ژن نئاندرتال ها در دندان انسان مدرن

بر اساس نتایجی که اخیرا در ژورنال Cell منتشر شد، از بین ژن‌هایی که شکل دندان‌های انسان مدرن را تعیین می‌کنند، یکی از آن‌ها متعلق به نئاندرتال‌هاست که مستقیما از آن‌ها به ارث رسیده است!

مجله اینترنتی باستان شناس : در این بررسی، محققین تفاوت‌های دندانی قابل توجهی بین قومیت‌های مختلف را شناسایی کردند که احتمالا تا حدی ناشی از ژنی‌ است که از نئاندرتال‌ها به ارث رسیده.

از آن‌جا که دندان‌ها بهترین عضوی هستند که در طول زمان حفظ می‌شوند، می‌توانند بیانگر نکات بسیاری از مسیر دگرگشت انسان باشند. با این وجود، به دلیل محدودیت‌های اندازه گیری، اطلاعات کمی از اساس ژنتیکی که‌ منجر به تنوع در شکل و اندازه‌ی دندان انسان امروزی می‌شود، در دست بود.

اما اکنون، ژن‌های متعددی شناسایی شدند که بر رشد دندان‌ها تاثیر می‌گذارند. ضمن‌ آن‌که برخی از آن‌ها مسئول تفاوت‌های موجود بین گروه‌های قومی هستند.

در این بررسی، محققین از داده‌های موجود متعلق به ۸۸۲ داوطلب با اجداد اروپایی، بومی امریکا و افریقایی استفاده کردند و سپس با استفاده از روشی تحلیلی به نام multiomics این داده‌ها را با اطلاعات ژنتیکی افراد مقایسه کردند.

این واریانت ژنتیکی نئاندرتالی که بر بیان ژن PITX2 اثر دارد، در مسیر بیولوژیکی رشد دندان نقش داشته و فقط در افراد با اجداد اروپایی شناسایی شد. دندان‌های پیش (incisor) در حاملین این واریانت ژنتیکی، ضخامتی نازک‌تر داشته و از نظر اندازه به نسبت کوچک‌تر بودند.

اهمیت این یافته زمانی بیشتر می‌شود که در نظر داشته باشیم که برخی از ژن‌هایی که در ایجاد تنوع در شکل و ابعاد دندان نقش دارند، می‌توانند در بیماری‌زایی(مانند عدم رشد دندان) نیز دخیل باشند. محققین امیدوارند تا این نتایج بتواند با کمک ژن درمانی، در درمان افراد با مشکلات دندانی، سودمند باشد.

اگرچه هنوز مشخص نیست که‌ این ژن چه مزایایی در مسیر دگرگشتی انسان داشته که انتخاب شده، اما واضح است که در کنار صفاتی چون “شکل بینی” و “حساسیت بیشتر به درد”، “شکل دندان‌” نیز از فنوتیپ‌های شگفت آوری‌ بوده که تحت تاثیر آمیزش با نئاندرتال‌ها قرار گرفته است!

🖋 سحر مرتضی نژاد