کاوش در گنجینه محتوا

چه چیزی درباره ایران باستان می‌خواهید بدانید؟

میان مقاله‌ها، خبرها، ویدیوها و پرونده‌های تاریخی جستجو کنید.

پیشنهادهای جستجو:

نگاهی به جواهرات دوران باستان : سلت ها چه جواهراتی می پوشیدند؟

تبلیغ
نگاهی به جواهرات دوران باستان : سلت ها چه جواهراتی می پوشیدند؟
سلت ها خود را به طلای درخشان می آراستند. اما چه نوع خاصی از جواهرات سلتی را می پوشیدند و چه کسی چه چیزی را می پوشید؟

سلت ها خود را به طلای درخشان می آراستند. اما چه نوع خاصی از جواهرات سلتی را می پوشیدند و چه کسی چه چیزی را می پوشید؟

مجله اینترنتی باستان شناس : نویسندگان یونان و روم باستان سلت ها را علاقه مند به آراستن خود با جواهرات طلایی توصیف می کردند. استرابون نوشت:

“به صراحت و روحیه بالای خلق و خوی آنها باید ویژگی های خودستایی کودکانه و عشق به جواهرات را اضافه کرد. آنها زیورآلات طلا، گردنبند بر گردن، و دستبند بر بازوها و مچ های خود می پوشند، در حالی که افراد عالی رتبه جامه های رنگارنگ آراسته با طلا می پوشند. این غرور و نخوت است که آنها را در پیروزی غیرقابل تحمل می کند.»

آیا مورخان به دنبال نشان دادن سلت‌ها به‌عنوان مردمانی غیرمتمدن و عجیب‌وغریب، برخلاف همتایان یونانی و رومی پیشرفته‌ترشان بودند؟ یافته‌های باستان‌شناسی از قبرستان های سلتی‌های عصر آهن چیز دیگری را نشان می‌دهد. سلت‌ها در واقع خود را با جواهرات می‌آراستند. مقدار و نوع جواهرات بسته به جنسیت و موقعیت اجتماعی متفاوت بود.

جواهرات و تزئینات باستانی نمادی از موقعیت اجتماعی

سنجاق براگانزا، c. 250 قبل از میلاد – 200 قبل از میلاد، اسپانیا. منبع: موزه بریتانیا

جامعه سلتی یک جامعه طبقاتی بود، که از طبقه غیرآزاد، طبقه آزاد کارگران، طبقه بالاتر صنعتگران، دروئیدها ، سخنوران و شاعران، کاهنان ، و همچنین طبقه جنگجو و نخبگان، تشکیل شده بود. اما این فقط نخبگان و بعداً طبقه جنگجو بودند که دارای ثروت لازم برای به دست آوردن مقادیر قابل توجهی جواهرات بودند.

وقتی صحبت از تجزیه و تحلیل یافته های باستان شناسی جواهرات سلتی می شود، باید در نظر داشت که آنچه جواهرات و زیورآلات نشان می دهند، در درجه اول بر طبقه نخبگان متمرکز است.

بر اساس شواهدی از منابع مکتوب باستانی، مانند نقل قول از استرابون جغرافیدان و مورخ یونانی در بالا، مردم سلتیک از نظر تاریخی تمایل به آراستگی با جواهرات داشته اند. شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که لباس مردان در مقایسه با زنان سلتیک نسبتاً بی‌آرایش بوده است، اما با این وجود، مردان و زنان بیشتر از همسایگان یونانی و رومی خود جواهرات و زینت‌های بیشتری می‌پوشیدند. شناخته‌شده‌ترین جواهرات مرتبط با سلت‌ها – و آن چیزی که بیشتر به عنوان نماد موقعیت و ثروت مورد استفاده قرار می‌گرفت– Torcs- گردن‌بند حلقه‌ای است، طوق یا گریواره، گردن‌بندی است فلزی که به صورت حلقه‌ای بزرگ خمیده شده و دو انتهای آن به هم نزدیک است و به صورت حلقه به‌دور گردن آویخته می‌شود. بسیاری از این گردن‌بندها که در آثار باستانی پیدا شده به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که آویختن آن‌ها به دور گردن به صورت دائمی باشد و بازکردن آن‌ها از گردن دشوار بوده‌است.

این نوع گردن‌بند در قدیم در میان اقوام سکایی، ایلیری، تراکیه‌ای، سلتی و دیگر فرهنگ‌های اوراسیایی از سده هشتم پیش از میلاد تا سده سوم میلادی رایج بوده‌است. گردن‌بندهای حلقه‌ای باریک، اغلب با تزئین سر حیوان در هنر هخامنشی هم رایج بوده‌است.

به نظر می رسد (بر اساس شواهد به دست آمده از تدفین ها ) Torcs عمدتاً توسط اعضای طبقه نخبگان در دوره هالشتات (حدود 1200 قبل از میلاد تا 450 قبل از میلاد) پوشیده شده است، استفاده از آنها گسترده تر و به طبقه جنگجو در طول . دوره لا تن(450 قبل از میلاد-43 پس از میلاد) نیز رسیده است.

