حل معمای کشتی غرق شده ی قرن هفدهمی حاوی ۴۰۰ سکه ی طلا

مجله اینترنتی باستان‌شناس | بیش از ۳۰ سال پیش (در سال ۱۹۹۵)، گروهی از غواصان و باستان‌شناسان دریایی در سواحل جنوبی انگلستان (منطقه دِوون)، با بقایای یک کشتی قدیمی مواجه شدند که در اعماق آب آرام گرفته بود. بخش هیجان‌انگیز ماجرا، کشف بیش از ۴۰۰ سکه طلای خالص و کمیاب متعلق به شمال آفریقا (مراکش) در میان خرابه‌های این کشتی بود. از آن زمان تا کنون، این که این کشتی چه نام داشته، متعلق به کدام کشور بوده و چرا سر از این نقطه درآورده، به یکی از بزرگ‌ترین معماهای باستان‌شناسی دریایی تبدیل شده بود.

حالا در ژوئن ۲۰۲۶، تیمی از محققان دانشگاه بورنموث با همکاری موزه بریتانیا اعلام کردند که این معمای ۳۰ ساله سرانجام حل شده است.

نام این کشتی اسطوره‌ای چیست؟

بر اساس اسناد تاریخی تازه کشف‌شده و بررسی‌های دقیق باستان‌شناسی، این کشتی «دام فان کولن» (Dom van Keulen) نام دارد؛ یک کشتی تجاری و قدرتمند هلندی که در پاییز سال ۱۶۳۳ میلادی، بندر مراکش را به مقصد هلند ترک کرده بود، اما هرگز به مقصد نرسید.

سکه های طلا و گنجینه غرق‌شده؛ از طلای خالص تا پوست بز!

«دیو پارهام»، استاد باستان‌شناسی دریایی، درباره محموله این کشتی می‌گوید:

«اسناد نشان می‌دهند که این کشتی حامل بار سنگین و بسیار ارزشمندی بوده است؛ شامل ۱۵۰ کیسه صمغ عربی، ۶۴ کیسه شوره‌قلم (ماده اولیه باروت)، ۳۲۰ تخته پوست بز و ۹,۰۰۰ سکه طلای بربری (سکه طلا و سنتی مراکش).»

اگرچه بخش زیادی از محموله در همان زمانِ غرق شدن توسط بومیان و نجات‌گران محلی بیرون کشیده شد، اما بیش از ۴۰۰ سکه طلا در اعماق دریا باقی ماند تا ۳۶۰ سال بعد توسط باستان‌شناسان کشف شود. در قرون ۱۶ و ۱۷ میلادی، تجار هلندی کالاهای ساخت اروپا را به شمال و غرب آفریقا می‌بردند و در ازای آن، طلای فوق‌العاده خالص آفریقایی دریافت می‌کردند.

در اعماق ۳۰ متری دریا چه می‌گذرد؟

تصویر یا نقاشی پایداری از ظاهر کشتی «دام فان کولن» در تاریخ ثبت نشده است، اما بررسی‌های زیر آب نشان می‌دهد که سایت غرق‌شدگی حدود ۳۰ متر طول دارد و در عمق ۱۸ تا ۳۰ متری دریا واقع شده است. در این سایت، علاوه بر سکه‌های طلا، چندین توپ جنگی، لنگرهای غول‌پیکر و وسایل شخصی خدمه نیز کشف شده است.

امروز بسیاری از این اشیاء، از جمله ظروف مفرغی، جواهرات طلا، یک مُهر شخصی و یک تکه طلای خام انگشتی، در موزه بریتانیا نگهداری می‌شوند.

چرا این کشف تا این حد اهمیت دارد؟

«جرمی دی هیل»، مدیر تحقیقات موزه بریتانیا، با ابراز شگفتی از این دستاورد می‌گوید:

«پیدا کردن طلای آفریقایی در کف دریای انگلستان، سوالات بی‌پاسخ زیادی ایجاد کرده بود. حل این معما نتیجه یک کار تیمی بزرگ میان کارشناسان بین‌المللی است. این داستان به ما نشان می‌دهد که چگونه تجارت جهانی در قرن هفدهم، کشورهای مختلف را به هم متصل می‌کرد و یادآوری می‌کند که هنوز چه گنجینه‌ها و ناگفته‌های عظیمی در اعماق دریاها منتظر کشف شدن هستند.»

این کشف، فصل جدیدی از تاریخ دریانوردی، دزدی‌های دریایی و خطوط تجاری مخفی میان آفریقا و اروپا را در دوران طلایی هلند پیش روی باستان‌شناسان باز کرده است.