بررسی ریشه های تعاملات فرهنگی دیرینه در فلات تبت تا دوران ماقبل تاریخ

فلات تبت که بیش از 1 میلیون مایل مربع وسعت دارد، به دلیل ارتفاع بسیار زیاد، معمولاً به عنوان “بام جهان” شناخته می شود. با میانگین ارتفاع 14000 پا، به عنوان مرتفع ترین خشکی روی زمین قرار دارد. شایان ذکر است که انسان ها با وجود محیط سخت و چالش برانگیز این منطقه از دوران ماقبل تاریخ ساکن دائمی این منطقه بوده اند.

به گزارش مجله اینترنتی باستان شناس به نقل از  phys.org : کشاورزی و دامداری همیشه نقش مهمی در اقتصاد فلات تبت داشته است و این امر امروزه نیز صادق است. این شیوه های سنتی برای بقای جوامع محلی در طول تاریخ حیاتی بوده است. به منظور پیشرفت در محیط چالش برانگیز، کشاورزان، کشاورزان، و دامداران سیار با یکدیگر همکاری می کنند و حرکات خود را هماهنگ می کنند. این وابستگی متقابل نه تنها اقتصاد کلی را شکل می دهد، بلکه بر جغرافیای فرهنگی فلات نیز تأثیر می گذارد.

یک مطالعه جدید توسط محققان دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس و دانشگاه سیچوان در چین، که در 2 فوریه در Scientific Reports منتشر شد، ریشه های تعاملات فرهنگی طولانی مدت در فلات تبت را تا دوران ماقبل تاریخ، در اوایل عصر برنز، ردیابی می کند.

محققان از مدل‌سازی مکانی پیشرفته برای مقایسه شواهد محیطی و باستان‌شناسی استفاده کردند که استراتژی‌های تحرک و معیشت باستانی را به ارتباطات فرهنگی ایجاد شده در میان کشاورزان و گله‌داران در عصر برنز و آهن متصل می‌کند. یافته‌های آنها نشان می‌دهد که این استراتژی‌ها بر الگوی استقرار و انتقال سبک‌های سرامیکی – مانند مواد مورد استفاده، ویژگی‌ها و ویژگی‌های تزئینی سفال‌ها – در میان جوامع دوردست ماقبل تاریخ در سراسر فلات تأثیر گذاشته است.

به گفته مایکل فراچتی، پروفسور باستان شناسی در هنر و علوم در WashU و نویسنده مسئول این مطالعه، این تحقیق یک کار بزرگ بود که به لطف پیشرفت در تجزیه و تحلیل داده های مکانی و سنجش از دور با وضوح بالا امکان پذیر شد.

ابتدا، محققان شبیه سازی هایی از مسیرهای بهینه تحرک مورد استفاده کشاورزان و دامداران ماقبل تاریخ را براساس پوشش زمین و ظرفیت محیط برای پشتیبانی از نیازهای محصولات یا گله های خود تولید کردند. به عنوان مثال، گله داران زمین های مرتفع معمولا در مناطقی با منابع غنی علف به سمت مکان های قابل کشت محدودتر در فلات حرکت می کنند. الگوهای تکرار شده حاصل از این شبیه سازی ها نشان داده شد که از نظر آماری با موقعیت جغرافیایی هزاران مکان ماقبل تاریخ در سراسر فلات تبت ارتباط دارد.

این تیم برای آزمایش چگونگی تاثیر این مسیرها بر تعاملات اجتماعی، یک پایگاه داده بزرگ از یافته های باستان شناسی منتشر شده از سایت های عصر برنز و آهن در سراسر تبت گردآوری کرد و یک شبکه اجتماعی براساس تکنولوژی ها و طراحی های مشترک سرامیک های یافت شده در این سایت ها ایجاد کرد. شبکه اجتماعی یادشده نشان می دهد که حتی سایت های دوردست نیز هزاران سال پیش در سرتاسر سرزمین تبت به خوبی با یکدیگر در ارتباط بوده اند.

” هنگامی که ما نقشه های تحرک را بر روی شبکه اجتماعی قرار می دهیم، یک همبستگی قانع کننده بین مسیرهای مورد استفاده برای تحرک معیشت محور و ارتباطات قوی در فرهنگ مادی در میان جوامع منطقه ای پدیدار می شود. فراچتی توضیح داد: ” این یافته جذاب نشان دهنده توسعه تدریجی بزرگراه های تحرک در طول قرن ها استفاده مداوم است.” این نه تنها نشان می دهد که مردم به طور استراتژیک براساس نیازهای کشاورزی و گله ای خود تغییر مکان می دادند، که به شدت تحت تاثیر پتانسیل محیطی بود، بلکه نقش محوری تحرک در تقویت پیوندهای اجتماعی و شکل دادن به ویژگی متمایز جوامع باستانی ساکن فلات تبت را برجسته می کند.”

نتایج مطالعات همچنین یک نکته جالب را نشان داد: بخش غربی تبت به اندازه شرق با این الگوها همخوانی نداشت. به گفته نویسندگان، این نشان دهنده یک جهت گیری فرهنگی جایگزین به سمت آسیای مرکزی است، جایی که الگوهای حرکتی قابل مقایسه جوامع ماقبل تاریخ را به غرب متصل می کند. این تفاوت ها بین شرق و غرب در سایر مطالعات باستان شناسی نیز مشاهده شده است.

برای دهه‌ها، باستان‌شناسان در تلاش بوده‌اند تا بفهمند که چگونه و چرا جوامع انسانی باستان روابط اجتماعی و هویت‌های فرهنگی را در سراسر زمین چالش‌برانگیز تبت برقرار می‌کنند. نویسنده اصلی، Xinzhou Chen، که دکترای خود را در سال 2023 از WashU دریافت کرد و در حال حاضر در مرکز علوم باستان‌شناسی در دانشگاه سیچوان کار می‌کند، اظهار داشت که این تحقیق دیدگاه جدیدی برای بررسی توسعه انسجام اجتماعی انسانی در باستان‌شناسی ارائه می‌دهد.