ظهور یک Torcs در نگاره های مردم سلتیک به قدمت آن هابه دوره لا تن کمک می کند. در آن دوره، اکثر حلقه‌های گردنی که در قبرهای زنانه یافت می‌شد، برنزی و بیشتر در قبرهای مردانه طلا بودند، که نشان‌دهنده تمایز جنسیتی است.

حلقه از مایلی له کمپ، عکس از G Gratain. منبع: Wikimedia Commons

به نظر می‌رسد برخی از Torcs( گردنبند ها ) به عنوان هدایا و پیشکش های اعتقادی کشف شده اند: مانند گنجینه اسنتیشام و گردنبند Broighter از Co. Derry، ایرلند. در منطقه اسنتیشام حلقه های گردن طلای متعددی به دست آمده است که به اهمیت آیینی آنها اشاره دارد. اگرچه Torcs آیینی پوشیده نمی‌شدند، و بنابراین نمی‌توانند بینشی در مورد نقش آنها به عنوان نمادهای موقعیت در زندگی روزمره ارائه دهند، استفاده از آنها به عنوان اشیاء آیینی نشان می‌دهد که آنها برای مردم سلتیک ارزش بسیار زیادی دارند. این اهمیت معنوی اهمیت جواهرات را در فرهنگ سلتیک برجسته می کند.

شواهد مکتوب از جواهرات سلتی

حلقه سلتیک، قرن چهارم قبل از میلاد. منبع: موزه هنر متروپولیتن

علاوه بر نقل قول قبلی از استرابون که سلت ها را در علاقه به جواهرات شخصی مغرور توصیف می کند، تعدادی دیگر از افراد سلتی که جواهرات می پوشند در متون کلاسیک ذکر شده است.

دیوکاسیوس ، بودیکا، ملکه جنگجوی معروف قبیله بریتونیک سلتیک ایسنی را چنین توصیف می کند:

او از نظر قد بسیار بلند بود، از نظر ظاهری وحشتناک‌تر، در نگاه چشمانش خشن‌تر بود، و صدایش خشن بود. موهای بلندی داشت. دور گردنش یک گردنبند بزرگ طلایی بود. و پوششی از رنگهای متنوع پوشیده بود که روی آن ردایی ضخیم با سنجاق بسته شده بود. این لباس تغییر ناپذیر او بود.»

خواه این توصیف دقیق باشد یا نه، استفاده از سنجاق سینه و سنجاق برای بستن لباس ها توسط یافته های باستان شناسی، به ویژه تدفین ها تأیید شده است. اینکه بودیکا با گردن بند خاصش در تاریخ ثبت شده، نه تنها به اهمیت او به عنوان یک رهبر، بلکه به اهمیت مکرر حلقه های گردنی در میان طبقات نخبه و جنگجو اشاره می کند.

دستبند سلتی، ج. 400 قبل از میلاد، اوایل لاتن. منبع: موزه هنر متروپولیتن

تیتوس لیویوس مورخ رومی درباره یک ژنرال رومی که پس از شکست گروهی از گال ها و ربودن گردنبند های آنها به عنوان غنیمت پیروزی، نام تورکواتوس را برگزید، نوشت:

«”جنگجوی رومی پس از شکست دادن دشمن خود در نبرد، تنها با گرفتن یک چیز از دشمن سقوط کرده احترام زیادی از خود نشان داد – زنجیری که به دور گردن خود می بست و آغشته به خون بود. در حالی که رومی ها با ترک مواضع خود، با هلهله و تحسین به استقبال همرزم پیروز خود شتافتند، در میان کنایه های بازیگوشانه سربازان به شکل شاعرانه ای ، نام تورکواتوس به عنوان یک لقب به جنگجو اعطا شد. که برای نسل‌های آینده مورد احترام قرار خواهد گرفت.”

یک بار دیگر، این تحلیل به کاوش در اقوام سلتیک، به‌ویژه گال‌ها می‌پردازد و بر روی حلقه گردنی به عنوان یک شی بسیار مهم تمرکز می‌کند. چه این تصویر بیانگر غرور در میان سلت ها باشد یا نه، واضح است که جواهرات نقش مهمی در ابراز وجود و احساس غرور آنها ایفا کرده است.

تصاویری از جواهرات در هنر سلتی

مجسمه ی سلتی که حلقه ای بر گردن دارد

جواهرات سلتی کجا پیدا شده است؟

Snettisham Hoard، c. 70 قبل از میلاد، Snettisham، نورفولک، انگلستان، عکس توسط Victuallers. منبع: فلیکر

جواهرات سلتی مربوط به دوره هالشتات عمدتاً در قبرها و جواهرات دوره لا تن بیشتر در سکونتگاه‌ها یافت می‌شوند. لازم به ذکر است که از آنجایی که اقلام فرهنگ لا تن اغلب جدا از افرادی که آنها را دارند یافت می شوند، اشیاء دوره هالشتات معمولاً در شناسایی گرایش های جنسیتی در تزئینات شخصی مفیدتر هستند.

