باستان‌ شناسان تکنیک گمشده جواهرسازی در چین باستان را بازسازی کردند

مجله اینترنتی باستان‌ شناس | این دستاورد، پرتو جدیدی بر مهارت و استادی شگفت‌انگیز هنرمندان در ساخت برخی از ظریف‌ترین جواهرات درباری چین باستان می‌افکند.

این مطالعه که در نشریه علمی معتبر npj Heritage Science به چاپ رسیده است، بر روی تکنیک تزیینی بسیار پیچیده‌ای به نام «جین ژه سی» (Jin zhe si) تمرکز دارد. این روش منحصربه‌فرد برای تولید ورقه‌های طلای فوق‌العاده نازک، تاخورده و موج‌دار با بافتی خاص و ابریشم‌گون به کار می‌رفته است. با وجود اینکه نام و توصیف این متد در متون و اسناد تاریخی ثبت شده بود، فرآیند دقیق ساخت و تولید آن برای قرن‌ها به صورت یک راز سر به مهر باقی مانده بود.

کشف در مقبره شاهزاده سلسله مینگ

محور اصلی این پژوهش، یک جفت گوشواره طلایی به شکل کدو قلیانی (Gourd) است که از مقبره شاهزاده «ژو زایرونگ» (Prince Zhu Zairong)، از شاهزادگان سلسله مینگ که در سال ۱۵۴۵ میلادی درگذشته، به دست آمده است. مقبره او که در استان هوبئی (Hubei) چین واقع شده، یکی از چندین آرامگاه سلطنتی است که نمونه‌های استثنایی و بی‌نظیری از جواهرات طلای این دوره تاریخی را در خود جای داده است.

پژوهشگران ابتدا با استفاده از تحلیل‌های میکروسکوپی دقیق و به کارگیری روش‌های «باستان‌شناسی تجربی»، ساختار گوشواره‌های اصلی را به دقت بررسی کردند و سپس تلاش نمودند تا آن‌ها را مجدداً خلق کنند. متون تاریخی با تکنیک‌های مهندسی معکوس تلفیق شد تا هر مرحله از فرآیند تولید بازسازی شود و مشخص گردد که استادکاران باستان چگونه به این فرم‌های تاخورده و پیچیده در جواهرات دست می‌یافتند.

راز انعطاف‌ پذیری طلا: چرا فقط طلا؟

آزمایش‌های این تیم نشان داد که کلید اصلی این فرآیند، قابلیت چکش‌خواری و شکل‌پذیری (Ductility) فوق‌العاده طلای با درجه خلوص بالا بوده است. پژوهشگران فویل‌های طلا، نقره و آلومینیوم را تحت شرایط کاملاً یکسان آزمایش کردند و دریافتند که تنها طلای با خلوص بالا می‌تواند بارها و بارها به شکل‌های پیچیده سه‌بعدی تا بخورد، بدون اینکه دچار ترک‌خوردگی یا شکستگی شود.

بازسازی موفقیت‌آمیز این اثر اثبات می‌کند که بافت ظریف و متمایز این جواهر، از طریق تا کردن و موج‌دار کردنِ بسیار دقیقِ فویل‌های طلای فوق‌العاده نازک ایجاد شده است؛ نه از طریق حکاکی یا قلم‌زنی روی فلز پس از شکل‌دهی آن. این فرآیند شباهت ساختاری عجیبی به هنر اریگامی یا تا کردن پارچه دارد، اما این‌بار روی فلز سخت طلا اجرا شده است.

احیای هنر سنتی و پیوند با تاریخ

به گفته تیم تحقیق، این یافته‌ها شکاف موجود میان توصیفات مکتوب تاریخی از تکنیک «جین ژه سی» و شواهد باستان‌شناسیِ برپای‌مانده را پر می‌کند. این مطالعه همچنین دیدگاه ارزشمندی را درباره مهارت‌های پیشرفته فلزکاری هنرمندان سلسله مینگ ارائه می‌دهد؛ هنری که بخش اعظم تکنیک‌های آن با گذشت زمان به دست فراموشی سپرده شده بود.

محققان معتقدند این پروژه علاوه بر ارتقای درک ما از ظرافت‌های هنری سلسله مینگ، به حفظ و احیای طلاکاری سنتی چینی نیز کمک شایانی خواهد کرد. ترکیب تحلیل‌های علمی با بازسازی عملی در این پروژه، الگویی کارآمد برای بررسی سایر تکنیک‌های تولیدی تاریخی ارائه می‌دهد که امروزه تنها در نوشته‌های کهن یا یافته‌های باستان‌شناسی اثری از آن‌ها دیده می‌شود.

این پژوهش ارزشمند توسط دانشمندان موسسه جواهرمانی (Gemmological Institute) در دانشگاه علوم زمین چین (Wuhan) شامل «تیان ژیهایو» (Tian Zhihao)، «رن کای» (Ren Kai) و «جیانگ ژنیو» (Jiang Zhenyu) انجام و منتشر شده است.