخشی به نسل جدید باستان شناسان چیست، عدم اطمینان خود را بیان می کند. فورد در مصاحبه تلفنی با نشنال جئوگرافیک می گوید: ” من… نمی دانم. فکر می کنم باعث شدیم باستان شناسی لذت بخش و سرگرم کننده به نظر برسد. آن ها افراد هیجان انگیز و ماجراجو های بزرگی هستند. با این حال، و من این را با نهایت احترام می گویم، من اعتبار شخصی برای آن قائل نیستم. هر زمان که با یک باستان شناس واقعی مواجه می شوم، واقعا شیفته شنیدن تجربیات آن ها می شوم. دیدن اینکه مردم در کار خود رضایت پیدا می کنند برایم لذت بخش است. با این حال باید اعتراف کنم که تا حدودی عجیب به نظر می رسد.”
این یک دیدگاه معقول است؛ به عنوان یک باستان شناس، “دکتر جونز” یک الگوی نقش آفرینی جذاب است. او دارای روش های حفاری سوال برانگیزی است و اغلب با یک هفت تیر و شلاق به حفاری می رود. علاوه بر این، او به ندرت با اشیا ارزشمند باز می گردد و اغلب خود را درگیر موقعیت های آشفته مختلفی می بیند، از برخورد تانک گرفته تا انفجار سلاح های هسته ای. این با ادعای او که بیشتر باستان شناسی در محدوده یک کتابخانه انجام می شود کاملا متناقض است.

با این وجود، فورد به خوبی می داند که شخصیتی که بیش از چهار دهه روی پرده به تصویر کشیده، به نمادی محبوب تبدیل شده است. در سال ۲۰۰۸، موسسه معتبر باستان شناسی آمریکا با اهدای جایزه معتبر بندیلیه به او، از وی تجلیل کرد. برایان رز، رئیس آن زمان و استاد برجسته باستان شناسی در دانشگاه پنسیلوانیا، فورد را به خاطر تاثیر قابل توجه اش در برانگیختن علاقه عمومی به کاوش های باستان شناسی ستود.
علی رغم شهرت ایندیانا جونز در دنیای واقعی، فورد ممکن است تا حدودی نسبت به کاوش عمیق تر در شخصیت او نسبت به آنچه در ابتدا در نظر گرفته شده بود، مردد باشد. او تایید می کند که در فیلم اول، مهاجمان صندوقچه گمشده، آن ها با طرز فکر خلق یک فیلم معمولی – چیزی سرگرم کننده و جسورانه، اما فاقد پیچیدگی به آن نزدیک شدند. فورد تاکید می کند که این فیلم ها بیشتر درباره لذت خود سینما هستند تا هر موضوع عمیقی. او از لذتی که از ماجراجویی های هیجان انگیز و داستان سرایی تخیلی برای مخاطب به ارمغان می آورند، احساس رضایت می کند.
فورد اذعان می کند که علاقه شخصی به آثار باستانی دارد، چرا که آن ها دیدگاههای ارزشمندی در مورد تاریخ فراهم می کنند و اغلب با زیبایی فوق العاده ساخته می شوند. با توجه به گفتمان جاری در مورد استرداد آثار هنری، او آگاهی از نابرابری های موجود در جمع آوری و مالکیت این موارد را نشان می دهد. او از روند فعلی بازگشت این اشیا به فرهنگ های اصیل خود ابراز رضایت می کند.
با این حال، وقتی از فورد در مورد عزیزترین دارایی که تا به حال داشته است سوال می شود، پاسخی صمیمانه می دهد: “یک نوزاد”.
“X هرگز ، نقطه را مشخص نمی کند.”
مرلین جانسون، روزنامهنگار، در کتابش زندگی در ویرانه ها، تأثیر پایدار ایندیانا جونز در زمینه باستانشناسی را برجسته میکند. او خاطرنشان می کند که در طول مصاحبه هایش با باستان شناسان، آنها اغلب از ایندیانا جونز با علاقه یاد می کنند، گویی به خواهر یا برادر بزرگتر جسور اشاره می کنند.
با این حال، جانسون تأکید میکند که تمایز واضحی بین تحسین باستانشناسان از سبک ایندیانا جونز و روششناسی که او نشان میدهد وجود دارد. او در ایمیلی به نشنال جئوگرافیک توضیح میدهد: «قابل توجه است که حرفهای که حول محور دقیق کار میدانی و آزمایشگاهی متمرکز شده است، با چنین تصویر عجیبی همراه شده است.»
علاوه بر این، درست مانند شیفتگی به کوسه ها و فیلم نمادین آرواره ها، حضور یک باستان شناس تخیلی در عمل به طرز چشمگیری افکار عمومی را شکل داده است.