فیبولا یا نوعی سنجاق سینه ، متداول‌ترین اقلام زینتی شخصی هستند که هم در قبرها و هم در سکونتگاه‌ها یافت می‌شوند. این منطقی است، زیرا آنها پرکاربردترین زیور آلات شخصی در طول عصر آهن بودند. از منظر عملی، سنجاق سینه نیز می تواند توسط افراد خارج از طبقات نخبه به عنوان وسیله ای برای بستن لباس پوشیده شود. تغییرات ساختاری و اصلاحات فناوری آنها را به شاخص های مفید منطقه ای و زمانی تبدیل کرده است.

جنسیت و جواهرات سلتی

حلقه گردن طلا، قرن پنجم تا ششم قبل از میلاد. منبع: موزه MET

همانطور که قبلا ذکر شد، هم مردان و هم زنان سلتیک خود را با جواهرات می آراستند. شایان ذکر است که در گذشته قبرها اغلب بر اساس جنسیت بر اساس انواع زیور آلات کشف شده در کنار اسکلت ها طبقه بندی می شدند. با این حال، با توسعه روش‌های دقیق‌تر تجزیه و تحلیل اسکلتی، مشخص شد که برخی از تدفین‌ها که در ابتدا گمان می‌رفت زنانه هستند، در واقع متعلق به مردان هستند.

بنابراین، می توان فرض کرد که مردم سلتیک، به طور کلی، ممکن است در مقایسه با همسایگان یونانی و رومی خود، قراردادهای جنسیتی روان تری داشته باشند، یا اینکه جواهرات طلا تا حدی با ثروت و مردانگی مرتبط بوده است.

برخی از جواهرات شخصی و همچنین تعداد اشیاء می‌تواند کمک کند که آیا قبر متعلق به یک زن است یا خیر. از اقلام مشخص در گورهای زنانه می‌توان به سنجاق سر که به‌صورت تکی یا زیاد در اطراف سر یافت می‌شود، توری‌های برنزی لوله‌ای یا جامد و گردنبندهای مهره‌ای، بازوبندها، دست‌بند و بازوبندهایی که به صورت جفت یافت می‌شوند (بازوها استوانه ای شکل هستند که تمام ساعد را می‌پوشانند).

معمولاً اعتقاد بر این است که مردان حلقه های بازو را جفت نمی پوشند. حلقه های ساق پا در گورهای زنانه کشف شده است و به نظر می رسد که منحصراً توسط زنان به عنوان زینت استفاده می شده است. گوشواره در قبرهای مردانه و زنانه یافت شده است، اما بیشتر در قبرهای زنانه گاهی اوقات در مقادیر بیشتر دیده شده است.

آویز در قبرهای مردان و زنان یافت شده است، اما بیشتر در قبور زنان کشف شده که معمولاً با کودکان مرتبط است. در فرهنگ هالشتات و اوایل ل اتن، دختران به پوشیدن زنجیر کهربایی و طلسم به عنوان بخشی از لباس خود معروف بودند.

Snettisham Great Torc، c. 150-50 قبل از میلاد، کن هیل، نورفولک، انگلستان. منبع: موزه بریتانیا

خالکوبی در میان سلت ها نیز نوعی زینت بدن محسوب می شد. علاقه آنها به منسوجات مجلل و جواهرات فلزی، قابل قبول است که آنها بدن خود را با خالکوبی یا نقاشی تزئین می کردند. هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد خالکوبی به یک جنسیت خاص محدود شده است، زیرا شواهدی از رنگ آمیزی پوست و استفاده از وسمه ، به دلیل داشتن رنگدانه‌های آبی و بنفش از عصاره گیاهی آن برای رنگرزی کشف شده است.

سلت‌ها یا کلت‌ها (‎/ˈkɛlts/‎ یا ‎/ˈsɛlts/‎)، در حدود سال ۷۰۰ قبل از میلاد، یک گروه از قبایل هندواروپایی جنگ‌جوی چادرنشین بودند که در اروپای مرکزی ساکن شدند و در طول قرن چهارم ق. م به بالاترین نقطه نفوذ و استیلای خود رسیدند و از بریتانیا تا آسیای صغیر گسترش یافتند.هر قبیله از سه گروه اصلی کشاورزان، جنگجویان و کاهنان تشکیل می‌شود. بزرگ‌ترین زیست گاه آن‌ها در قلعه‌های مستقر در رأس تپه‌ها بود.

یک نکته برای میراث ایران آگاهی، حفاظت علمی و آینده گردشگری فرهنگی

پیشنهاد مطالعه

تازه‌ها

پربازدیدترین‌ها

ارسال دیدگاه