بزرگترین گنجینه طلای بیزانس از اعماق دریا بیرون کشیده شد

کاوش‌های ده‌ ساله در اعماق دریای آدریاتیک و در نزدیکی جزیره «ملِیِت» (Mljet) کرواسی به رونمایی از یکی از شگفت‌انگیزترین گنجینه‌های طلای دوره بیزانس انجامید. باستان‌شناسان با بررسی سکه‌ها، انگشترهای نشان و سگک‌های مرصع به‌دست‌آمده معتقدند این کشتی نه یک شناور تجاری معمولی، بلکه حامل یکی از مقامات عالی‌رتبه یا اشراف‌زادگان امپراتوری روم شرقی در قرن هفتم یا هشتم میلادی بوده است.

بزرگ‌ترین گنجینه طلای بیزانس در اعماق مدیترانه

بر اساس گزارش مؤسسه حفاظت از آثار تاریخی کرواسی، این مجموعه باشکوه پس از بیش از یک دهه کاوش‌های پیچیده زیرآب از دل دریا بیرون کشیده شده است. مجموع وزن طلاهای مرمت‌شده به بیش از ۶۰۰ گرم می‌رسد که به گفته پژوهشگران، بیشترین میزان طلای کشف‌شده در یک کشتی غرق‌شده متعلق به دوران بیزانس در پهنه دریای مدیترانه است.

در میان اشیای بازیابی‌شده، سکه‌های طلا، سگک‌های کمربند جواهرنشان، یک انگشتر نشان امپراتوری و اشیای تجملاتی چشمگیری به چشم می‌خورد که نشان‌دهنده پرستیژ بالا و جایگاه اجتماعی ویژه سرنشینان آن است.

نشانه‌هایی از حضور یک مسافر برجسته امپراتوری

یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های این کشف، سکه‌های طلایی است که در زمان حکمرانی سلسله هرکلیوسی (Heraclian dynasty) ضرب شده‌اند؛ سلسله‌ای که در قرن هفتم میلادی بر امپراتوری بیزانس حکومت می‌کرد.

ظرافت بالای ساخت و ماهیت تشریفاتی این اشیا، فرضیه تجاری بودن صرف این سفر را رد می‌کند. باستان‌شناسان تأکید دارند که کیفیت و حجم آثار به‌دست‌آمده گواهی می‌دهد این کشتی حامل یک فرستاده امپراتوری، دیپلمات، مقام ارشد یا یکی از اشراف‌زادگان ثروتمند بیزانسی بوده است.

دریای آدریاتیک؛ شاهراه ارتباطی قسطنطنیه و غرب

این کشتی در یکی از پرآشوب‌ترین و درعین‌حال حساس‌ترین برهه‌های تاریخ بیزانس غرق شده است. در قرن هفتم میلادی، امپراتوری روم شرقی با تهاجمات گسترده، از دست دادن برخی قلمروها و بحران‌های سیاسی داخلی دست‌پنجه نرم می‌کرد، اما همچنان با اتکا به نیروی دریایی قدرتمند خود، تسلط بر مسیرهای تجاری شرق مدیترانه را حفظ کرده بود.

دریای آدریاتیک در آن دوران، کانال ارتباطی حیاتی میان قسطنطنیه (پایتخت امپراتوری) و قلمروهای بیزانس در ایتالیا و بالکان غربی به شمار می‌رفت. عبور مداوم کشتی‌های حامل مقامات، نظامیان و کالاهای گران‌بها از این مسیر، این منطقه را به گنجینه‌ای زنده برای درک جریان‌های انسانی و اقتصادی آن عصر بدل کرده است.

فراتر از یک گنجینه؛ بازسازی حیات اجتماعی قرون وسطی

با وجود آنکه درخشش طلاهای کشف‌شده توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده، باستان‌شناسان ارزش اصلی این یافته را در اطلاعات تاریخی بی‌بدیل آن می‌دانند. تمامی اشیای به‌دست‌آمده — از سکه‌ها و زیورآلات گرفته تا بقایای بدنه چوبی کشتی — تکه‌های پازلی هستند که نحوه زندگی، الگوی سفرهای طبقه اشراف و سیستم‌های تجاری در اوایل قرون وسطی را روشن می‌سازند.

عملیات کاوش در زیست‌گاه زیرآبی جزیره ملیِت همچنان ادامه دارد و پژوهشگران امیدوارند با بررسی‌های دقیق‌تر، خاستگاه دقیق کشتی، مقصد نهایی آن و هویت واقعی مسافر سرشناس آن را پس از گذشت بیش از ۱۳۰۰ سال از غرق شدنش فاش کنند.