به گفته جانینا رامیرز، محقق محترم تاریخ هنر در دانشگاه آکسفورد و مجری سریال مشهور بیبیسی Raiders of the Lost Past، در ابتدا بین برداشت مردم از باستانشناسان و کار واقعی آنها گسست وجود داشت. او توضیح می دهد: “زمانی که فیلم ها برای اولین بار منتشر شدند، مردم درک محدودی از آنچه باستان شناسان واقعاً انجام می دادند داشتند. برخی از افراد ممکن است فریفته مطالعه این موضوع شده باشند، سفرهای پر زرق و برق، ثروت بالقوه، و ماجراهای هیجان انگیز را تصور کنند.”
بینش رامیرز تأثیری را که تصویرهای تخیلی می تواند بر شکل دادن به ادراک عمومی داشته باشد برجسته می کند. جذابیت پرده نقرهای سینما میتواند تصورات نادرست و انتظارات غیرواقعی ایجاد کند و منجر به دیدگاهی تحریفشده از یک حرفه شود که ریشه در تحقیقات دقیق، صبر و فداکاری دارد.
با این حال، بسیار مهم است که بدانیم نفوذ فرهنگ عامه نیز می تواند یک شمشیر دولبه باشد. در حالی که فیلم هایی مانند ایندیانا جونز ممکن است در ابتدا علاقه به باستان شناسی را برانگیخته باشد، آنها همچنین کلیشه ها را تداوم بخشیدند و ماهیت پیچیده این رشته را ساده کردند. همانطور که رامیرز به درستی اشاره می کند، “برای ما ضروری است که شکاف بین هیجان ایجاد شده توسط باستان شناسان خیالی و واقعیت این حرفه را پر کنیم.”
با اذعان به تأثیر رسانه های عمومی و تلاش برای درک بهتر ماهیت واقعی باستان شناسی، می توانیم اطمینان حاصل کنیم که دانشجویان مشتاق و عموم مردم درک دقیق تری از این رشته جذاب دارند. از طریق آموزش و آگاهی، میتوانیم توهمات ایجاد شده توسط هالیوود را برطرف کنیم و از کمکهای واقعی باستانشناسان در کشف تاریخ مشترک بشری قدردانی کنیم.
رامیرز پس از دیدن اولین فیلم ایندیانا جونز به یاد می آورد که او “بلافاصله باشگاه باستان شناسی محلی من را خواست و یک وسواس مادام العمر نسبت به گذشته به وجود آمد” و افزود که نمی توان تاثیر امتیاز بر یک نسل را دست کم گرفت. او می گوید: ” فیلم ها از هیجان ذاتی که کشف به همراه دارد، استفاده کردند.” او می گوید: ” من به اندازه کافی خوش شانس بوده ام که در حفاری هایی حضور داشته باشم که در آن ها یافته های بزرگ انجام می شود. اینکه این لحظات هنوز هم تیترهای خبری را به خود اختصاص می دهند و در اذهان عمومی جذابیت ایجاد می کنند، چیزی است که بر موفقیت ایندیانا جونز تاکید دارد.”

آنها با دقت فراوان، از طنابهای محکمی استفاده میکنند تا به آرامی درپوش یک تابوت سنگی باستانی را جدا کنند و اسرار پنهان درون آن را آشکار کنند. این لحظه الهامبخش به عنوان شاهدی بر تأثیر عمیق فیلمهای ایندیانا جونز است که مخاطبان را در سراسر جهان مجذوب خود کرده و شور و حرارتی را برای حوزه باستانشناسی برانگیخته است.
آلبرت لین، دانشمند برجسته، کاوشگر و مجری کاریزماتیک برنامه تحسین شده شهرهای گمشده نشنال جئوگرافیک ، تأثیر ارزشمند این فیلم ها را تصدیق می کند. او بر تأثیر عمیقی که آنها روی افراد گذاشتهاند تأکید میکند، و بیان میکند: «جذابیت ایندیانا جونز در توانایی آن برای انتقال بینندگان به دنیایی پر از شگفتی و ماجراجویی نهفته است. شعلهای را در درون ما برافروخته میکند، و ما را به یادآوری میل ذاتی انسان ، ناشناخته ها را کشف کن.” وادار می کند.
با این حال باید این سوال را مطرح کرد که آیا این ارتباط واقعا آسیبی به حوزه باستان شناسی وارد می کند یا خیر. همان طور که رامیرز با قاطعیت می گوید: ” در حالی که باستان شناسی به طور غیرقابل انکاری یک رشته علمی و مبتنی بر واقعیت است، استفاده از تخیل، داستان سرایی و ایجاد جهان های پیچیده را نیز ضروری می کند.اگر یک شخصیت فیلم بتواند با به کارگیری تکنیک های مشابه، زندگی خود را با موفقیت به این موضوع اختصاص دهد، به سختی می توان آن را کاملا مضر دانست.”
” آثار باستانی متعلق به موزه است!”
