غارنگاره های مرموز ۱۴ هزار ساله : هنر دست کودکان عصر یخبندان

در حدود ۱۴ هزار سال پیش، در حالی‌که تعدادی از شکارچیان مشغول خلق آثاری هنرمندانه از حیواناتی چون گوزن شمالی و گاومیش کوهان‌دار بودند، کودکانشان نیز در گوشه‌ای دیگر خود را سرگرم می‌کردند.

مجله اینترنتی باستان شناس : در آن‌جا، روی یک دیوار صاف، درست در ارتفاعی مناسب با قد کودکان خردسال، مجموعه‌ای از خط خطی‌های کودکانه به چشم می‌خورد که‌ مشابه آن‌ها را می‌توان در نقاشی‌های کودکان امروزی یافت. به عقیده محققین، این آثار، هنر دست کودکانی ۳ تا ۶ ساله بوده که کشف آن‌ها، گامی بزرگ در جهت درک مشارکت کودکان در دوران پیش از تاریخ محسوب می‌شود.

مطالعات پیشین همواره بر حضور بزرگسالان هنگام خلق غارنگاره‌ها تاکید داشتند. اما در این بررسی می‌بینیم که کودکان نیز به هنگام خلق چنین آثاری در عصر یخبندان ، در غار حضور داشتند، والدین خود را تماشا می‌کردند، می‌آموختند و سپس هنر خود را خلق می‌کردند.

این خطوط گیج‌کننده، هیچ شباهتی به سایر هنر غارنگاره‌ها ندارند و دارای ظاهری مرموز و معمایی هستند. پس از انجام اسکن‌های سه بعدی، محققین توانستند تا متوجه فشارهای ناهموارِ وارد شده به زغال چوب، جهت ترسیم خطوط شوند. پس از مقایسه‌ی این آثار با آثار کودکان مدرن امروزی، درمی‌یابیم که کودکان تا ۶ سالگی، در طول زمان و فرهنگ‌های مختلف، مراحل رشد یکسانی را پشت سر می‌گذارند که بر توانایی فیزیکی آن‌ها در نقاشی اثر می‌گذارد. برای مثال، خطوط فشاری مخصوص کودکان ۳ ساله بوده که به تازگی یاد گرفته‌اند تا حرکات بدن خود را کنترل کنند و یا شکلک‌های لرزان مختص کودکان بزرگ‌تری‌ بوده که شروع به تسلط بر مهارت‌های حرکتی ظریف کرده‌اند.

آثار به نوعی روی هم قرار گرفته‌اند که گویی چند کودک در آن‌جا حضور داشته و در آنِ واحد مشغول نقاشی بوده‌اند. در محدوده‌ی امنی که توسط والدینشان ایجاد شده بود، آن‌ها در تلاش برای آشنایی با محیط پیرامونشان بودند؛ بزرگسالان می‌دانستند که آن‌ها چه می‌کنند و برای آن‌ها مشعل‌های آتش را روشن کرده بودند، زیرا بدون نور، این قسمت از غار بسیار تاریک بود. این نکته که آن‌ها اجازه‌ی چنین کاری را به کودکان خود داده باشند، به اصل آزمایش و کشف محیط پیرامون اشاره دارد.

نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که خلق این آثار، عملی تخصصی یا آئینی نبود، بلکه فعالیتی بود که کودکان نیز در آن حضور داشتند. حتی می‌توان گفت که کودکان نقش بزرگی در جوامع پیش از تاریخ ایفا می‌کردند؛ شاید به این دلیل که نیمی از جمعیت هر گروه را تشکیل می‌دادند.

🖋 سحر مرتضی نژاد