با این اوصاف، نمایش آثار جونز چندان موفق نیست. بت طلایی چاچاپویان توسط رقیب دزدیده می شود، جام مقدس توسط زمین بلعیده می شود و جمجمه کریستالی ناپدید می شود. در همین حال، دولت آمریکا صندوقچه را که یک یادگار باستانی ارزشمند است، از بین می برد و آن را در انباری عظیم پر از جعبه های بی شمار ناشناس با منشا ناشناخته ذخیره می کند. صحنه پایانی فیلم Raiders of the Lost Ark که در سال ۱۹۸۱ اکران شد، حالا اثری متفاوت دارد. نگرش استعماری که در فیلم به تصویر کشیده می شود، با آگاهی بالای امروزی ها در مورد ریشه های آثار باستانی همخوانی ندارد. می توان استدلال کرد که این به دلیل دوره زمانی است که فیلم ها در آن ساخته می شوند. جانسون پیشنهاد می کند که با قرار دادن فیلم های اولیه ایندیانا جونز در دهه ۱۹۳۰، به ایندی این آزادی داده شد تا رفتار سوال برانگیزی از خود نشان دهد. با این حال، وقتی صحبت از دستیابی به ثروت و افتخار شخصی می شود، نتایج به دست آمده به ندرت روش های به کار رفته را توجیه می کنند.
از این رو، اگر جذابیت ایندیانا جونز تنها ناشی از روش ها و انگیزه های او نباشد، آیا می توان آن را به چیزی کم تر شناخته شده و در عین حال ماندگار در دوره های مختلف نسبت داد؟
آلبرت لین، دانشمند، کاشف و مجری مشهور مجموعه جذاب نشنال جئوگرافیک، شهرهای گم شده با آلبرت لین، تاکید می کند: ” داستان هایی از فرهنگ های مختلف، تاثیر عمیقی بر درک ما از جهان و امکاناتی که در آن وجود دارد، دارند.” بزرگ شدن با، داستان هایی مانند ایندیانا جونز و رقص با گرگ ها، همراه با خواندن مشتاقانه من از نشنال جئوگرافیک، به عنوان پنجره ای به دنیایی وسیع و الهام بخش عمل کردند. این روایت ها حس شگفتی و ماجراجویی را به من القا کردند و به این باور من دامن زدند که شهرهای پنهان در جنگل های انبوه و سرزمین های افسانه ای در انتظار کشف هستند. با این حال، تا زمانی که دکترایم را دنبال نکردم، کسی مرا با حقیقت آشنا نکرد: حقیقتا تعداد زیادی ناشناخته وجود دارد. از آن زمان به بعد، زندگی من بازتابی خاص از خود ایندیانا جونز شده است.”
در طی یک مصاحبه مجازی با نشنال جئوگرافیک، لین که از سفر اخیر خود به گواتمالا لذت می برد، تجربه هیجان انگیز خود از ورود به مقبره یک پادشاه باستانی مایایی را بازگو کرد. در حالی که بیشتر در مقبره فرو می رفت، با آثار مرموزی مواجه شد که از سرنخ های وسوسه انگیزی در مورد شهر گم شده ای پرده برمی داشت که از کشف آن ها طفره می رفت. این سفر بدون خطر نبود، چرا که لین با تمساح ها، عقرب ها و داستان های محلی آناکوندای عظیم مواجه شد. لین که به خاطر تخصصش در تکنولوژی های پیشرفته مانند لیدار مشهور است، به خاطر کارهای جسورانه اش لقب “ایندیانا جونز ۲.۰” را به دست آورده است.
با این حال، فراتر از هیجان سطحی، لین قاطعانه معتقد است که جذابیت ایندیانا جونز فراتر از سرگرمی صرف است. او تاکید می کند که این فیلم حس شگفتی و ماجراجویی را در بینندگان خود برمی انگیزد و به جنبه ای اساسی از طبیعت انسان – میل ذاتی ما به اکتشاف – می پردازد. لین با اشتیاق استدلال می کند که هنوز یک مرز ناشناخته از اکتشاف وجود دارد که در انتظار کشف شدن است. در حالی که داستان های ایندیانا جونز ممکن است تخیلی به نظر برسند، لین ادعا می کند که قلمروهایی از واقعیت وجود دارد که در آن ها این داستان ها می توانند به تجربه های ملموس تبدیل شوند.
در اصل، سفر فریبنده لین به مقبره پادشاه مایاها، گواهی بر روح پایدار اکتشافی است که در درون همه ما وجود دارد. این موضوع به ما یادآوری می کند که هنوز اسراری برای کشف و یافتن سرزمین های رمز آلود نشده برای فتح وجود دارد. همان طور که لین به صراحت می گوید: ” ما کاشف هستیم و قلمرو اکتشاف همچنان ما را فرا می خواند. در حالی که داستان های ایندیانا جونز ممکن است مانند آثار داستانی به نظر برسند، اما این پتانسیل را دارند که به قلمرو واقعیت وارد شوند.”

















فیلمهای ایندیانا جونز بیشتر به تخیل نزدیکه تا واقعیت